OSK 1301/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uznał byłych właścicieli nieruchomości warszawskich za strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu, jeśli domagają się wszczęcia postępowania nadzorczego w odniesieniu do tej decyzji, a wcześniejszy organ stwierdził naruszenie prawa przy odmowie ustanowienia własności czasowej.
Sprawa dotyczyła byłych właścicieli nieruchomości warszawskich, którzy domagali się wszczęcia postępowania nadzorczego w sprawie decyzji o sprzedaży lokalu. Sąd niższej instancji odmówił im statusu strony, uznając, że nie mają interesu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, stwierdzając, że byli właściciele mają przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa, ponieważ wynik postępowania nadzorczego może wpłynąć na ich sytuację prawną i możliwość dochodzenia roszczeń dekretowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi byłych właścicieli nieruchomości warszawskich na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą wszczęcia postępowania nadzorczego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokalu. Sąd niższej instancji uznał, że skarżący nie posiadają interesu prawnego w rozumieniu art. 28 Kpa, ponieważ wynik postępowania dotyczyłby jedynie zbywcy (Skarbu Państwa) i nabywcy lokalu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał to stanowisko za błędne. Sąd podkreślił, że interes prawny należy rozumieć szeroko, jako związek z normą prawa materialnego, który może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu. W ocenie NSA, wynik postępowania nadzorczego w sprawie sprzedaży lokalu może mieć wpływ na sytuację prawną byłych właścicieli, otwierając im drogę do dochodzenia roszczeń związanych z dekretem z 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ stwierdził naruszenie prawa przy odmowie ustanowienia własności czasowej. Dlatego NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzje organów, uznając byłych właścicieli za strony postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, byli właściciele nieruchomości warszawskich mają przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu w sytuacji, gdy domagają się wszczęcia postępowania nadzorczego, a uprzednio właściwy organ stwierdził, iż decyzja o odmowie ustanowienia własności czasowej, w części jakiej dotyczy sprzedanych lokali, została wydana z naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wynik postępowania nadzorczego może mieć wpływ na sytuację prawną byłych właścicieli i możliwość dochodzenia roszczeń dekretowych, co uzasadnia posiadanie przez nich interesu prawnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
Kpa art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definiuje pojęcie strony postępowania, wskazując na posiadanie interesu prawnego lub obowiązku.
Kpa art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Ppsa art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Ppsa art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. "a"
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Podstawa do uchylenia decyzji organu.
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy art. 7
Podstawa prawna roszczeń byłych właścicieli.
Pomocnicze
Kpa art. 157 § par. 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy możliwości żądania wszczęcia postępowania nadzorczego.
Kpa art. 158 § par. 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.
Kpa art. 160
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy możliwości żądania odszkodowania za szkodę wyrządzoną wydaniem decyzji z naruszeniem prawa.
Kpa art. 157 § par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Ppsa art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Podstawa do orzeczenia o kosztach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Byli właściciele nieruchomości warszawskich mają przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu, ponieważ wynik postępowania może wpłynąć na ich sytuację prawną i możliwość dochodzenia roszczeń dekretowych. Decyzja o sprzedaży lokalu, wydana na podstawie decyzji o odmowie ustanowienia własności czasowej, która została wydana z naruszeniem prawa, może być przedmiotem postępowania nadzorczego wszczętego na żądanie byłych właścicieli.
Odrzucone argumenty
Byli właściciele nieruchomości warszawskich nie posiadają interesu prawnego w rozumieniu art. 28 Kpa w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu, ponieważ wynik postępowania dotyczyłby jedynie zbywcy i nabywcy lokalu. Zarzuty naruszenia zasady równości obywateli wobec prawa i prawa do wynagrodzenia szkody były zbyt daleko idące, gdyż nie były przedmiotem oceny sądu niższej instancji.
Godne uwagi sformułowania
Byli właściciele nieruchomości warszawskich mają przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu w sytuacji, gdy domagają się wszczęcia postępowania nadzorczego. Istotę interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego.
