OSK 1364/04

OSK 1364/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-09-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ludwik Żukowski /sprawozdawca/
Włodzimierz Ryms
Wojciech Chróścielewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Lu 188/04 - Wyrok WSA w Lublinie z 2004-06-08
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 18 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski, Sędziowie NSA Włodzimierz Ryms, Ludwik Żukowski /spr./, Protokolant Urszula Radziuk, po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 czerwca 2004 r. sygn. akt III SA/Lu 188/04 w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 4 lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie
Uzasadnienie
OSK 1364/04
U z a s a d n i e n i e
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2004 r., sygn. akt III SA/Lu 188/04 oddalił skargę R. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 4 lutego 2004r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o stwierdzenie choroby zawodowej. Podane w uzasadnieniu wyroku motywy rozstrzygnięcia Sądu były następujące: organ odwoławczy decyzją z dnia 4 lutego 2004 r., po rozpatrzeniu odwołania R. B. z dnia 3 grudnia 1999r. wniesionego przez Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr 3 w Świdniku od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 16 listopada 1999 r. (znak [...]) stwierdzającej u R. B. chorobę zawodową
w postaci zawodowego niedowładu strun głosowych uchylił w całości zaskarżoną decyzję
i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że
z zebranego materiału dowodowego wynika, że R. B. pracowała w zawodzie nauczycielskim 33 lata i z dniem 1 lipca 1990 r. przeszła na emeryturę. Z orzeczenia lekarskiego z dnia 1 lipca 1998 r. (Nr [...]) , wydanego przez Poradnię Chorób Zawodowych – Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Lublinie wynika, że nie rozpoznano u niej choroby zawodowej zatem Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny
w Lublinie wydał w dniu 3 listopada 1998 r. decyzję (znak: [...]) o braku stwierdzenia u R. B. choroby zawodowej, od decyzji tej nie zostało wniesione odwołanie. Po upływie roku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie na podstawie tego orzeczenia lekarskiego, wiedząc, że w sprawie istnieje już decyzja ostateczna, wydał w dniu 16 listopada 1999 r. nową decyzję (znak: [...]) doprowadzając w efekcie do takiej sytuacji, że w tej samej sprawie wydane zostały dwie różne decyzje. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie zaistniały przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. bowiem decyzja z dnia 16 listopada 1999 r. wydana została w sprawie poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego
w Lublinie z dnia 3 listopada 1998r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej
u R. B.. Zatem postępowanie administracyjne prowadzone w tej sprawie przez organ pierwszej instancji należało umorzyć. Wedle oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego niesporne było, że w sprawie o stwierdzenie skarżącej choroby zawodowej w obrocie prawnym funkcjonowały dwie decyzje: decyzja ostateczna w rozumieniu art. 16 § l K.p.a.,
a więc taka, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, wydana w dniu 3 listopada 1998 r. przez organ pierwszej instancji i kolejna decyzja wydana w tej samej sprawie przez ten sam organ w dniu 16 listopada 1999 r. Organ odwoławczy trafnie przyjął, że powtórne wydanie decyzji w tej sytuacji było, co do zasady, niedopuszczalne. Sprawa ostatecznie załatwiona nie może być ponownie przedmiotem postępowania administracyjnego. Naruszenie tej reguły pozostaje w sprzeczności z dyspozycją art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Zaskarżona do Sądu decyzja trafnie zatem usunęła z obrotu prawnego decyzję obarczoną istotną wadą. Wadliwość decyzji była tego rodzaju, że bezprzedmiotowe było rozpoznawanie merytorycznych argumentów skarżącej w zakresie istnienia przesłanek do stwierdzenia choroby zawodowej. Okoliczności takie mogą być brane pod uwagę jedynie
w postępowaniu, które toczy się w sposób nie naruszający przepisów prawa.
Opisany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 czerwca 2004 r. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej Reginy Błaszczak zarzucając 1) naruszenie przepisów postępowania (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. ewentualnie art. 156 § l pkt 1 i 2 K.p.a.), przy czym uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy wobec braku przesłanek do wydania orzeczenia o umorzeniu postępowania; 2) nieważność postępowania (art. 18 § l ust. 6 w zw. z art. 21 i art. 183 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono w szczególności, iż wydając zaskarżone orzeczenie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wobec prawomocnego rozstrzygnięcia tej samej sprawy uprzednią decyzją z dnia 3 listopada 1998 r., która stała się ostateczną powtórne wydanie decyzji w dniu 16 listopada 1999r. (na podstawie późniejszego orzeczenia lekarskiego, orzeczenia Poradni Chorób Zawodowych WOMP w lublinie z dnia 13 lipca
1999 r.) było niedopuszczalne. Ze stanowiskiem takim nie można się zgodzić bowiem postępowanie w sprawie nie było postępowaniem tożsamym zakończonym uprzednio. Nie ulega wątpliwości, że choroba zawodowa R. B. pojawiła się po dniu wydania decyzji poprzedniej i nic nie stało na przeszkodzie wydaniu przez organ administracji państwowej decyzji pozytywnej. Stanowisko odmienne prowadziłoby do wniosku, iż ujawnienie się bądź powstanie choroby po zapadnięciu pierwszej decyzji ostatecznej wymagałoby wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, wydaną w innym czasie i na podstawie innego stanu faktycznego. Orzeczenia komisji lekarskich mogą bowiem, jak to bywa często w sprawach rentowych, ulegać zmianom i mamy wówczas do czynienia
z odrębnym postępowaniem, wszczętym w innym czasie na podstawie innego stanu faktycznego. Wszczęcie zaś nadstawie zmienionych okoliczności nowego postępowania zmierzającego do ustalenia choroby zawodowej nie może zamykać drogi do ustalenia tego faktu w normalnym trybie postępowania. Gdyby natomiast, podążając tokiem rozumowania Sądu, uznać, że postępowanie w sprawie poprzedniej oraz w sprawie niniejszej stanowią postępowania w tej samej sprawie to pojawia się ewentualność naruszenia przepisu art. 154 § 1 i 2 K.p.a. obligujących do zmiany wadliwej decyzji.
Ponadto w skardze kasacyjnej podniesiono kwestię prawidłowości powołania składu sędziowskiego w sprawie, która, co prawda, nie jest całkowicie jednoznaczna. Jednakże wobec zmiany przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi możliwość udziału sędziego rozpatrującego uprzednio sprawę w Naczelnym Sądzie Administracyjnym
w sprawie będącej aktualnie rozpoznawanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny budzi wątpliwości. Trzeba bowiem zauważyć, że w rozpoznawaniu sprawy przez były Ośrodek Zamiejscowy Naczelnego Sądu Administracyjnego w Lublinie (sygn. akt. II SA/Lu 86/02) uczestniczył sędzia, będący jednocześnie referentem w sprawie objętej skargą kasacyjną, który już wcześniej ujawnił swoje stanowisko w tej sprawie, szczególnie w sytuacji kiedy uzasadnienie poprzedniego orzeczenia zawierało wyraźną sugestię dla organu niższej instancji co do umorzenia postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna znajduje usprawiedliwione podstawy.
Sąd w sprawie zakończonej zaskarżonym wyrokiem nietrafnie przyjął, iż organy administracji publicznej orzekały zgodnie z art. 156 § l pkt 3 K.p.a. tzn. wydana została decyzja dotycząca sprawy poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Zapatrywania takiego nie można zaakceptować. W przepisie art.156 § l pkt 3 K.p.a. chodzi o znany innym procedurom, przede wszystkim sądowym, przypadek rei iudicatae. Powołany przepis znajduje zastosowanie wobec decyzji, która dotyczy sprawy rozstrzygniętej poprzednio inną decyzją ostateczną (z wyjątkiem oczywiście przypadków wzruszenia takiej decyzji przewidzianych w K.p.a. art. art. 145 i 151, 154,155,156,161,163). Stosowanie omawianego przepisu należy rozpatrywać z punktu widzenia tożsamości stosunku administracyjnoprawnego ukształtowanego uchylaną decyzją. Tożsamość sprawy będzie występować w przypadku istnienia tych samych podmiotów w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Gdy idzie natomiast o stan faktyczny sprawy musi być brany pod uwagę w ocenie, czy ma miejsce tożsamość sprawy , lecz tylko w odniesieniu do faktów prawotwórczych. Elementu tożsamości stanu faktycznego nie wziął pod uwagę Sąd w zaskarżonym wyroku.
Rzeczywiście decyzją ostateczną z dnia 3 listopada 1998 r. (TSSE-HP-4172/45/98) Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w Lublinie nie stwierdził u R. B. choroby zawodowej; podstawą tego rozstrzygnięcia było orzeczenie lekarskie Nr [...] z dnia l lipca 1998 r., wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej, Poradnię Chorób Zawodowych w Lublinie (k. 2 akt administracyjnych) stwierdzające w konkluzji brak rozpoznania u R. B. choroby zawodowej. W podstawie prawnej wskazanej decyzji wymieniono wówczas obowiązujący
§ 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.).
Zarówno organ odwoławczy, jak i Sąd nie wzięły pod uwagę kolejnej istotnej okoliczności faktycznej, odmiennej od poprzedniej. Oto ta sama, wskazana wyżej, właściwa do rozpoznawania chorób zawodowych jednostka organizacyjna w rozumieniu § 7 ust.1 cyt. wcześniej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych w orzeczeniu lekarskim z dnia 13 lipca 1999 r. Nr [...] stwierdziła u R. B. zawodowy niedowład strun głosowych (poz. 7 wykazu chorób zawodowych) stanowiący załącznik do cyt. wcześniej rozporządzenia. Na tej właśnie podstawie zapadła kolejna decyzja Państwowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie 16 listopada 1999 r. ([...] stwierdzająca
u R. Błaszczak chorobę zawodową w postaci zawodowego niedowładu strun głosowych. Decyzja, o jakiej mowa, wydana została w oparciu o diametralnie odmienną przesłankę faktyczną, której należało przypisać cechy prawotwórcze, zwłaszcza wobec regulacji § 10 ust. l cyt. wcześniej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Zatem kolejna decyzja
w sprawie nie została wydana w warunkach tożsamości stanu faktycznego; obligowała ona właściwy organ do przeprowadzenia nowego postępowania administracyjnego w sprawie, nie było podstaw do przyjęcia tożsamości sprawy w rozumieniu art. 156 § l pkt 3 K.p.a.
w obydwu decyzjach tj. w decyzji z dnia 3 listopada 1998 r. i decyzji z dnia 16 listopada
1999 r., jak przyjął to organ odwoławczy oraz Sąd w zaskarżonym wyroku.
W skardze kasacyjnej sformułowany został, co do zasady, trafny zarzut z przepisu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) poprzez naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przyjęcie przez Sąd w zaskarżonym wyroku ( tak jak w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego), iż konieczne było wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z dnia
16 listopada 1999 r. jako rozstrzygającej tę samą sprawę co wcześniejsza decyzja z dnia 3 listopada 1998 r. spełnia przesłanki naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzja z dnia 16 listopada 1999 r. była efektem zaistnienia nowych okoliczności faktycznych, które uzasadniały jej wydanie, poddanie kontroli instancyjnej, nie zaś jej eliminację na podstawie art. 138 § l pkt 2 in fine K.p.a. poprzez jej uchylenie
i umorzenie postępowania pierwszej instancji (decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 4 lutego 2004 r. [...]). Opisany zarzut kasacyjny nie został w skardze sformułowany prawidłowo bowiem chodziło
o naruszenie przez Sąd przepisu art. 156 § l pkt 3 K.p.a. w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Chybiony natomiast jest zarzut kasacji jakoby w konkretnym przypadku zachodziła nieważność postępowania z powodu naruszenia przepisów o wyłączeniu sędziego (art. 18 § l pkt 6 p.p.s.a. w skardze błędnie wskazano na ust. 6 w zw. z art. 21 i art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Rzeczywiście wskazany w skardze kasacyjnej sędzia był w składzie orzekającym
w byłym Ośrodku Zamiejscowym Naczelnego Sądu Administracyjnego w Lublinie, rozpoznającym sprawę ze skargi R. B. na decyzję z dnia 12 grudnia 2001 r. (Nr [...]) Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej choroby zawodowej (wyrok z dnia 18 czerwca 2003 r., sygn. akt II SA/Lu 86/02), gdzie stwierdzona została nieważność zaskarżonej decyzji z tej przyczyny, że miała ona charakter tzw. "czystej kasacji". Przedmiot postępowania dotyczył innej decyzji niż ta , która została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wskazany w skardze kasacyjnej Sędzia nie brał w żadnym przypadku udziału w wydaniu zaskarżonego orzeczenia w rozumieniu art. 18 § l pkt 6 p.p.s.a. w związku z czym nie było przeszkód prawnych do udziału tego samego sędziego w składzie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rozpoznającego sprawę.
Z wyłożonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.