OSK 1106/04

Naczelny Sąd Administracyjny2005-02-08
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanesamowola budowlanarozbiórkapozwolenie na budowęnadzór budowlanypostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nakazu rozbiórki wiaty dobudowanej do garażu bez wymaganego pozwolenia, potwierdzając zasadność zastosowania przepisów Prawa budowlanego obowiązujących w dacie samowoli budowlanej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. M. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę wiaty dobudowanej do garażu bez pozwolenia na budowę. Sąd I instancji uznał, że wiata nie podlegała wyłączeniu od obowiązku uzyskania zgody, a jej samowolne wybudowanie obligowało do orzeczenia rozbiórki. Skarżący kasacyjnie zarzucał naruszenie przepisów Prawa budowlanego i Konstytucji RP, w tym argumentując zastosowanie nowelizacji przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, wskazując na konieczność stosowania przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli budowlanej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę wiaty dobudowanej do garażu bez wymaganego pozwolenia na budowę. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że wiata nie spełniała przesłanek do wyłączenia od obowiązku uzyskania zgody budowlanej, a jej samowolne wybudowanie stanowiło podstawę do orzeczenia przymusowej rozbiórki. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia przepisów Prawa budowlanego oraz Konstytucji RP, w szczególności argumentując, że zastosowanie powinny mieć nowelizowane przepisy Prawa budowlanego, które miałyby sankcjonować samowole budowlane nie naruszające praw osób trzecich i zgodne z planem zagospodarowania. Naczelny Sąd Administracyjny, działając w granicach skargi kasacyjnej i badając z urzędu przesłanki nieważności postępowania, uznał zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że ocena legalności samowoli budowlanej powinna być dokonana według przepisów obowiązujących w dacie jej popełnienia, czyli w tym przypadku według Prawa budowlanego z 1994 r. Wskazano, że art. 103 ust. 1 Prawa budowlanego dotyczy stanu przejściowego związanego z wejściem w życie nowej ustawy, a nie jej kolejnych nowelizacji. Stwierdzono, że ówczesne brzmienie art. 48 Prawa budowlanego obligowało organ do nakazania rozbiórki obiektu wybudowanego bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia, co było zgodne z Konstytucją RP, co potwierdził wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Konstytucji RP chroniących prawo własności również uznano za nieuzasadnione, wskazując, że prawo własności może być ograniczane ustawowo w sposób nienaruszający jego istoty. Ostatecznie skargę kasacyjną oddalono na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Należy stosować przepisy obowiązujące w dacie popełnienia samowoli budowlanej.

Uzasadnienie

Ocena legalności rozstrzygnięcia administracyjnego następuje według stanu prawnego obowiązującego w dacie popełnienia czynu. Przepis art. 103 ust. 1 Prawa budowlanego dotyczy stanu przejściowego związanego z wejściem w życie ustawy, a nie jej kolejnych nowelizacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

pr. bud. art. 48 § 2

Prawo budowlane

pr. bud. art. 48 § 3

Prawo budowlane

pr. bud. art. 48 § 5

Prawo budowlane

pr. bud. art. 103 § 1

Prawo budowlane

pr. bud. art. 4

Prawo budowlane

Konst. RP art. 21 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konst. RP art. 32 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konst. RP art. 64 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konst. RP art. 64 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

pr. bud. art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane

pr. bud. art. 103 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Stosowanie przepisów Prawa budowlanego obowiązujących w dacie popełnienia samowoli budowlanej. Art. 48 Prawa budowlanego w brzmieniu z 1994 r. był zgodny z Konstytucją RP. Prawo własności może być ograniczane ustawowo w sposób nienaruszający jego istoty. Równość wobec prawa oznacza równość w stosowaniu prawa, a nie zakaz różnicowania sytuacji prawnej w przepisach.

Odrzucone argumenty

Zastosowanie nowelizowanych przepisów Prawa budowlanego do oceny samowoli budowlanej popełnionej przed nowelizacją. Naruszenie konstytucyjnych praw własności i równości wobec prawa przez zastosowanie przepisów Prawa budowlanego.

Godne uwagi sformułowania

ocena legalności rozstrzygnięcia administracyjnego następuje według stanu prawnego ówcześnie obowiązującego normę art. 48 Prawa budowlanego w ówczesnym brzmieniu badał Trybunał Konstytucyjny, uznając ją [...] za normę nie restrykcyjną, a restytucyjną i zgodną z Konstytucją równość wobec prawa to równość wobec stosowania prawa, a nie różnicowania sytuacji prawnej obywateli w drodze stanowienia prawa powszechnie obowiązującego

Skład orzekający

Elżbieta Stebnicka

przewodniczący

Henryk Ożóg

członek

Zygmunt Niewiadomski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych Prawa budowlanego oraz zasady stosowania prawa w czasie w kontekście samowoli budowlanych."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w określonym czasie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i interpretacji przepisów prawa budowlanego w czasie, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego i inwestorów.