Skład orzekający
Janina Antosiewicz
sprawozdawca
Małgorzata Stahl
członek
Zbigniew Rausz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniu administracyjnym, w szczególności w sprawach dotyczących nieruchomości i roszczeń byłych właścicieli."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej byłych właścicieli nieruchomości warszawskich i ich roszczeń wynikających z dekretu z 1945 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy historycznych roszczeń związanych z dekretami warszawskimi i interpretacji pojęcia 'strony' w postępowaniu administracyjnym, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“Czy dawni właściciele odzyskają swoje prawa? NSA rozstrzyga o przymiocie strony w sporze o warszawskie nieruchomości.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyOSK 1301/04 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2005-04-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-09-10 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Janina Antosiewicz /sprawozdawca/ Małgorzata Stahl Zbigniew Rausz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6070 Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych Hasła tematyczne Grunty warszawskie Sygn. powiązane I SA 1336/02 - Wyrok WSA w Warszawie z 2004-03-04 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 28, art. 157 par. 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 188 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tezy Byli właściciele nieruchomości warszawskich mają przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu w sytuacji, gdy domagają się wszczęcia postępowania nadzorczego /na podstawie art. 157 par. 2 Kpa/ w odniesieniu do decyzji o sprzedaży lokalu, zaś uprzednio właściwy organ stwierdził, iż decyzja o odmowie ustanowienia własności czasowej, w części jakiej dotyczy sprzedanych lokali, została wydana z naruszeniem prawa. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz, Sędziowie NSA Janina Antosiewicz (spr.), Małgorzata Stahl, Protokolant Mariusz Bartosiak, po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Hanny W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2004 r. sygn. akt I SA 1336/02 w sprawie ze skargi Hanny W., Heleny C., Magdaleny M.-D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 7 maja 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania nadzorczego 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 9 kwietnia 2002 r. (...), 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Hanny W. kwotę 220 zł /dwieście dwadzieścia/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 marca 2004 r. I SA 1336/02 oddalił skargi Hanny W., Heleny C. i Magdaleny M.-D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 7 maja 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy W.-Ś. z 28 lutego 1989 r. o sprzedaży Barbarze Annie K. lokalu mieszkalnego nr 41 w budynku położonym w W. przy ul. Ś. 18, w części 0,008 budynku i innych urządzeń służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste części gruntu wynoszącego 0,008 ogólnej powierzchni wynoszącej 737 m2. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył motywy decyzji Samorządowego Kolegium, które powołało się na ustalenia zawarte w decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z 10 maja 1962 r. /Sąd błędnie podaje datę decyzji, zamiast 10 maja 1951 r./ utrzymanej w mocy w tej części, która donosi się do lokali n r 1-2, 4-11, 13-16, 22, 26, 28-31, 33-34, 37, 40-41 decyzją (...) Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 27 lutego 1996 r. Tą ostatnią decyzją Minister stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej tylko w części nie obejmującej substancji przekazanej we władanie innych osób. Tylko te osoby /nabywcy lokali/ są uprawnionymi do działania w charakterze strony. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Hanna W., Helena C. i Magdalena M.-D. zarzuciły naruszenie prawa /art. 28 Kpa/ przez dokonanie wykładni na niekorzyść obywateli z obrazą zasady wyrażonej w art. 7 Kpa i zasady równości, określonej w art. 32 Konstytucji RP w sytuacji, gdy w zakresie przyznania przymiotu strony b. właścicielom nieruchomości warszawskich, istnieje rozbieżne orzecznictwo. Decyzja o sprzedaży z 28 lutego 1989 r., jako konsekwencja decyzji Ministra Gospdoarki Komunalnej z 10 maja 1951 r. została wydana również z naruszeniem prawa. Stwierdzeniu tego faktu nie stoi na przeszkodzie podzielenie decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej na część odnoszącą się do lokali sprzedanych i część nie objętą sprzedażą. Obie decyzje dotyczą interesów b. właścicieli, gdyż ich konsekwencją stało się pozbawienie prawa przysługującego na mocy art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W przekonaniu skarżących istnieją podstawy do żądania wszczęcia postępowania nadzorczego, które ze względu na zawarcie przez Skarb Państwa /gminę/ umowy przenoszącej własność lokalu, ogranicza zakres rozstrzygnięcia do stwierdzenia, że decyzja o sprzedaży została wydana z naruszeniem