OSK 1396/04

OSK 1396/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-05-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-09-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Adamiak
Elżbieta Stebnicka /przewodniczący/
Stanisław Nowakowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 71 poz 838
art. 13 ust. 2a, art. 13 ust. 2b, art. 40b ust. 1
Ustawa dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 87 ust. 1, art. 93
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka, Sędziowie NSA Barbara Adamiak, Stanisław Nowakowski (spr.), Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 maja 2004 r. sygn. akt 3/II SA/Lu 1472/03 w sprawie ze skargi Leszka T. P.W. "T." w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 15 października 2003 r. (...) w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Lublinie 2. zasądza od Leszka T. P.W. "T." w P. na rzecz Dyrektora Izby Celnej B. kwotę 280 zł /słownie: dwieście osiemdziesiąt zł/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
OSK 1396/04
U z a s a d n i e n i e
Skarga kasacyjna Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 29 lipca 2004 r. została wniesiona od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 maja 2004 r. III SA/Lu 1472/03, którym to wyrokiem została uchylona decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 15 października 2003 r. (...) w przedmiocie kary pieniężnej oraz decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w K. dnia 1 września 2003 r. (...).
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Dyrektor Izby Celnej w białej Podlaskiej na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071ze zm./, art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i ust. 2b, art. 40b ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ oraz par. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia /Dz.U. nr 32 poz. 236/, po rozpatrzeniu odwołania z dnia 14.09.2003 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. (...) z dnia 1 września 2003 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że podczas kontroli środka przewozowego - ciągnika z naczepą nr rejestracyjny (...), wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przeprowadzonej w dniu 1 września 2003 r. przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w K., dokonano pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu i jego masy całkowitej, w wyniku czego stwierdzono, że nacisk na piątą oś przekracza dopuszczalną normę, zaś organowi celnemu nie przedstawiono zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego.
W związku z powyższym, decyzją z dnia 1 września 2003 r. (...) Naczelnik Urzędu Celnego w K. ustalił karę pieniężną w kwocie 720 zł. za przejazd jednorazowy pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych bez właściwego zezwolenia.
Organ administracyjny wywodzi dalej, że według art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych, za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3 /pojazdy zarejestrowane w kraju lub zagranicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach/, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu oraz za uiszczenie opłat, o których mowa w ust. 2 pkt 4, pobiera się kary pieniężne a pobór kar pieniężnych przez organy celne ma charakter obligatoryjny.
Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie, przebieg procesu ważenia przebiegał prawidłowo o czym zaświadcza wydruk z ważenia z dnia 1 września 2003 r. W ocenie organu jest to dowód o znaczeniu podstawowym dla ustalenia stanu faktycznego, ponieważ program komputerowy jest tak opracowany, że każda nieprawidłowość w toku ważenia byłaby zasygnalizowana, a proces ważenia zostałby przerwany a taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszym przypadku.
Ustosunkowując się do zarzutów strony organ odwoławczy stwierdził, że nie ma znaczenia dla sprawy powoływanie się na uprzedni wynik ważenia, bowiem miał on miejsce przed przebyciem odcinka trasy ze Ś. do K., w trakcie którego to przejazdu mogły nastąpić zmiany technicznej sprawności środka transportu, mogące mieć wpływ na nacisk osi na jezdnię. W ocenie organu administracyjnego nie tylko zmiana położenia ładunku w czasie jazdy może mieć wpływ na nacisk osi.
Decyzja ta została zaskarżona przez Leszka T. P. W. "T." w P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
Skarżący decyzji tej zarzuca naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności przepisów art. 77, 78 i 80, a także art. 7,8 i 9 Kpa i wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia 1 września 2003 r.
