OSK 1208/04

OSK 1208/04 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2005-03-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-08-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Janina Antosiewicz
Zbigniew Rausz
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 127 par. 3, art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 3 par. 2 pkt 2, art. 185 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr), Sędziowie NSA Janina Antosiewicz, Zbigniew Rausz, Protokolant Maria Połowniak, po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Andrzeja K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2004 r. sygn. akt II SAB 431/03 w sprawie ze skargi Andrzeja K. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmioci nie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej zwolnienia z zawodowej służby wojskowej postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania 2. zasądzić od Ministra Obrony Narodowej na rzecz Andrzeja K. kwotę 120 /sto dwadzieścia/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
OSK 1208/04
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 6 maja 2004 r., II SAB 431/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Andrzeja K. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie nierozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, iż w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Andrzej K. zarzucił Ministrowi Obrony Narodowej bezczynność w rozpoznaniu jego wniosku z dnia 13 stycznia 2003 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W motywach skargi podał, iż w dniu 30 grudnia 2002 r. doręczono mu wyciąg z decyzji Ministra Obrony Narodowej (...) z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej. Mimo iż w ustawowym terminie złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został on rozpoznany.
Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie.
Wskazał, iż decyzja (...) /pkt 30/ z dnia 20 grudnia 2002 r. zwalniająca skarżącego z zawodowej służby wojskowej nie jest decyzją w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Została podjęta na użytek wewnętrzny, dla celów ewidencyjnych, porządkowych i nie podlega kontroli sądowej. Powyższe stanowisko zostało wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku składu siedmiu sędziów z dnia 18 lutego 2002 r., OSA 9/01.
Nadto wyjaśnił, iż Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej działając z upoważnienia Ministra Obrony Narodowej, pismem z dnia 28 kwietnia 2003 r. (...) poinformował skarżącego o tym fakcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjmując niedopuszczalność skargi stwierdził, że zgodnie z art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd, właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, gdyż na obszarze tego sądu znajduje się siedziba Ministra Obrony Narodowej - art. 13 par. 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wskazano, że zgodnie z art. 3 par. 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ zakres przedmiotowy skargi na bezczynność wyznaczają postanowienia art. 3 par. 1 pkt 1-4 tej ustawy. Oznacza to, zdaniem Sądu, iż zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności.
W wyroku składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2002 r., OSA 9/01, stwierdzono, że tylko decyzja o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej jest rozkazem-decyzją administracyjną wywołującą skutki w sferze zewnętrznej, natomiast drugi rozkaz o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej jest podejmowany na użytek wewnętrzny, dla celów ewidencyjnych, porządkowych i w związku z tym nie podlega kontroli sądowej. Sąd orzekając w tej sprawie pogląd ten w pełni podzielił. Uznano, iż w sprawie jest bezsporne, że skarga dotyczy bezczynności Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie nierozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tegoż ministra z dnia 20 grudnia 2002 r. (...), która dotyczyła zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej.
W tej sytuacji jak konkludowano skoro Sąd nie jest właściwy do rozpatrzenia skargi na decyzję w tej sprawie to również nie może orzekać w sprawie bezczynności organu. Dlatego też na podstawie art. 58 par. 1 pkt 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucono wniesioną skargę.
Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższego postanowienia wniósł pełnomocnik Andrzeja K. Zaskarżając to postanowienie w całości zarzucił mu:
1/ naruszenia przepisów prawa materialnego /art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, to jest przepisu art. 107 ust. 1 w związku z art. 107 ust. 1 "a" ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./ w związku z art. 177, art. 184 i w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/ oraz w związku z art. 1, art. 2 i art. 3 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ oraz w związku z art. 1, art. 2 i art. 3 par. 1 oraz par. 2 pkt 8, w związku z art. 3 par. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ poprzez ich niezastosowanie do sytuacji skarżącego /mimo prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy/ i odmowę rozpatrzenia tej sprawy sądowoadministracyjnej przez właściwy sąd wbrew wyraźnym przepisom ustawy gwarantującym skarżącemu w danych okolicznościach faktycznych prawo do sądu, do bezstronnego rozpatrzenia jego sprawy przez właściwy i niezawisły sąd oraz do sądowej kontroli podjętej wobec niego decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, a więc dotyczącej bezpośrednio uprawnień i obowiązków skarżącego wynikających dlań z ustaw, a zwłaszcza z cyt. ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy /Dz.U. 2002 nr 76 poz. 693 ze zm./, czy z ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin /Dz.U. 2004 nr 8 poz. 66/;
2/ naruszenia przepisów prawa procesowego /art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, to jest przepisów art. 58 par. 1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i w związku z art. 3 par. 2 pkt 8 tej ostatniej ustawy oraz art. 141 par. 4 w związku z art. 166 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to uchybienia miały istotny wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy przedstawianej w odrzuconej skardze Andrzeja K., z powołaniem się jako na podstawę prawną tego rozstrzygnięcia - zamiast ustawy - na wyrok składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2002 r., OSA 9/01, a to wskutek nieprawidłowego uznania, że decyzja (...) Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 grudnia 2002 r. o zwolnieniu Andrzeja K. a zawodowej służby wojskowej, nie jest decyzją, o której mowa w art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./, tzn. decyzją od której skarżący mógł wnieść skargę do sądu administracyjnego.