prawa /art. 158 par. 2 Kpa/. Skargi powołują się na podobne stanowisko wyrażone w wyrokach I SA 1170/99 z 15.06.2000 r. i I SA 1158/99. Rozpatrując powyższą skargę na podstawie art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/. Zdaniem Sądu, odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokalu, organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego w zakresie pojęcia strony w postępowaniu. Posiadanie uprawnień przez któregokolwiek ze współużytkowników wieczystych do części gruntu, nie daje prawa wszczynania postępowania zmierzającego do pozbawienia takiego prawa innych współużytkowników. Nawet prawo właściciela gruntu, w tym zakresie jest ograniczone tylko do przypadków związanych z nieprawidłowym wykonywaniem umowy o użytkowaniu wieczystym. Żądać stwierdzenia nieważności może nie tylko strona postępowania zwykłego lecz także ten podmiot, który wykaże swój interes prawny do domagania się weryfikacji decyzji z powodu wady określonej w art. 156 par. 1 Kpa. Skarżące uważają, że ich interes prawny, dotyczący decyzji o sprzedaży lokali, wynika z nieodwracalnych skutków prawnych decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 20 marca 1950 r. (...) o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu zabudowanej nieruchomości warszawskiej, która w trybie nadzorczym, decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 27 lutego 1996 r. nie została poddana stwierdzeniu nieważności, lecz uznana za wydaną z naruszeniem prawa. Oznacza to, że decyzja ta nie przywróciła w tym zakresie tytułu prawnego do tego lokalu właścicielom nieruchomości warszawskiej. Konsekwencją tego stwierdzenia jest brak interesu prawnego skarżących, legitymującego ich do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokalu. Stwierdzenie nieważności usuwa wadliwą decyzję z obrotu prawnego. Nie tylko przywraca stan poprzedni, ale również znosi jej skutki. Natomiast stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa na podstawie art. 158 par. 2 Kpa, nie niweczy skutków prawnych tej decyzji i nie przywraca stanu poprzedniego. Decyzja taka, chociaż wadliwa pozostaje w obrocie prawnym. Stwierdzenie zatem, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa, oznacza w niniejszej sprawie to, że Skarb Państwa skutecznie nabył prawo własności lokalu. Należy zatem stwierdzić, iż stroną postępowania jest nabywca lokalu i Skarb Państwa. Zdaniem Sądu, również art. 160 Kpa nie stanowi takiej podstawy. Zgodnie z nim, strona która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem prawa, może w określonej sytuacji żądać stwierdzenia nieważności decyzji albo żądać odszkodowania. Taka decyzja, stwierdzająca wydanie w części decyzji z naruszeniem prawa została podjęta przez Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w dniu 27 lutego 1996 r. i to właśnie ona stanowi źródło roszczenia z art. 160 Kpa, bowiem wadliwa decyzja odmawiająca przyznania własności czasowej pozbawiła skarżące, własności między innymi przedmiotowego lokalu. Sąd przytacza odmienny pogląd prezentowany w orzecznictwie m.in. w sprawie I SA 349/00,w której SKO wystąpiło z pytaniem prawnym. NSA podejmując uchwałę odmawiającą udzielenia odpowiedzi na pytanie powołał się na art. 30 ustawy o NSA, stanowiący o związaniu organu i sądu oceną prawną, co przesądziło o treści uchwały. Na koniec Sąd stwierdza, iż interes prawny określony w art. 28 powinien nie tylko znajdować swoje źródło w przepisach prawa materialnego, ale także mieć odzwierciedlenie w postępowaniu, o wszczęcie którego chodzi. Wynik postępowania prowadzonego na żądanie skarżących dotyczyłby wyłącznie nabywcy lokalu oraz zbywcy tj. Skarbu Państwa. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku z dnia 4 marca 2004 r. sporządzoną przez adwokata, wniosła Hanna W., zarzucając obrazę przepisów art. 32 ust. 1 i art. 77 ust. 1 Konstytucji RP - poprzez wydanie wyroku naruszającego zasadę równości obywateli wobec prawa oraz zasadę prawa do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej oraz naruszenie art. 28 Kpa - poprzez odmowę jego zastosowania. Skarga domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Według twierdzeń skargi kasacyjnej, skarżąca wraz z pozostałymi następcami prawnym i dawnych właścicieli nieruchomości przy ul. Ś. 18 posiada interes prawny do żądania wszczęcia postępowania nadzorczego w odniesieniu do decyzji o sprzedaży lokalu nr 26. Interes ten należy wywieść przede wszystkim z uprawnienia dotychczasowych właścicieli nieruchomości, płynącego z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Bezspornym jest, że byli właściciele nieruchomości przy ul. Ś. 18 spełnili wymogi do uwzględnienia ich wniosku złożonego w trybie art. 7 powołanego dekretu, zaś decyzja odmowna Prezydenta m.st. Warszawy z 20 marca 1950 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z 10 maja 1951 r. wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa. Na poparcie tych twierdzeń w skardze kasacyjnej przytoczona została uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996 