Skarżący L. T. wywodzi, że stosownie do przepisu art. 78 par. 1 Kpa organ administracyjny obowiązany jest uwzględnić żądanie strony dotyczące przeprowadzenia określonego dowodu w sprawie, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Takim istotnym dowodem dla prawidłowego i rzetelnego zbadania i rozpoznania sprawy było, w ocenie skarżącego L. T., przeprowadzenie, powtórnego ważenia samochodu. Zważywszy na to, że wynik ważenia na wagach dynamicznych ulega znacznym odchyleniom uzależnionym od sposobu ważenia, najechania samochodu na wagę i samych cech wagi, to żądanie powtórnego ważenia stanowi istotny wniosek dowodowy. Podkreśla L. T., że w sprawie niniejszej przedstawiony został dowód z raportu ważenia przeprowadzonego na terenie przejścia granicznego w Świecku przez tamtejszy Urząd Celny i że samochód nie był przed ważeniem w K. przeładowywany czy doładowywany, zatem przeprowadzenie powtórnego ważenia stanowiło konieczną dla prawidłowego rozstrzygnięcia czynność dowodową.
Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 maja 2004 r. 3/II SA/Lu 1472/03 zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 15 października 2003 r. jak i decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w K. zostały uchylone a od Dyrektora Izby Celnej zasądzono na rzecz skarżącego Leszka T. kwotę 28,80 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd administracyjny na podstawie akt postępowania administracyjnego stwierdził, że jedynym dowodem jaki posłużył organowi administracji do poczynienia ustalenia faktycznego w zakresie przejazdu po drodze publicznej pojazdu - o naciskach osi przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach - był dowód z pomiaru wielkości fizycznej, a mianowicie obciążenia, jakie wywierały osie tego pojazdu na pomost wagi. Wynik owego pomiaru został uwidoczniony na dokumencie - wydruku komputerowym, wykonanym w trakcie ważenia, który między innymi zawiera dane o dacie i numerze ważenia, numerze pojazdu i jego masie. Pomiar obciążenia dokonany został - jak podnosi organ administracji -przy użyciu wagi samochodowej służącej do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdu, co do której Naczelnik Obwodowego Urzędu Miar w S. w dniu 31 października 2001 r. wydał stosowne świadectwo legalizacji.
W ocenie Sądu nie przesądza to jednak o prawidłowości przeprowadzenia dowodu z pomiaru obciążenia, jakie wywierały osie pojazdu na pomost wagi, bowiem ów pomiar musi spełniać jeszcze inne wymogi przewidziane prawem, poza oczywistym wymogiem posłużenia się wagą posiadającą świadectwo legalizacji. Chodzi tu w szczególności o wymóg zachowania przewidzianej prawem procedury przy przeprowadzaniu pomiaru, co w przepisach ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach /Dz.U. 2001 nr 63 poz. 636 ze zm./ określone jest jako tzw. wymagania metrologiczne, którym powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej, przy uwzględnieniu rodzajów dowodów tej kontroli, a także warunków właściwego stosowania i warunków technicznych ich użytkowania /art. 9 pkt 3 cyt. ustawy/. Owe wymagania skonkretyzowane zostały w akcie wykonawczym do cyt. ustawy, a mianowicie w rozporządzeniu właściwego ministra, wydane zostało dopiero w dniu 10 lutego 2004 r. /rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu - Dz.U. 2004 nr 35 poz. 316/. Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 13 marca 2004 r., co oznacza, że pomiędzy wejściem w życie ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach /l stycznia 2003 r./, a dniem 13 marca 2004 r. nie istniały prawnie wiążące przepisy metrologiczne, których stosowanie przez organ administracji, zarówno w dacie dokonania pomiaru jak i obecnie, ma charakter obligatoryjny, co wprost wynika z obowiązku nałożonego przez ustawodawcę /art. 1, art. 2 ust. 1 pkt 2, w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy Prawo o miarach/.
Sąd Wojewódzki podkreślił, że jakkolwiek Prezes Głównego Urzędu Miar w dniu 22 grudnia 2000 r. wydał zarządzenie Nr 39 w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.Urz. Miar i Probiernictwa 2000 nr 6 poz. 40/, na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w przepisie art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 56 poz. 248 ze zm./, w jego brzmieniu obowiązującym do dnia 29 marca 2000 r., to jednak, jak stwierdza Sąd, okoliczność ta pozostaje bez wpływu na ocenę legalności działalności organów administracji w niniejszej sprawie z przytoczonych w dalszych wywodach powodów.
Sąd Wojewódzki wskazuje, że w myśl przepisu art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej źródłami powszechnie obowiązującego prawa są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Stosownie zaś do art. 92 ust. 1 Konstytucji, rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu.
W świetle wyżej wskazanych norm konstytucyjnych, nie budzi wątpliwości to, że zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar Nr 39 z dnia 22 grudnia 2000 r. nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego prawa. Ponadto, przyjmując nawet domniemanie legalności owego aktu prawnego /co jest zasadą prawa konstytucyjnego/, zauważyć należy, że zarządzenie to miało charakter wewnętrzny i obowiązywało tylko jednostki organizacyjnie podległe organowi wydającemu ten akt i nie mogło stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów /art. 93 ust. 1 i 2 Konstytucji/. Nadto podkreśla się w uzasadnieniu wyroku, iż z mocy przepisu art. 47 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. 2000 nr 120 poz. 1268/ dokonana została nowelizacja art. 8 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach i upoważnienie do wydania przepisów wykonawczych przyznane zostało Radzie Ministrów w drodze rozporządzenia. Następnie z mocy przepisu art. 11 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. 2001 nr 154 poz. 1800/ dokonana została kolejna nowelizacja art. 8 cyt. ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach i upoważnienie do wydania przepisów wykonawczych przyznane zostało ministrowi właściwemu do spraw gospodarki - w drodze rozporządzenia. Jakkolwiek w cyt. ustawie z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw zawarty został przepis przejściowy /art. 51/, w myśl którego do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie upoważnień zmienianych tą ustawą, zachowywały moc przepisy dotychczasowe, o ile nie były sprzeczne z tą ustawą, to jednocześnie ustawodawca dopuścił taką możliwość w określonym przedziale czasowym, a mianowicie nie dłużej niż do dnia 30 czerwca 2002 r. Oznacza to, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, że na skutek zawartej w tym przepisie derogacji pośredniej, omawiane zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar, niezależnie od przytoczonych wyżej zarzutów rangi konstytucyjnej, musiało utracić swoją moc najpóźniej z upływem dnia 30 czerwca 2002 r. Po tej dacie, aż do dnia wejścia w życie rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu - tj. 13 marca 2004 r. - brak było jakichkolwiek, jak podnosi Sąd, przepisów metrologicznych, na podstawie których organy administracji mogłyby dokonywać pomiarów w zakresie niezbędnym do ustalenia opłaty drogowej określonej w art. 13 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./.
Sąd wskazuje także na inne istotne uchybienia organów administracji, które miały miejsce w sprawie. Chodzi tu w szczególności o kwestię wydania decyzji przez organ pierwszej instancji bez zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowania i bez umożliwienia - przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań /art. 10 par. 1 Kpa/. Organ administracji nie mógł odstąpić od tej zasady, gdyż brak było przesłanek określonych w par. 2 art. 10 Kpa - załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Sąd nadto podnosi, że decyzję organu pierwszej instancji doręczono kierowcy pojazdu, który nie był przedstawicielem strony, jak też ustanowionym pełnomocnikiem, co naruszało przepis art. 40 Kpa.
W tym stanie rzeczy Sąd Wojewódzki stwierdza, że organy administracji publicznej obu instancji naruszyły podstawowe zasady postępowania administracyjnego, określone w przepisach art. art. 10 par. 1, 40 par. 1, 45 oraz art. 61 par. 4, Kpa.
Skarga kasacyjna Dyrektora Izby Celnej w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 maja 2004 r. III SA/Lu 1472/03, została sporządzona i wniesiona przez radcę prawnego w terminie.
W skardze zarzuca się:
l/ naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 13 ust. 2a i ust. 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ w związku z art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 03 kwietnia I 993 r. Prawo o miarach /Dz.U. nr 55 poz. 248/ w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 marca 2001 r. przez niewłaściwe zastosowanie wyżej wymienionych przepisów polegające na błędnym przyjęciu związku pomiędzy ustaleniami faktycznymi poczynionymi w toku przedmiotowego postępowania, a normą prawną zawartą w naruszonych przepisach prawa,
2/ naruszenie przepisów postępowania. a mianowicie art. 145 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 zwane dalej p.p.s.a./ w związku z art. 7, 77 i 80 Kpa oraz art. 40b ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ poprzez przyjęcie, iż uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na te zarzuty strona skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi z uwzględnieniem kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, bądź o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie z uwzględnieniem kosztów postępowania.
Skarżący podnosi, że ustalenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w zaskarżonym wyroku dla prawidłowego rozpoznania przedmiotowej sprawy były błędne, co skutkowało naruszeniem przepisów ustawy o drogach publicznych, a mianowicie, w ocenie skarżącego Sąd całkowicie pominął fakt, że do dnia 30 marca 200l r. pozostawał w obrocie prawnym art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach, który upoważniał Prezesa Głównego Urzędu Miar do wydania zarządzenia określającego wymagania, jakim powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające kontroli metrologicznej, warunki właściwego stosowania tych przyrządów oraz okresy ważności dowodów kontroli, a także metod sprawdzania zgodności właściwości przyrządów pomiarowych z wymaganiami przepisów. Tak więc, zdaniem strony skarżącej, powyższe zarządzenie Nr 39 z 22 grudnia 2000 r. posiadało delegację ustawową, a co za tym idzie zostało wydane w związku z jej wykonaniem /tej delegacji/. Treść przedmiotowego zarządzenia koresponduje z treścią zakresu spraw przekazanych do uregulowania oraz uwzględnia wytyczne ustawowe dotyczące treści aktu wykonawczego.
Skarżący podnosi, że stosownie do art. 241 ust. 6 Konstytucji RP, który mówi, że w okresie 2 lat od dnia wejścia w życie Konstytucji RP Rada Ministrów ustali, które z uchwał Rady Ministrów oraz zarządzeń ministrów lub innych organów administracji rządowej, podjęte lub wydane przed dniem wejścia w życie Konstytucji wymagają - stosownie do warunków określonych wart. 87 ust. 1 i art. 92 Konstytucji- zastąpienia ich przez rozporządzenia wydane na podstawie ustawy. Na podstawie art. 75 ust. 2 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz zmianie niektórych ustaw, stwierdzić należy, że zarządzenie Prezesa GUMiW Nr 39 z dnia 22 grudnia 2000 r. nadal zachowało swoją ważność, ponieważ art. 75 ust. 2 ustawy mówi, że z dniem wejścia w życie tej ustawy; tj. z dniem 30 marca 2001 r. tracą moc akty normatywne m.in. organów administracji rządowej, jeżeli zawierają normy prawne o charakterze powszechnie obowiązującym lub wewnętrznym z wyjątkiem rozporządzeń. Skoro w Monitorze Polskim z 31 grudnia 2001 r. zostało zamieszczone obwieszczenie Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2001 r. /M.P. 2001 nr 47 poz. 782/ zawierające wykaz aktów prawnych, które utraciły moc obowiązującą z chwilą wejścia w życie ww. ustawy, a nie zostało wymienione w tym obwieszczeniu przedmiotowe zarządzenie Nr 39, to znaczy - według skarżącego, że zachowało ono moc.
Poza tym, podnosi skarżący, że art. 78 wymienionej ustawy stanowił, że akty prawne wydane na podstawie upoważnień ustawowych zmienianych tą ustawą zachowują moc do czasu ich zastąpienia przez akty prawne wydane na podstawie tej ustawy.
Podobne stanowisko zostało wyrażone w art. 29 ustawy Prawo o miarach z dnia 11 maja 2001 r., która obowiązuje od dnia 1 stycznia 2003 r., zgodnie z którym do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych prawna kontrola metrologiczna odbywa się na podstawie przepisów dotychczasowych nie dłużej niż rok od dnia wejścia w życie ustawy, w praktyce oznacza to, że okres obowiązywania zarządzenia skończył się dnia 1 stycznia 2004 r.
