OSK 1424/04

OSK 1424/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-04-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-09-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Adamiak /sprawozdawca/
Małgorzata Stahl /przewodniczący/
Marzenna Linska-Wawrzon
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
SA/Rz 2687/01 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2004-05-05
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Stahl, Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.), Sędzia WSA (del.) Marzenna Linska - Wawrzon, Protokolant Iwona Sadownik, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 maja 2004 r. sygn. akt SA/Rz 2687/01 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 11 października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie zameldowania oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29 sierpnia 2001 r. znak [...] Prezydent Miasta Rzeszowa działając na podstawie art. 47 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174) orzekł o zameldowaniu W. S. na pobyt stały w Rzeszowie przy ul. Króla Zygmunta I Starego [...].
Od decyzji tej odwołała się E. S.. W uzasadnieniu wskazała, że dom stanowi wspólny majątek dorobkowy, jej stanowisko w przedmiotowej sprawie jest ugodowe, gdyż sama planuje zameldować się w tym domu. Odpis z księgi wieczystej i wyrok Sądu Rejonowego z dnia 6.02.2001 r. zobowiązały W. S. do ugody. Decyzja została oparta na mylnym uzasadnieniu W. S., o trudnościach meldunkowych wynikających z faktu odmowy potwierdzenia tych uprawnień przez drugiego współwłaściciela. W toku postępowania bowiem złożyła deklarację, że uprawnienia te potwierdzi, gdy jej własne również zostaną potwierdzone.
Wojewoda Podkarpacki decyzją z dnia 11.10.2001 r. znak [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 47 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że po przeprowadzeniu analizy zebranego materiału dowodowego w przypadku W. S. zaistniały przesłanki do zameldowania. Organ wykazał, że W. S. przebywa w budynku zlokalizowanym w Rzeszowie przy ul. Króla Zygmunta I Starego [...] i tam skoncentrował swoje życie osobiste, dlatego też powstał obowiązek meldunkowy. Dowodem na to są zeznania złożone przez W. S. i E. S. na rozprawie administracyjnej oraz przeprowadzone przez organ I instancji oględziny przy udziale E. S.. Definicja pobytu stałego została zawarta w art. 6 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którą pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na prawną konstrukcję pobyty stałego składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w danej miejscowości oraz zamiar stałego pobytu. O stałości pobytu w danym miejscu decyduje przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie w tym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, czyli aktualnego centrum życiowej działalności człowieka (wyrok SA/ Rz 333/98). W kontekście oceny drugiej przesłanki organ stwierdził, że W. S. posiada uprawnienia o charakterze samoistnym, wynikające z istoty współwłasności lokalu, co potwierdził wypis z Kw. [...]. Na podstawie materiału dowodowego organ ustalił, że strony po rozwodzie nie dokonały podziału majątku dorobkowego. Zgodnie z orzecznictwem NSA uprawnienia współwłaściciela do przebywania w lokalu stanowiącym współwłasność wynikają z istoty współwłasności (wyrok S.A./Rz 783/98). Reasumując organ stwierdził, że spełnione zostały łącznie przesłanki określone w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych konieczne do dokonania czynności zameldowania na pobyt stały, gdyż W. S. posiada samoistne uprawnienia do przebywania w lokalu oraz faktycznie przebywa w tym lokalu z zamiarem stałego pobytu.
Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła E. S.. W uzasadnieniu skargi skarżąca E. S. zarzuciła, że organ I instancji wydając decyzję oparł się na mylnym uzasadnieniu W. S. o czynionych przez skarżącą trudnościach w zameldowaniu, a pominięto jej deklarację o ugodowym załatwieniu sprawy w przypadku wzajemnego potwierdzenia uprawnień do zameldowania przez byłych małżonków w budynku przy ul. Króla Zygmunta I Starego [...] w Rzeszowie. Celem wykluczenia zgody skarżącej , W. S. na drodze postępowania sądowego uzyskał potwierdzenie uprawnień do przebywania i zamieszkiwania bez naruszania uprawnienia do przebywania i zamieszkiwania innych osób uprawnionych. W. S. nie respektował praw współwłaściciela wynikających z wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z 06.02.2001 r. jak również nie uczynił tego organ I instancji, co spowodowało, że następnym wyrokiem Sądu Rejonowego z 17.07.2001 r. zostały potwierdzone uprawnienia skarżącej do przebywania i zamieszkiwania pod wymienionym adresem. Wyrok ten nie był respektowany przez W. S., gdyż uniemożliwił przebywanie i zamieszkiwanie pod tym adresem, dlatego też skarga jest uzasadniona.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Podkarpacki wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację faktyczną i prawną zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 5 maja 2004 r. sygn. akt [...], po rozpoznaniu skargi E. S. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 11 października 2001 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania, oddalił skargę, W uzasadnieniu sąd wskazał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W dacie wydawania zaskarżonej decyzji obowiązywał przepis art. 9 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974
r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. nr 87 z 2001 r. , poz. 960 ze zm. zwaną dalej ustawą), zgodnie z którym przy obowiązku meldunkowego należy przedstawić dowód osobisty, a w uzasadnionych wypadkach – inny dokument pozwalający na ustalenie tożsamości (ust.1), przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie (ust.2). Przepis ten zawiera również wymagania w stosunku do osób niepełnoletnich jak i podlegających powszechnemu obowiązkowi obrony (ust. 3 i 4 tego artykułu), które w rozpoznawanej sprawie nie mają jednak zastosowania.
Przepis art. 9 ust. 2 utracił moc obowiązującą z dniem 19 czerwca 2002 r. w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002 r. K.20/01, stwierdzającego niezgodność tego przepisu z art. 52 ust.1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Stwierdzenie nieważności z Konstytucją omawianego przepisu oznacza, że w chwili obecnej do oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji nie ma zastosowania przepis art. 9 ust. 2 ustawy, który wymagał potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu, jako regulacja niekonstytucyjna. W tym przypadku ocena ta powinna ograniczyć się jedynie do ustalenia, czy przy zameldowaniu zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 10 ust.1 i z art. 6 ust.1 ustawy o ewidencji ludności.
W myśl art. 6 ust.1 tej ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Natomiast stosownie do art. 10 ust.1 ustawy osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby licząc od dnia przybycia. Innymi słowy zameldowanie na pobyt stały może nastąpić wówczas, gdy spełnione zostaną obydwa warunki określone w wyżej wymienionych przepisach, a mianowicie, gdy osoba fizyczna faktycznie zamieszkuje w lokalu oraz ma zamiar stałego w nim przebywania.
Bezspornym jest, że W. S. w domu przy ul. Króla Zygmunta I Starego nr [...] w Rzeszowie zamieszkuje od 1998 r., co zostało potwierdzone w protokole z rozprawy z 24.08.2001 r. zeznaniami W. i E. S.. Poza sporem pozostaje również fakt, że W. S. i E. S. są współwłaścicielami – w całości na prawach wspólności ustawowej zabudowanej działki nr [...] położonej w Rzeszowie – Wilkowyja Płd.Obr. [...].
W protokole oględzin sporządzonym 24.08.2001 r. organ wykazał, że w budynku mieszkalnym położonym w Rzeszowie przy ul. Króla Zygmunta I Starego nr [...] W. S. użytkuje kuchnię, dwa pokoje wraz z przynależnościami, znajdują się tam jego rzeczy osobiste, dokumenty oraz żywność, co potwierdza fakt zamieszkiwania.
Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny sprawy dawał podstawy do przyjęcia, że w dacie zameldowania W. S. zamieszkiwał w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu. Potwierdzają to również starania W. S. w zakresie wykończenia domu i chęci w nim zamieszkania. W sytuacji, gdy takie przedsięwzięcia łączą się z dużymi nakładami finansowymi, co jest faktem powszechnie znanym, gdyby W. S. nie miał zamiaru stałego zamieszkania w tym budynku, to nie podejmowałby tego typu inwestycji.
Organy zatem słusznie przyjęły na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego , że zostały spełnione przez W. S. normatywne przesłanki do zameldowania w miejscu stałego pobytu. Warto
również podkreślić, że warunki te zaistniały również w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, gdy obowiązywał jeszcze przepis art. 9 ust.2, albowiem prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 6.02.2001 r. sygn. akt I C 214/00, zostało potwierdzone uprawnienia do przebywania i zamieszkiwania w budynku, w którym przebywał.
W obecnym stanie prawnym przedstawienie uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie nie stanowi przesłanki zameldowania osoby na pobyt stały lub czasowy trwający ponad dwa miesiące (wyrok [...]).
Stosownie do art. 47 ust.1 ustawy organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Natomiast z ust. 2 tego przepisu wynika, że jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Przepis art. 47 ust.2 ustawy tworzy dla organu meldunkowego kompetencję do wydania decyzji o zameldowaniu, która przysługuje również organowi II instancji w postępowaniu prowadzonemu na skutek złożonego odwołania.
W aktach sprawy znajduje się też złożony przez W. S. formularz "Zgłoszenia pobytu stałego", na którym brakuje potwierdzenia uprawnienia do przebywania w wyżej wymienionym budynku przez drugiego współwłaścicielka (wymaganych przepisami w dacie jego złożenia). Uprawnienia te, jak to już wyżej przedstawiono zostały udokumentowane wyrokiem Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 6.02.2001 r., a zatem organy prawidłowo zastosowały przepis ust.2 art. 47 ustawy, wydając decyzję o zameldowaniu.
Organy administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa) i oceniły go zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), przy zastosowaniu reguły wynikającej z art. 80 kpa że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały udowodnione, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które odpowiada regułom określonym w art. 107 § 3 kpa.
Skarżąca tak w odwołaniu jak i w skardze odmawia potwierdzenia uprawnień, stwierdzając równocześnie, że dokona takiego potwierdzenia, ale na zasadzie wzajemnego potwierdzenia takich uprawnień, gdyż ona sama również stara się o zameldowanie w tym budynku, co jej zdaniem świadczy o chęci ugodowego załatwienia sprawy.
Wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego wyżej przywołanego i utraty mocy obowiązującej art. 9 ust.2 ustawy, kwestionowanie potwierdzenia uprawnienia nie jest okolicznością, która mogłaby mieć wpływ na zaskarżoną decyzję. Kwestionowanie tych uprawnień wobec prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 6.02.2001 r. sygn. akt IC 214/00, w którym potwierdzono uprawnienia W. S. do zamieszkiwania i przebywania w dacie poprzez ocenę, złożenia wniosku o zameldowanie nie było zasadne i nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Z przytoczonych wyżej względów sąd w oparciu o przepis art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.
E. S. wniosła od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skarga kasacyjna została wniesiona na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi. Zarzuciła:
- naruszenie przepisów prawa materialnego a to art. 10 ust.1 i art. 6 ust.1 ustawy o ewidencji ludności przez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że W. S. zamieszkuje w domu mieszkalnym położonym w Rzeszowie przy ul. Zygmunta I Starego [...] – z zamiarem stałego pobytu w sytuacji gdy współwłaścicielka nieruchomości w ½ części nie wyraża zgody na zamieszkanie w/w w tym domu na pobyt stały z uwagi na to, że zamieszkanie W. S. na pobyt stały uniemożliwia jej jako współwłaścicielce nie tylko zamieszkanie w domu ale korzystanie z niego, ponieważ po wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 24 sierpnia 2001 r. W. S. zajął całą mieszkalna część domu,
- naruszenie przepisów prawa materialnego a to art. 10 ust.1 i art. 6 ust.1 ustawy o ewidencji ludności w zw. z art. 199 Kc i 206 Kc – przez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu , że zamiar stałego pobytu W. S. w nieruchomości potwierdza podjęcie starań i prac w zakresie wykończenia domu – co łączy się z dużymi nakładami finansowymi w sytuacji gdy współwłaścicielka nieruchomości nie wyrażała zgody na czynienie nakładów a ponadto nakłady na wykończenie domu były finansowane z przychodów z nieruchomości, która przez wielkie lat była przedmiotem najmu i W. S. w całości pobierał czynsz nie przekazując należnej części skarżącej,
-naruszenie przepisów postępowania a to art. 77 § 1 kpa, 7 kpa, 80 kpa i 107 § 3 kpa – mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez całkowicie dowolne i błędne nie poparte żadnymi dowodami przyjęcie, że W. S. wykazał, że ponosił nakłady ze swoich środków na wykończenie domu.
Na tej podstawie wnosiła o:
1/ zmianę zaskarżonego wyroku i odmowę zameldowania W. S. na pobyt stały w nieruchomości położonej w Rzeszowie przy ul .Zygmunta I Starego [...]
ewentualnie
2/ uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.
W. S. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zarzut naruszenia prawa materialnego jest nie usprawiedliwiony. W zaskarżonym wyroku sąd przeprowadził prawidłowo wykładnię art. 47 w związku z art. 6 i art. 10 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r., o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. 2001, Nr 87, poz. 960 ze zm.). Sąd prawidłowo przyjął, ze przy wykładni powołanych przepisów należy uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01, w którym Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 9 ust.2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Utrata mocy obowiązującej art. 9 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ma następstwa dla stanu hipotetycznego, do ustalenia którego organ obowiązany jest przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu wątpliwości przy zameldowaniu. Do elementów stanu faktycznego, który organ obowiązany jest ustalić nie należy badanie uprawnień do lokalu. Zarzut zatem naruszenia art. 199 i 206 Kodeksu cywilnego nie jest zasadny. Spory cywilnoprawne nie mają znaczenia prawnego dla ustalenia przesłanek określonych w art. 6 powołanej ustawy o ewidencji i dowodach osobistych.
Nie jest usprawiedliwiona skarga kasacyjna w zakresie przytoczenia jej podstaw naruszenia przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie przed sądami administracyjnymi jest uregulowane ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd administracyjny rozpoznając skargę na decyzje nie stosuje przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.