r. OPS 7/96 /ONSA 1997 Nr 2 poz. 49/, z której wywiedziono, że nieodwracalne skutki prawne spowodowała decyzja o sprzedaży lokalu wraz z oddaniem ułamkowej części gruntu w użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej, że o nieodwracalności skutków prawnych można orzekać dopiero w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu oraz, że skoro szkodę dawnych właścicieli polegającą na braku możliwości uwzględnienia ich wniosku na podstawie art. 7 dekretu, spowodowała sprzedaż lokalu, to mają oni prawo żądać stwierdzenia, że decyzja o sprzedaży lokalu wydana została z naruszeniem, ich uprawnień, a tym samym przysługuje im w postępowaniu przymiot strony. W skardze kasacyjnej podniesiono ponadto, iż niedopuszczalna jest odmienna ocena żądań dawnych właścicieli nieruchomości warszawskich o wszczęcie postępowania nadzorczego w odniesieniu do decyzji o sprzedaży lokali, w zależności od tego czy zgodnie z kierunkiem orzecznictwa wskazanym w powołanej uchwale, decyzja właściwego organu stwierdza nieważność orzeczenia administracyjnego, odmawiającego dawnym właścicielom prawa własności czasowej w całości, czy też w części /z wyłączeniem sprzedanych lokali/. W konkluzji zarzucono, że zaskarżony wyrok, dokonujący niewłaściwej i niekonsekwentnej w orzecznictwie sądowym wykładni art. 28 Kpa, narusza w sposób istotny ten przepis prawa, pozbawiając uprawnioną stronę możliwości skutecznego dochodzenia roszczenia odszkodowawczego w związku z wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej wyrządzającej szkodę, co uzasadnia zgłoszone w skardze kasacyjnej wnioski. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna jest uzasadniona, aczkolwiek zarzuty jej nie zostały sformułowane w sposób precyzyjny, a nadto nie można podzielić wszystkich podniesionych w niej wywodów i zarzutów. W szczególności chybione są, jako zbyt daleko idące zarzuty, dotyczące naruszenia konstytucyjnej zasady równości podmiotów wobec prawa, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz naruszenia art. 77 ust. 1 Konstytucji RP. Nie można bowiem mówić o naruszeniu powołanych przepisów /np. o prawie do wynagrodzenia szkody, jaka została wyrządzona przez niezgodnie z prawem działanie organu władzy publicznej/, skoro przepisy te, jak i kwestia odszkodowania, nie były przedmiotem oceny i rozważań Sądu. Istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy byli właściciele gruntów warszawskich mają przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu w sytuacji, gdy odzyskali część lokali /nie sprzedanych/, a jednocześnie stwierdzono, że decyzja o odmowie ustanowienia własności czasowej /aktualnie użytkowania wieczystego/, na rzecz byłych właścicieli, co do sprzedanych lokali, wydana została z naruszeniem prawa. Inaczej rzecz ujmując, chodzi o odpowiedź na pytanie, czy w takiej sytuacji byli właściciele mają interes prawny w rozumieniu art. 28 Kpa do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu. W tej materii, w ocenie Sądu Wojewódzkiego /wyrażonego w zaskarżonym wyroku/,w którym podzielono stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego /zawartym w zaskarżonej decyzji z dnia 7 maja 2002 r./, byli właściciele nieruchomości warszawskiej lub ich następcy prawni nie są legitymowani do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokalu w budynku usytuowanym na tej nieruchomości. Zdaniem Sądu, nie mają oni interesu prawnego, o jakim mowa w art. 28 Kpa, bowiem, wynik postępowania nadzorczego dotyczyłby wyłącznie zbywcy tj. Skarbu Państwa i nabywcy przedmiotowego lokalu. Skarga kasacyjna skutecznie podważa to stanowisko i zgodzić się należy z wywodami skarżącej, że doszło do naruszenia art. 28 Kpa. Przepis ten stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przesłanką uzyskania przez określony podmiot przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym jest zatem to, czy legitymuje się on interesem prawnym lub obowiązkiem, ze względu na który żąda czynności organu lub którego dotyczy postępowanie. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest postępowanie nadzwyczajnym i może być wszczęte na żądanie strony lub z urzędu. W przypadku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczynanego na żądanie strony, organ powinien zbadać czy osoba żądająca wszczęcia takiego postępowania jest stroną legitymowaną do wystąpienia z takim żądaniem. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji /np. wyrok NSA z 12 stycznia 1994 r. II SA 2164/92 - ONSA 1995 Nr 1 poz. 32, wyrok 7 sędziów NSA z dnia 13 października 2003 r., OSA 4/03 - ONSA 2004 Nr 1 poz. 3/. Wychodząc z takiego założenia podzielić należy zarzuty skargi kasacyjnej. Nie sposób bowiem mówić o braku interesu prawnego po stronie byłych właścicieli w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 28 lutego 1989 r. Sąd Wojewódzki prezentując odmienny pogląd przyjął, że jeżeli /przy założeniu najbardziej korzystnego dla skarżących rozstrzygnięcia/ wszczęte postępowanie zakończyłoby się stwierdzeniem nieważności, to wynik tego postępowania dotyczyłby wyłącznie nabywcy lokalu oraz zbywcy, tj. Skarbu Państwa. W ocenie Sądu Wojewódzkiego wynik tego postępowania nie dotyczyłby w żadnym razie skarżących, co dobitnie ilustruje, że w takim postępowaniu skarżące nie legitymują się interesem prawnym. Ta argumentacja nie jest przekonywująca, aczkolwiek stanowisko takie było już prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym /por. przykładowo wyrok NSA z dnia 7 listopada 2001 r. I SA 505/00 - nie publ./. Przede wszystkim należy wskazać, że pojęcie interesu prawnego mimo, że zostało zdefiniowane w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, było przedmiotem wielu orzeczeń sądowych i tematem licznych wypowiedzi doktryny. Istotę interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego. Może to być norma należąca do każdej gałęzi prawa /nie tylko do prawa administracyjnego/ na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu obrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga więc ustalenia owego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy /decyzja administracyjna/może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Ponadto podkreślić należy, że interes prawny powinien być indywidualny, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego. W warunkach niniejszej sprawy nie powinno ulegać wątpliwości, że sprawa o stwierdzenie nieważności z dnia 28 lutego 1989 r. jest sprawą nową, jednakże jej wynik może dotyczyć dawnych właścicieli i ich następców prawnych, a w tym ich sfery praw podmiotowych po ewentualnym stwierdzeniu nieważności decyzji o sprzedaży lokalu lub stwierdzeniu, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa. Nie można bowiem utożsamiać tej sprawy ze sprawą o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 10 maja 1951 r., utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydenta m.st. Warszawy, odmawiające przyznania byłym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu zabudowanej nieruchomości warszawskiej przy ul. Ś. 18. Nie jest trafny pogląd, że dawnym właścicielom i ich następcom prawnym przysługiwałby przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa jedynie w sytuacji stwierdzenia przez Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia 27 lutego 1996 r. nieważności całości decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 10 maja 1951 r. Należy odróżnić skutki prawne wywołane decyzją o sprzedaży lokalu i oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste od skutków prawnych wywołanych decyzją, na podstawie której Skarb Państwa nabył własność nieruchomości, a co do której orzekał Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa. Wynik postępowania nadzorczego /w stosunku do decyzji o sprzedaży lokalu/ może mieć wpływ na sytuacje prawną byłych właścicieli, gdyż korzystne dla nich rozstrzygnięcie spowoduje aktualność ich roszczeń związanych z dekretem z dnia 26 października 1945 r., zaś późniejsza sprzedaż lokalu w danym budynku i oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste były skutkiem kolejnych decyzji, wydawanych w innych sprawach administracyjnych, a nie skutkiem decyzji o odmowie ustanowienia własności czasowej. Stąd też dawni właściciele gruntów warszawskich oraz ich następcy prawni, swój interes prawny opierają na tym, aczkolwiek wprost tego nie wskazują, że w razie stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokalu otwierało im drogę do ewentualnego wzruszenia umowy sprzedaży. Inaczej rzecz ujmując ich interes prawny wiąże się z dochodzeniem roszczeń dekretowych, wykazywaniu, że określone czynności dokonane zostały z pokrzywdzeniem uprawnionych podmiotów. Warunkiem dochodzenia tych roszczeń jest wynik postępowania nadzorczego, a ściślej rzecz ujmując postępowania o stwierdzenie, że decyzja o sprzedaży lokalu została wydana z naruszeniem prawa. Takie postępowanie odszkodowawcze przewidziane w art. 160 Kpa, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania wyroku, mogłoby być skutecznie wszczęte na wniosek skarżących tylko w przypadku uzyskania przez nich decyzji w trybie art. 158 par. 2 Kpa. Powyższe wywody uprawniają do stwierdzenia, że byli właściciele nieruchomości warszawskich mają przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu w sytuacji, gdy domagają się wszczęcia postępowania nadzorczego /na podstawie art. 157 par. 2 Kpa/ w odniesieniu do decyzji o sprzedaży lokalu, zaś uprzednio właściwy organ stwierdził, iż decyzja o odmowie ustanowienia własności czasowej, w części jakiej dotyczy sprzedanych lokali, została wydana z naruszeniem prawa. Zatem stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jak i organu, odmawiające dawnym właścicielom /i ich następcom prawnym/ status strony, naruszają art. 28 Kpa. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 188 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 188 powołanej ustawy, również obie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 203 pkt 1 powołanej ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI