OSK 1416/04

OSK 1416/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-05-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-09-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Paweł Tarno
Joanna Runge - Lissowska /sprawozdawca/
Maria Wiśniewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
III SA/Lu 196/04 - Wyrok WSA w Lublinie z 2004-07-02
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 176, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, Sędziowie NSA Joanna Runge – Lissowska /spr./, Jan Paweł Tarno, Protokolant Urszula Radziuk, po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 lipca 2004 r. sygn. akt II SA/Lu 196/04 w sprawie ze skargi Zbigniewa B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 5 marca 2004 r. (...) w przedmiocie kary za przejazd pojazdem ponadnormatywnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz Zbigniewa B. kwotę 315 /trzysta piętnaście/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
OSK 1416/04
U Z A S A D N I E N I E
Wyrokiem z dnia 2.07.2004 r. III SA/Lu 196/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 5.03.2004 r. (...) i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Celnego w K. z dnia 31.03.2004 r. (...) w przedmiocie wymierzenia Zbigniewowi B. kary za przejazd pojazdem ponadnormatywnym. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd przedstawił, co następuje:
Z akt sprawy wynika, że w dniu 31 stycznia 2004 r. podczas kontroli pojazdu samochodowego - ciągnika z naczepą o numerach rejestracyjnych (...), użytkowanego przez "T." przedsiębiorstwo Transportowo-Handlowe Zbigniew B., opuszczającego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w K., dokonano pomiaru dynamicznego obciążenia osi tego pojazdu i jego masy całkowitej. Czynności ważenia wykonano wagą dynamiczną, która posiada wydane przez właściwy organ aktualne świadectwo legalizacji i wyposażone jest w system automatycznej sygnalizacji błędów pomiaru. Z kontroli wyżej wymienionego pojazdu sporządzono protokół kontroli, a w związku z tym, iż osoba wykonująca transport nie okazała określonego przepisami o ruchu drogowym zezwolenia na przejazd drogami publicznymi pojazdem nienormatywnym, została wymierzona kara pieniężna.
Decyzje wydawane na podstawie art. 13g ust. 1-4 oraz art. 40b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ mają charakter decyzji, w których jeżeli uprawniony organ stwierdzi określony stan rzeczy, zobowiązany jest wymierzyć karę pieniężną w określonej przepisami wysokości. Zgodnie bowiem z powołanymi przepisami art. 13g ust. 1 i ust. 2 ustawy z 1985 r. za przejazd po drogach publicznych pojazdów ponadnormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym, pobiera się kary pieniężne, których wysokość określono w załączniku do tej ustawy, co oznacza, że odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym nie jest uzależniona od przyczyn przekroczenia nacisku na oś, przekonania kierowcy co do wielkości nacisku, winy podmiotu dokonującego przejazdu lub jej braku. Jednak prawidłowe rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy, wiążące się z właściwym zastosowaniem odpowiednich norm materialnoprawnych, uzależnione jest od uprzedniego dokładnego ustalenia stanu faktycznego, zgromadzenia materiału dowodowego oraz jego wszechstronnego rozważenia i oceny, w myśl zasad określonych w przepisach art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Analizując akta sprawy oraz decyzje i uzasadnienia do nich, można się przekonać, że zostały one wydane z naruszeniem wyżej powołanych przepisów Kodeksu.
Wymierzając karę pieniężną decyzją (...) z dnia 3l stycznia 2004 r. organ celny, który dokonał kontroli przedmiotowego pojazdu, nie wykazał, na podstawie jakich uregulowań prawnych dokonano pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu, co umożliwiałoby weryfikację poczynionych ustaleń. Dokonywanie takiego pomiaru, mogące skutkować wymierzeniem kary pieniężnej, nie może być czynione według kryteriów przyjętych w sposób dowolny przez organ dokonujący pomiaru. Pomiar taki powinien odpowiadać kryteriom wyznaczonym przez odpowiedni akt normatywny wydany przez właściwy organ administracji rządowej.