Strona skarżąca uważa dalej, iż błędnie w zaskarżonym wyroku Sąd zastosował normę prawną wyrażoną w art. 51 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy zmieniającej kompetencję (...), zgodnie, z którym: "Do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie upoważnień zmienianych niniejszą ustawą, nie dłużej niż do 30 czerwca 2002 r." zachowują moc przepisy dotychczasowe, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą. Ma to wynikać stąd, że skarżący Dyrektor Urzędu Celnego uważa, iż skoro WSA w Lublinie warunkowo zarządzanie Nr 39 Prezesa GUM zakwalifikował do źródeł prawa powszechnie obowiązującego, to winien konsekwentnie skargę strony oddalić.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, to skarżący podnosi, że ewentualne naruszenia tych przepisów tj. art. 7, 77 i 80 Kpa nie pozostawały w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tym bardziej na naruszenie prawa materialnego, chociażby ze względów, o których skarżący podał na wstępie.
Kluczowym zagadnieniem, w ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną, jest wykładnia art. 40b ust. 1 ustawy o drogach publicznych ponieważ zgodnie z tym przepisem osoby upoważnione przez Naczelnika Urzędu Celnego są uprawnione do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków osi lub wymiarów określonych przepisami Prawa o ruchu drogowym. Wykładnia językowa tego przepisu, ani żadnego innego przepisu tej ustawy nie precyzuje, jaką formę prawną winno posiadać upoważnienie Naczelnika Urzędu Celnego.
Swobodne są - jak twierdzi strona skarżąca, ustalenia WSA w zakresie oceny dowodów w zakresie formalnym za dyskwalifikujące je ze względów już wyżej przywołanych, jak i tych, które znajdują się zarówno w protokole z kontroli ważenia pojazdu i wydruku komputerowym z tego ważenia. Skarżący z uwagi na powyższe, jak również z uwagi na całokształt zebranego materiału dowodowego w sprawie stwierdza, iż zarzut naruszenia art. 7, 77 i 80 Kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy jest nieuzasadniony.
Także nie uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 10 par. 2 Kpa., gdyż literalne zastosowanie się do tych przepisów Kpa w konsekwencji doprowadziłoby do uniemożliwienia prowadzenia przez stronę prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem - według strony składającej skargę kasacyjną - trudno sobie wyobrazić sytuację, w której organ stwierdza nienormatywność pojazdu, w wyniku, której dokonuje się zawiadomienia w rozumieniu art. 61 par. 4 Kpa, które wysyłane jest pocztą, a w tak zwanym międzyczasie pojazd wraz z kierowcą oczekuje na doręczenie dokumentu stronie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna, a zawarty w niej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest słuszny.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy uznać zasadność zawartego w nich twierdzenia, że dowody będące podstawą wydania decyzji przez Naczelnika Urzędu Celnego w K. oraz Dyrektora Izby Celnej w B. nie budzą zastrzeżeń zarówno w zakresie ich wiarygodności jak i poprawności formalnej.
Jak wynika z akt sprawy, waga używana na przejściu granicznym w K. posiada IIII klasę techniczną, która może być stosowana do dokonywania wyliczeń na potrzeby oceny pojazdów z punktu widzenia uznania ich za pojazdy nienormatywne, w szczególności zaś uzyskane dzięki niej dane nie mogą być podstawą do wymierzenia kar administracyjnych. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z danymi zawartymi w świadectwie legalizacji przedmiotowej wagi, wystawione przez Naczelnika Urzędu Miar w S., przedmiotowa waga posiada IIII klasę dokładności przy tzw. obciążeniu statycznym. W tym miejscu należy zaznaczyć brak tożsamości między powoływanym podziałem wag /sąd tej kwestii nie rozważał/ ze względu na wymagania metrologiczne na klasę 1 i 2, a podziałem wag nieautomatycznych na klasy 2, 3 i 4 ogólnego przeznaczenia. Między dwoma wspomnianymi podziałami zachodzi relacja podporządkowania i w konsekwencji wszystkie wagi, które da się zakwalifikować do pierwszej grupy są wagami klasy 2, 3 lub 4 zgodnie z drugim stosowanym rozróżnieniem. Wniosek taki można wprost wyprowadzić z relacji przepisów zawartych w załączniku do zarządzenia nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. W myśl ust. 1 par. 1 powyższego aktu, ze względu na wymagania metrologiczne wagi dzieli się na dwie klasy dokładności: 1 i 2, jednocześnie ust. 2 tego paragrafu stanowi, że wagi te winny odpowiadać postanowieniom dotyczącym przepisów metrologicznych o wagach nieautomatycznych klasy dokładności 2, 3 i 4 ogólnego przeznaczenia.
Rozważania te należy prowadzić zdając sobie w pełni sprawę, że przepisy przytoczonego zarządzenia nie stanowią prawa powszechnie obowiązującego i nie mogą być podstawą wydania decyzji lecz mają jedynie wymiar wewnętrzny. Zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, zaś w myśl art. 93 ustawy zasadniczej, uchwały Rady Ministrów oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrów i ministrów mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjnie podległe organowi wydającemu te akty, a jednocześnie nie mogą one stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów przy czym akty te podlegają kontroli co do ich zgodności z powszechnie obowiązującym prawem. W świetle powyższych regulacji nie ulega wątpliwości, że powoływane zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z 22 grudnia 2000 r. - w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.Urz. Miar i Probiernictwa 2000 nr 6 poz. 40/ wydanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 56 poz. 248 ze zm./ nie mogło stanowić podstawy wydania decyzji administracyjnej. Z akt sprawy wynika jednak, że organy celne wydając decyzje administracyjne i wymierzając przedmiotowe kary nie stosowały przepisów zarządzenia. Zarządzenie Prezesa mogło stanowić jedynie o regulacji dotyczącej klasy wag, które są zainstalowane na przejściach granicznych, ze względu na wymagania metrologiczne i jako wewnętrzna regulacja zobowiązywać pracowników do zaliczenia wagi do danej klasy. Podstawą wydania skarżonych decyzji były przepisy art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./, zaś wysokość wymierzonej kary administracyjnej pozostaje w zgodzie ze stawkami określonymi w załączniku do powołanej ustawy, przewidzianymi za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, gdzie dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 100 kN. Niezrozumiałe są zatem wywody sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku, co do zarządzenia, które nie stanowiło podstawy wydanych decyzji i organ nawet w uzasadnieniu tych decyzji nie powołał się na zawarte w nim regulacje.
Ponadto należy podzielić stanowisko przedstawione przez stronę skarżącą odnośnie możliwości ustalenia tożsamości funkcjonariuszy dokonujących pomiarów będących podstawą wydania decyzji przez organy celne. Z akt sprawy niezbicie wynika, iż na protokole przedmiotowej kontroli pojazdu, który to protokół został podpisany również przez pracownika ukaranego podmiotu, widnieje pieczęć funkcjonariusza celnego zawierająca numer identyfikacyjny przypisany konkretnemu funkcjonariuszowi i ta sprawa nie została w wyroku podniesiona ale wywody obszerne zawarte są w skardze kasacyjnej/.
Odnosząc się do podnoszonego faktu naruszenia w toku postępowania administracyjnego art. 10 par. 1, 40 par. 1 i par. 2, 45 oraz 61 par. 4 Kpa należy podkreślić, że nie można uznać aby strona postępowania administracyjnego była pozbawiona czynnego w nim udziału czy też możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów czy materiałów. Wskazane uchybienia w zakresie doręczenia decyzji z całą pewnością nie miały w przedmiotowej sprawie wpływu na treść rozstrzygnięcia ani nie stanowiły podstawy do wznowienia postępowania. Doręczenie decyzji organów celnych obu instancji nastąpiło do rąk strony i tym samym miała ona pełną możliwość udziału w postępowania.
W świetle powyższych okoliczności należy uznać, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny winien dokonać oceny zaskarżonych decyzji w oparciu o przepisy prawa, na podstawie którego zostały wydane skarżone decyzje /art. 13 ust. 2a i 2b ustawy o drogach publicznych oraz przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia/. Kwestie zaś poruszone przez osobę odwołującą się od decyzji administracyjnej będą wymagały wyjaśnienia co w szczególności dotyczy przyczyny różnic w ważeniu przy wjeździe pojazdu do Polski i przy opuszczeniu Polski.
Organy orzekające w sprawie nie mogły stosować przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. - w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.U. nr 35 poz. 316/, gdyż weszły one w życie 13 marca 2004 r. czyli podacie wydania przedmiotowych decyzji.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 par. 1 oraz art. 203 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, orzekł jak w sentencji.