Wskazując powyższe zarzuty wniesiono o:
Uchylenie zaskarżanego w skardze kasacyjnej postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 par. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że wytknięte to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymogom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na to, iż skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest ona obwarowana przymusem adwokacko-radcowskim /art. 175 par. 1-3 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.
Skarga kasacyjna Andrzeja K. oparta została na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na uwzględnienie zasługuje zgłoszony zarzut naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 58 par. 1 pkt 1 w związku z art. 3 par. 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /tzw. ustawy procesowej/. Zgodnie z art. 58 par. 1 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd odrzuci skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych.
Niedopuszczalność z powodu braku właściwości sądu administracyjnego następuje wówczas gdy:
1/ skarga dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądu administracyjnego /art. 3 par. 2 i 3 oraz par. 4 ustawy procesowej/,
2/ skarga została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu /art. 5 ustawy procesowej/,
3/ skarga została wniesiona w sprawie podlegającej kognicji sądu powszechnego.
Skarga Andrzeja K. dotyczyła bezczynności Ministra Obrony Narodowej w rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.
Zgodnie z art. 3 par. 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola sądu administracyjnego obejmuje także bezczynność organu administracji publicznej w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Niespornym jest, że zaskarżenie bezczynności dopuszczalne jest w takim zakresie w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowienia albo innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej. Bezczynność zachodzi wówczas gdy w ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie stosownego aktu lub nie podjął odpowiedniej czynności. Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność organu jest przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony.
Minister Obrony Narodowej a za nim Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie konsekwentnie przyjmują, iż decyzja w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej jest rozkazem będącym konsekwencją wcześniejszej decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej a podejmuje się na użytek wewnętrzny dla celów ewidencyjnych, porządkowych zaś nie podlega ona kontroli sądu administracyjnego, a tym samym Sąd nie jest właściwy do orzekania w takiej sytuacji w sprawie ze skargi na bezczynność.
Okoliczność wyżej wskazana w konsekwencji złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie przez skarżącego od doręczonej mu decyzji z dnia 20 grudnia 2002 r. (...) o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej i przeniesienie do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie pozwalała na stwierdzenie niedopuszczalności skargi na bezczynność.
Skoro do organu administracji wpływa środek zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy /art. 127 par. 3 Kpa/, do którego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji to w sytuacji braku wykazywanego przedmiotu zaskarżenia organ winien zastosować konstrukcję prawną z art. 134 Kpa. Według tej normy organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania (...).
Niedopuszczalność odwołania /wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy/ z przyczyn przedmiotowych obejmuje właśnie przypadki braku przedmiotu zaskarżenia decyzji w toku instancji. Odwołanie /wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy/ jest niedopuszczalne w szczególności gdy czynność organu administracji publicznej nie jest decyzją administracyjną. W wyroku z dnia 7 lipca 1992 r., SA/Gd 746/92 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że jeżeli sprawa nie podlega załatwieniu przez wydanie decyzji administracyjnej a strona wniosła odwołanie od informacji udzielonej jej przez organ I instancji, organ odwoławczy I instancji stwierdza niedopuszczalność odwołania /art. 134 Kpa/.
W rozpoznawanej sprawie Minister Obrony Narodowej nie podjął rozstrzygnięcia w trybie art. 134 Kpa, które podlegałoby następnie ewentualnemu zaskarżeniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zgodnie z art. 3 par. 2 pkt 2 ustawy procesowej.
Tym samym wskazywany przez Sąd brak podstaw do wydania decyzji w sprawie zwolnienia ze służby wojskowej, nie czyni niedopuszczalnym skargi na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w sprawie nie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Dlatego też nie można w opisanej wyżej sytuacji przyjąć, iż skarga Andrzeja K. na bezczynność organu była niedopuszczalna, co powoduje, iż należało uwzględnić wniesioną skargę kasacyjną i na podstawie art. 185 par. 1 oraz art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ orzec jak w sentencji orzeczenia.