Obowiązującym w dacie pomiaru nacisku na osi, aktem prawnym regulującym prawną kontrolę metrologiczną przyrządów pomiarowych jest ustawa z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 63 poz. 636/, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. Umieszczono szereg upoważnień ustawowych skierowanych do ministra właściwego do spraw gospodarki do wydawania aktów wykonawczych do przepisów ustawy precyzujących wykonywanie prawnej kontroli metrologicznej, Zgodnie z art. 8 ust. 2 tej ustawy "minister właściwy do spraw gospodarki określa w drodze rozporządzenia, przyrządy pomiarowe, o których mowa w ust. 2 z uwzględnieniem dziedzin pomiarowych oraz zobowiązań wynikających z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych", natomiast zgodnie z art. 9 pkt 3 "minister właściwy do spraw gospodarki określi, w drodze rozporządzenia wymagania metrologiczne, którym powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej, uwzględniając rodzaje dowodów tej kontroli, a także warunki właściwego stosowania i warunki techniczne ich użytkowania". W wykonaniu tej delegacji ustawowej Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 10 lutego 2004 r. rozporządzenie w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu. Rozporządzenie to weszło w życie w dniu 13 marca 2004 r., w związku z czym nie było obowiązującym prawem w dniu wydania przez organy obu instancji decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej. Dlatego w przedmiotowej sprawie należy się odwołać do uregulowania zawartego w art. 29 ustawy z 2001 r. - Prawo o miarach, zgodnie z którym do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych prawna kontrola metrologiczna odbywa się na podstawie przepisów dotychczasowych, nie dłużej jednak niż przez 1 rok od dnia wejścia w życie ustawy prawo o miarach.
Prezes Głównego Urzędu Miar w dniu 22 grudnia 2000 r. wydał zarządzenie Nr 39 w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6 poz. 40/. Przepisy te precyzują warunki, od których spełnienia uzależnione jest prawidłowe określenie masy przewożonego ładunku oraz oznaczenie obciążenia osi pojazdu w ruchu. W protokole z kontroli pojazdu dokonanej w dniu 3l stycznia 2004 r. brak jest elementarnych danych pozwalających na pozytywne zweryfikowanie tych dowodów, uznanie ich za miarodajne do ustalenia stanu faktycznego i rozstrzygnięcia sprawy. Nie wiadomo nawet jakiej wagi użyto do określenia obciążenia osi pojazdu, co generalnie dyskwalifikuje te dowody w sensie formalnym. Z protokołu kontroli nie wynika, czy waga była prawidłowo zainstalowana /por. par. 3 zarządzenia/ oraz czy dopełniono innych warunków przewidzianych w par. 7 zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Miar.
W czynnościach urzędowych do wyznaczenia obciążenia osi pojazdu lub jego masy stanowiących podstawę do określenia wysokości opłaty lub kary za przekroczenie dopuszczalnego obciążenia osi, całego pojazdu stosuje się wagi klasy dokładności pierwszej i drugiej /por. par. 7 ust. 1 zarządzenia/. Ze świadectwa legalizacji wagi zastosowanej do przedmiotowego ważenia wynika, że posiada ona klasę IIII. Nie mogła być zatem użyta do wymierzenia kary pieniężnej.
W tym miejscu jednakże należy rozstrzygnąć kwestię, czy zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483/ źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Stosownie zaś do art. 92 ust. 1 Konstytucji rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. W myśl art. 92 ust. 2 Konstytucji organ upoważniony do wydania rozporządzenia nie może przekazywać swoich kompetencji, o których mowa w ust. 1, innemu organowi. Natomiast inny przepis Konstytucji /art. 93/, reguluje materię zarządzeń Prezesa Rady Ministrów i ministrów. Zgodnie z nim uchwały Rady Ministrów oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrów i ministrów mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu te akty. Istotne znaczenie ma również przepis art. 93 ust. 2, według którego zarządzenia są wydawane tylko na podstawie ustawy i nie mogą stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów. W kontekście przytoczonych norm konstytucyjnych wyżej wymienione zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar Nr 39 z dnia 22 grudnia 2000 r. nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego prawa. Z uwagi na powyższe zarządzenia wykonawcze należy traktować jako zarządzenia wewnętrzne, nie mogące stanowić podstawy wydania decyzji wobec obywateli, osób prawnych lub innych podmiotów.
Zarządzenie to wydano na podstawie art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. - Prawo o miarach. Przepis ten był nowelizowany dwukrotnie. Podczas pierwszej nowelizacji przyznano w nim upoważnienie do wydania aktu wykonawczego Radzie Ministrów /art. 47 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 120 poz. 1268/. Druga nowelizacja wprowadzona ustawę z dnia 2l grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz zakresie działania ministrów i ustawy o działach administracji rządowej i o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 154 poz. 1800/ upoważnienie to przyznała - ministrowi właściwemu do spraw gospodarki. Przy czym zgodnie z art. 51 tej ustawy do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie upoważnień zmienionych niniejszą ustawą nie dłużej niż do 30 czerwca 2002 r. zachowują moc przepisy dotychczasowe, jeżeli nie są sprzeczne z niniejsza ustawą.
Jednocześnie ani Rada Ministrów, ani minister właściwy do spraw gospodarki stosownych przepisów wykonawczych nie wydali. Natomiast nawet gdyby uznać, że zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar Nr 39 stanowiło podstawę do prawidłowego określenia obciążenia osi pojazdu w ruchu, to z dniem 30 czerwca 2002 r. utraciło ono moc z uwagi na treść cytowanego art. 5l wyżej wymienionej ustawy.
Niezależnie zatem od wynikających z przepisów materialnych regulacji dotyczących wymierzenia kar pieniężnych za przejazd drogami publicznymi pojazdami nienormatywnymi bez zezwolenia zauważyć należy, że wobec braku stosownych przepisów wykonawczych, metody i warunki, w jakich dokonano pomiaru obciążenia osi pojazdu w ruchu - noszą cechy dowolności, w związku z czym nie mogły stanowić podstawy do wymierzenia kary pieniężnej.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Dyrektor Izby Celnej w B., domagając się jego uchylenia w całości i oddalenia skargi, bądź uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie i zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. art. 13 ust. 2a i ust. 2b art. 26 ustawy o drogach publicznych w związku z art. 8 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo o miarach przez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu związku pomiędzy ustaleniami faktycznymi poczynionymi w toku przedmiotowego postępowania a normą prawną zawartą w tych przepisach oraz naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 par. 1 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, 77, 80Kpa, oraz art. 40b ust. 1 ustawy o drogach publicznych, poprzez przyjęcie, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi podniesiono, co następuje:
W obowiązującym na terenie RP konstytucyjnym porządku prawnym pozostaje w obrocie prawnym przepis art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych, zgodnie z którym za przejazd po drogach publicznych pojazdów z ładunkiem, bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach lub bez zezwolenia określonego przepisami prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu - pobiera się kary pieniężne.
Wykładnia językowa ww. przepisu pozwala na jednoznaczną interpretację tego przepisu, polegającą na nałożeniu przez ustawodawcę na właściwe organy administracyjne, w tym wypadku celne, bezwzględnego obowiązku prawnego polegającego na nałożeniu kary pieniężnej w razie zaistnienia, chociaż jednej z okoliczności wyspecyfikowanej w wyżej przytoczonym przepisie. Oznacza to, że nie zastosowanie się organu do dyspozycji art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych spowodowałoby naruszenie przez kompetentne organy państwa na terenie obowiązywania ww. ustawy obowiązującego porządku prawnego. Stwierdzenie, czy dany pojazd zarejestrowany w kraju, czy za granicą, z ładunkiem, czy bez ładunku o masie i naciskach na jedną oś pojazdu lub wymiarach przekraczających czy też nie przekraczających wielkości określonych w odrębnych przepisach spełnia przyjęte normy, wymaga specjalistycznych urządzeń odpowiadających przyjętym kryteriom. Oznacza to, że pomiar /tak jak w przedmiotowej sprawie/ nacisków na oś pojazdu winien odbywać się na urządzeniach spełniających wymagania prawne przyjęte dla tego rodzaju urządzeń w obowiązującym porządku prawnym, A co za tym idzie, należy podkreślić to, ażeby mówić o realizacji obowiązku ustawowego w postaci pobierania kar pieniężnych od pojazdów nienormatywnych w ramach powyższego konstytucyjnych źródeł prawa, należy również stwierdzić posiadanie przez specjalistyczne urządzenia /w tym przypadku wagi/ parametrów odpowiadających wymogom prawnym zawartym w aktach prawnych będących źródłami powszechnie obowiązującego prawa. Tak też jest w niniejszej sprawie, bowiem stanowisko WSA w Lublinie w zaskarżonym wyroku statuujące zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar Nr 39 z dnia 22 grudnia 2000 r. poza źródłami powszechnie obowiązującego prawa w rozumieniu art. 92 ust. 2 Konstytucji jest błędne. Faktem bezspornym jest, że owo zarządzenie wydano na podstawie art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach, jak również to, że powyższy przepis nowelizowany był dwukrotnie. Pierwsza nowelizacja odbyła się ustawą z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 120 poz. 1268/, która w art. 47 upoważniła Radę Ministrów w drodze rozporządzenia do określenia wymagań technicznych i metrologicznych, jakim powinny odpowiadać "specjalistyczne wagi", a druga ustawą z dnia 2l grudnia 2001 r. /Dz.U. nr 154 poz. 1800/, która w art. 11 zmieniła upoważnienie przyznane Radzie Ministrów na rzecz ministra właściwego do spraw gospodarki, które to organy takiego rozporządzenia nie wydały. Należy jednak stwierdzić, że ustalenia WSA w Lublinie w zaskarżonym wyroku dla prawidłowego rozpoznania przedmiotowej sprawy były błędne, co skutkowało naruszeniem przepisów ustawy o drogach publicznych, a mianowicie Sąd całkowicie pominął fakt, że do dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach, który upoważniał Prezesa Głównego urzędu Miar do wydania zarządzenia określającego wymagania, jakim powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające kontroli metrologicznej, warunki właściwego stosowania tych przyrządów oraz okresy ważności dowodów kontroli, a także metod sprawdzania zgodności właściwości przyrządów pomiarowych z wymaganiami przepisów. Tak więc powyższe zarządzenie Nr 39 z 22 grudnia 2000 r. posiadało delegację ustawową, a co za tym idzie zostało wydane w związku z jej wykonaniem /tej delegacji/. Treść przedmiotowego zarządzenia koresponduje z treścią zakresu spraw przekazanych do uregulowania oraz uwzględnia wytyczne ustawowe dotyczące treści aktu wykonawczego.
Stosownie do art. 241 ust. 6 Konstytucji RP, który mówi, że w okresie 2 lat od dnia wejścia w życie Konstytucji RP Rada Ministrów ustali, które z uchwał Rady Ministrów oraz zarządzeń ministrów lub innych organów administracji rządowej, podjęte lub wydane przed dniem wejścia w życie Konstytucji, wymagają - stosownie do warunków określonych w art. 87 ust. 1 i art. 92 Konstytucji - zastąpienia ich przez rozporządzenia wydane na podstawie ustawy. Na podstawie art. 75 ust. 2 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz zmianie niektórych ustaw, stwierdzić należy, że zarządzenie Prezesa GUMiW Nr 39 z dnia 22 grudnia 2000 r. nadal zachowało swoją ważność. Art. 75 ust. 2 ww. ustawy mówi, że z dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. 30 marca 2001 r. tracą moc akty normatywne m.in. organów administracji rządowej, jeżeli zawierają normy prawne o charakterze powszechnie obowiązującym lub wewnętrznym z wyjątkiem rozporządzeń. W Monitorze Polskim z dnia 31 grudnia 2003 r. zostało zamieszczone obwieszczenie Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2001 r. /M.P. 2001 nr 47 poz. 782/ zawierające wykaz aktów prawnych, które utraciły moc obowiązującą z chwilą wejścia w życie ww. ustawy. Nie zostało wymienione w tym obwieszczeniu przedmiotowe zarządzenie Nr 39. Poza tym art. 78 ww. ustawy stanowił, że akty prawne wydane na podstawie upoważnień ustawowych zmienianych tą ustawa zachowują moc do czasu ich zastąpienia przez akty prawne wydane na podstawie tej ustawy. Podobne stanowisko zostało wyrażone w art. 29 ustawy - prawo o miarach z dnia 11 maja 2001 r., która obowiązuje od dnia 1 stycznia 2003 r., zgodnie z którym (...) do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych prawna kontrola metrologiczna odbywa się na podstawie przepisów dotychczasowych nie dłużej niż rok od dnia wejścia w życie ustawy, w praktyce oznacza to, że okres obowiązywania zarządzenia skończył się dnia 1 stycznia 2004 r.
W demokratycznym państwie prawa akty prawne legitymujące konstytucyjny porządek prawny posiadają swój byt prawny polegający na ich obowiązywaniu przez ściśle określony czas tj. od momentu wejścia w życie do momentu jego uchylenia. Oznacza to, że stosunki prawne powstałe na gruncie zaistniałych w danym czasie i na danym terytorium stanów faktycznych w trakcie jego obowiązywania w tym przypadku zarządzenia Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar pozostają w mocy. Zasada praworządności, zasada legalizmu prawnego, zasada racjonalizmu ustawodawcy w demokratycznym państwie prawa nakazują do stanów faktycznych poddanych raz reżimowi prawnemu określonego aktu prawnego rozumianego jako pewien człon lub część składowa konstytucyjnego systemu źródeł prawa stosować dany akt prawny do momentu wyczerpania się uregulowanego danym aktem prawnym stanu faktycznego. Innymi słowy skoro instalacja specjalistycznych urządzeń, w tym wypadku wag specjalistycznych do pomiaru nacisków osi pojazdów zostało dokonane na podstawie przepisów zarządzenia Nr 39 to i w dalszym ciągu kontrola warunków stanowiących wymagania, jakim powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające kontroli metrologicznej, warunki właściwego stosowania tych przyrządów oraz okresy ważności dowodów kontroli oraz metody sprawdzania zgodności właściwości przyrządów pomiarowych z wymaganiami przepisów winna odbywać się na tych samych zasadach. Nowe przepisy będą miały zastosowanie do nowych stanów faktycznych, jak również do zastanych stanów faktycznych pod warunkiem wyraźnego uregulowania zawartego w nowym akcie prawnym. Potwierdzeniem powyższych poglądów może być treść art. 27 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach, który mówi, że przyrządy pomiarowe zalegalizowane lub uwierzytelnione przed dniem wejścia w życie ustawy, nie spełniające jej przepisów /jeśliby przyjąć, że tak jest/ mogą być nadal legalizowane o ile spełniają wymagania dotychczasowych przepisów, lecz nie dłużej niż przez 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy.
Na bazie powyższych rozważań należy stwierdzić, iż błędnie WSA w Lublinie w zaskarżonym wyroku zastosował normę prawną wyrażoną w art. 5l ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy zmieniającej kompetencję (...), zgodnie z którym: Do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie upoważnień zmienianych niniejszą ustawą, nie dłużej niż do 30 czerwca 2002 r. zachowują moc przepisy dotychczasowe, jeżeli nie są sprzeczne z niniejsza ustawą. Skoro WSA w Lublinie warunkowo zarządzenie Nr 39 Prezesa GUM zakwalifikował do źródeł prawa powszechnie obowiązującego, to winien konsekwentnie skargę strony oddalić. Zarządzenie, o którym tutaj jest mowa reguluje kwestie związane z wymaganiami technicznymi i metrologicznymi przyrządów pomiarowych oraz metody i przebieg sprawdzania lub badania zgodności właściwości przyrządów pomiarowych, w związku z tym kontrola urządzeń wagowych w powyższym zakresie przeprowadzona przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w S., w wyniku której zostało wystawione Świadectwo Legalizacji z dniem 31 października 2001 r. może jedynie świadczyć o obowiązywaniu zarządzenia Nr 39 w dacie legalizacji. Na mocy powołanego wcześniej art. 51 ww. ustawy /zresztą WSA dopuścił jego obowiązywanie/ zarządzenie to obowiązywało do dnia 30 czerwca 2002 r., a więc legalizacja urządzeń pomiarowych /wag/ nastąpiła na podstawie przepisów prawa stanowiących źródło prawa konstytucyjnego porządku prawnego. Jeśli chodzi o ustalenia WSA w Lublinie dotyczące klasy dokładności polegające na przyjęciu klasy IIII zamiast klasy 1 lub 2, również należy podkreślić ich błędność. Klasa dokładności wagi przy ważeniu statycznym /tak jak to przyjął Sąd w odniesieniu do ważenia dynamicznego/ nie może być odnoszona do klasy dokładności przy ważeniu dynamicznym. Z pism Obwodowych Urzędów Miar w S. z dnia 26 maja 2004 r. i Z. z dnia 28 maja 2004 r. wynika, że wagi zainstalowane na przejściu granicznym w K. i H., dla których klasa dokładności przy pomiarze statycznym wynosi IIII, to klasa dokładności tych samych wag dla pomiarów dynamicznych wynosi II. Brak oznaczenia w świadectwie klasy dokładności wagi przy ważeniu dynamicznym oraz parametry metrologiczne wagi /wartość działki legalizacyjnej e =50 kg/ oznacza, że waga jest zaliczona do niższej II z dwóch klas dokładności. Należy podkreślić, że powyższe dotyczy wag typu RPT 98 233 zainstalowanych na wyżej wskazanych przejściach granicznych. W świadectwie legalizacji, dotyczącym wagi typu RPT 98 233 w podpozycji charakterystyka wagi widnieję zapis: wartość działki legalizacyjnej e=50 kg, co oznacza jak wynika z pism obwodowych urzędów miar, jak również decyzji zatwierdzającej typ wagi przez Prezesa Głównego Urzędu Miar w Warszawie, że użyta waga w przedmiotowej sprawie posiada II klasę dokładności przy ważeniu dynamicznym pojazdu, Jeśli chodzi o różnice w danych ważenia, co również było przedmiotem błędnych ustaleń WSA, to wynikają one z pomniejszenia o 200 kg dla każdej osi pojazdu z uwagi na możliwe, dopuszczalne błędy wskazań wagi, a następnie ze względu na błędy zastosowanej metody cząstkowych ważeń pojazdu, o czym informacja znajduje się w protokole.
Nie można też podzielić poglądu, że na przedmiotowej wadze nie mogą być ważone osie pojazdów, których poszczególne naciski są niższe od 10 ton. Zgodnie z par. 2 ust. 3 zarządzenia Nr 39 obciążenie maksymalne wagi powinno wynosić co najmniej 10 ton i nie przekraczać 15 ton. Należy również zauważyć, iż w świadectwie legalizacji brak jest przy charakterystyce wagi odniesienia do wagi minimalnej wynoszącej 10 ton, co może świadczyć o słuszności stanowiska związanego z wagą, co najmniej 10 ton. W konkluzji należy podnieść, iż organ celny nie ma prawnego obowiązku wskazywania w decyzjach administracyjnych uregulowań prawnych dotyczących urządzeń pomiarowych i techniki dokonywania pomiaru i tego nie czyni. Jeżeli chodzi o naruszenie przepisów postępowania, to należy podnieść, iż ewentualne naruszenia tych przepisów tj. art. 7, 77 i 80 Kpa nie pozostawały w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tym bardziej na naruszenie prawa materialnego, chociażby ze względów, o których mowa wyżej mowa.
Kluczowym zagadnieniem jest wykładnia art. 40b ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z tym przepisem osoby upoważnione przez Naczelnika Urzędu Celnego są uprawnione do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków osi lub wymiarów określonych przepisami Prawa o ruchu drogowym. Wykładnia językowa tego przepisu, ani żadnego innego przepisu tej ustawy nie precyzuje, jaką formę prawną winno posiadać upoważnienie Naczelnika Urzędu Celnego. Treść tego przepisu wskazuje jedynie, że kontroli ma dokonywać funkcjonariusz upoważniony do tego rodzaju czynności. Powyższa ustawa nie odsyła do stosowania w drodze analogii przepisów innych ustaw, jak np. ustawy Ordynacja podatkowa w zakresie kontroli podatkowej, czy też nie obowiązującego już Kodeksu celnego w zakresie kontroli celnej. Istniałoby ratio legis takiego rozwiązania, gdyż kontroli pojazdów nienormatywnych dokonują funkcjonariusze organów celnych. W ocenie organu uprawnionym będzie taki funkcjonariusz, który posiada upoważnienie do kontroli pojazdów z racji pełnienia służby na danym stanowisku. Zakres obowiązków funkcjonariusza wynika z jego karty zakresu praw i obowiązków i w tym dokumencie znajduje się upoważnienie do kontroli pojazdów nienormatywnych. Bez takiego upoważnienia funkcjonariusz nie mógłby wykonywać takiej kontroli zważywszy na jego odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie obowiązków służbowych. Należy również podkreślić, iż każda pieczęć "Polska Cło" z oznaczonym cyframi arabskimi kolejnym numerem identyfikacyjnym pieczęci jest przyporządkowana do określonego funkcjonariusza celnego. Powoduje to indywidualne oznaczenie funkcjonariusza dokonującego określonej kontroli pojazdu samochodowego. To samo jest przy innego rodzaju kontrolach celnych, zarówno na wywozie i przywozie towarów, jak i osób. Stosując się do interpretacji WSA przyjętej w zaskarżonym wyroku wymagałoby również zastosowania się do innych kontroli celnych np. osób przekraczających granicę państwową, gdyż w stosunku do każdej osoby należałoby przedstawić upoważnienie do kontroli - oczywiście ze wskazaniem tożsamości osoby kontrolowanej. W praktyce uniemożliwiłoby to wykonywanie funkcji Państwa związanych z polityką celną. Nie uzasadnione są również wnioski odnośnie, jakiej wagi użyto przy dokonywaniu kontroli nacisków osi pojazdu, a to z tego względu na to, iż ważenia są dokonywane tylko jedną wagą, co należy uznać za udowodnione, z uwagi na brak zarzutów strony w tym przedmiocie. Swobodne są ustalenia WSA w zakresie oceny dowodów w zakresie formalnym za dyskwalifikujące je ze względów już wyżej przywołanych, jak i tych, które znajdują się zarówno w protokole z kontroli ważenia pojazdu i wydruku komputerowym z tego ważenia. Na jednym i drugim dokumencie znajduje się opis numeru pojazdu oraz godzina ważenia. W przedmiotowej sprawie obie powyższe wartości pokrywają się ze sobą, co wyklucza możliwość ważenia w tej samej chwili /godzinie 17.55 - 18.01/, tego samego pojazdu w dodatku na dwóch różnych wagach - należy uznać fizyczną niemożliwość wykonania takiego zadania - jest to swobodna interpretacja materiału dowodowego zebranego w sprawie.
Odpowiadając na skargę kasacyjną Zbigniew B., właściciel ukaranego przedsiębiorstwa Handlowego "T." wniósł o jej oddalenie, podkreślając prawidłowość rozstrzygnięć i niezasadność zarzutów skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. Oznacza to, że Sąd ten może poruszać się tylko w granicach skargi kasacyjnej i brać pod uwagę tylko te zarzuty, które w podstawach skargi kasacyjnej zostały przytoczone.
Art. 176 p.p.s.a. określa elementy jakie powinna zawierać skarga kasacyjna i wynika z niego, iż jednym z nich są podstawy skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie, a wobec tego ten element powinien tworzyć całość.
Z lektury skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej odnosi się wrażenie, że nie istnieje spójność podstaw kasacyjnych z ich uzasadnieniem, jak to nakazuje art. 176, ale odwrotnie, jakby uzasadnienie nie dotyczyło przytoczonych podstaw, a także, jakby w pewnych częściach nie dotyczyło zaskarżonego wyroku.
Uchylając zaskarżone decyzje Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 par. 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 Kpa. Zarzut ten jest nietrafny, bowiem Wojewódzki Sąd tego przepisu nie stosował. Nadto z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika na czym naruszenie tego przepisu przez Sąd miałoby polegać, zwłaszcza w związku ze wskazanymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Na marginesie podkreślić należy, że wskazanie w podstawie skargi kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego jest błędem. Przepisów tych bowiem Sąd nie stosuje w swoim postępowaniu, a jedynie pod kątem zgodności z nimi ocenia działanie organów administracyjnych. Jako naruszenie przez Sąd przepisów postępowania wskazano również art. 40b ust. 1 ustawy o drogach publicznych, wyjaśniając w uzasadnieniu, jaki funkcjonariusz może dokonywać kontroli pojazdów i na podstawie jakiego upoważnienia i zarzucając Sądowi błędną interpretację tego przepisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku przywołując art. 40b nie odnosił się do kwestii prawidłowości umocowania pracownika do dokonania kontroli, ale do tego, że karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, jeżeli taki fakt zostanie stwierdzony, ponosi się niezależnie od przyczyn, które tę nienormatywność spowodowały.
Jeśli idzie o zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 13 ust. 2a i ust. 2b ustawy o drogach publicznych w związku z art. 8 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo o miarach to trudno się z nim zgodzić. Art. 13 ustawy o drogach publicznych, który zawierał ust. 2a i 2b, został zmieniony ustawą z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 200 poz. 1953/, która nadała mu nowe brzmienie. Zmiana ta weszła w życie dnia 24 listopada 2003 r. i od tej daty art. 13 nie posiada ust. 2a i 2b. Zaskarżona decyzja i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zostały wydane po dniu 24 listopada 2003 r. i w dacie ich wydania art. 13 wskazanych w skardze kasacyjnej ustępów nie zawierał. Nie można zatem Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu zarzucić niewłaściwego zastosowania art. 13 ust. 2a i 2b ustawy o drogach publicznych, wprost przeciwnie właściwie postąpił Sąd nie stosując tych przepisów, bowiem ich nie było.
Nie można również sądowi zarzucić naruszenia art. 8 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo o miarach, która nie zawiera takiego przepisu. Art. 8 tej ustawy dzieli się na ustępy, te zaś na podpunkty i wobec tak przytoczonej podstawy skargi kasacyjnej nie wiadomo, o który przepis skarżącemu chodzi, zwłaszcza że w uzasadnieniu przepis ten przywoływany jest identycznie.
Jak wspomniano na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi i wobec tego nie jest uprawniony ani zobligowany do jakiegokolwiek jej poprawiania, uzupełniania bądź interpretowania, a właściwemu przytoczeniu podstaw kasacyjnych służy przymus adwokacko-radcowski, nałożony art. 175 par. 1 p.p.s.a.
Z przyczyn wyżej podanych należało uznać, iż skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 p.p.s.a.