Samowola budowlana: Kiedy liczą się stare, a kiedy nowe przepisy?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
OSK 1106/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-02-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-08-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Stebnicka /przewodniczący/
Henryk Ożóg
Zygmunt Niewiadomski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
IV SA 4632/02 - Wyrok WSA w Warszawie z 2004-04-26
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka, Sędziowie NSA Henryk Ożóg, Zygmunt Niewiadomski (spr.), Protokolant Katarzyna Baran, po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2005r na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2004r., sygn. akt 7/IV SA 4632/02 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia 10 października 2002r Nr [...] w przedmiocie rozbiórki wiaty oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
OSK 1106/04
U Z A S A D N I E N I E
Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2004r., sygn. akt 7/IV SA 4632/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. M. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 października 2002r., Nr 498/02 wydaną w przedmiocie nakazu rozbiórki. Decyzją powyższą organ ten utrzymał mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Powiatowego w Powiecie Warszawskim z dnia 19 listopada 2001r., nr [...] nakazującą rozbiórkę wiaty dobudowanej do budynku garażu na posesji przy ul. [...] w Warszawie.
Sąd I instancji stwierdził, że skarga na powyższą decyzję nie zasługuje na uwzględnienie. Jest bowiem poza sporem, że inwestor nie uzyskał ani pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu, ani też nie dokonał zgłoszenia zamiaru jego wybudowania. W ocenie Sądu I instancji nie budzi również wątpliwości, że wybudowana wiata nie podlegała wyłączeniu od obowiązku uzyskania zgody organów budowlanych na jej realizację. Wybudowanie przez inwestora wiaty bez zachowania powyższych wymogów, powodowało konieczność orzeczenia przez organy nadzoru budowlanego przymusowej rozbiórki tego obiektu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. M. reprezentowany przez adwokata A. P. Wniósł on o zmianę wyroku polegającą na uchyleniu obu decyzji wydanych przez organy nadzoru budowlanego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W skardze kasacyjnej postawiono zarzuty naruszenia przez Sąd przepisu ust. 2,, 3 i 5 art. 48 w związku z ust. 1 i 2 art. 103 oraz art. 4 Prawa budowlanego, a także art. 21 ust. 1, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono, iż dacie wydania zaskarżonego wyroku obowiązuje znowelizowana treść art. 48 Prawa budowlanego, która zmierza do usankcjonowania samowoli budowlanych, które nie naruszają praw osób trzecich, a także są zgodne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak również nie naruszają przepisów techniczno-budowlanych Niezastosowanie tej możliwości wskutek wydania zaskarżonego wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie narusza w ocenie skarżącego konstytucyjne normy prawne, które w myśl art. 8 ust. 2 Konstytucji RP mają bezpośrednie zastosowanie w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do regulacji art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu, biorąc pod uwagę jedynie okoliczności stanowiące podstawę nieważności postępowania, określone w art. 183 § 2 w/w ustawy. Stwierdziwszy, iż okoliczności te w niniejszej sprawie nie występują Sąd przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej uznając, iż nie mają one usprawiedliwionych podstaw.
W szczególności nie można skutecznie zarzucić skarżonemu wyrokowi naruszenia art. 48 ust. 2, 3 i 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania w sprawie przez sąd pierwszej instancji (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 207. poz. 201) w sytuacji gdy Sąd tych przepisów nie stosował, czyniąc to zresztą zasadnie w danym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Jeżeli bowiem niewątpliwe jest, że dobudowy wiaty do garażu dokonano w 2000 r., co przyznaje się również w skardze kasacyjnej, to do oceny tego stanu rzeczy miały przepisy art. 48 w/w Prawa budowlanego, w brzmieniu ówcześnie obowiązującym. Nie można podzielić poglądu strony skarżącej, że w związku z treścią art. 103 ust. 1 Prawa budowlanego, zastosowanie w sprawie mają przepisy art. 48 Prawa budowlanego w brzmieniu tekstu jednolitego z 2003 r. Z treści przepisu art. 103 ust. 1 Prawa budowlanego wynika, że do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy tego właśnie prawa, w żadnym razie nie można zasadnie wyciągać wniosku, że czyni się to w sytuacji, gdy przepisy Prawa budowlanego ulegają nowelizacji, na podstawie aktualnego brzmienia określonej normy prawnej. Wręcz przeciwnie ocena legalności rozstrzygnięcia administracyjnego następuje według stanu prawnego ówcześnie obowiązującego. Jeżeli tak, to w niniejszej sprawie sąd pierwszej instancji zasadnie orzekł na podstawie poprzednio obowiązującego brzmienia art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. również zasadnie wychodząc z założenia, że przepis art. 103 ust. 1 tego prawa dotyczy stanu przejściowego związanego ze stosowaniem Prawa budowlanego z 1974 r. i Prawa budowlanego z 1994 r., a nie stanów przejściowych związanych ze zmianami poszczególnych przepisów nowego Prawa budowlanego z 1994 r.
W świetle ówczesnego brzmienia art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., jeżeli pod jego rządami popełniona została samowola budowlana, to była to, co do zasady przesłanka obligatoryjnego nakazu rozbiórki obiektu.
Ustalenie tej przesłanki było zatem wystarczające do zastosowania w sprawie normy art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania. Jeżeli zatem ówczesna norma art. 48 Prawa budowlanego zobowiązywała organ do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, to zarzut naruszenia przywołanej normy art. 48 Prawa budowlanego w niniejszej sprawie nie może być uznany za zasadny. Tym bardziej za zasadne w świetle przywołanych wyżej regulacji prawnych nie mogą być uznane argumenty o nieświadomym działaniu strony, jak też nieproporcjonalności użytego środka prawnego w stosunku do podjętego przez stronę działania, zwłaszcza, że normę art. 48 w/w prawa budowlanego w ówczesnym brzmieniu badał Trybunał Konstytucyjny, uznając ją w wyroku z dnia 12 stycznia 1999 r. (sygn. akt P2/98-OTK 1999/1/2) za normę nie restrykcyjną, a restytucyjną i zgodną z Konstytucją.
Również usprawiedliwionych podstaw nie mają te zarzuty skargi kasacyjnej, które związane są z naruszeniem przepisów Konstytucji RP (art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 2 i 3) oraz Prawa budowlanego (art. 4), chroniących prawo własności w sytuacji gdy prawo to nie jest prawem bezwzględnym, a Konstytucja RP w art. 64 ust. 23 i 3 dopuszcza możliwość ograniczania tego prawa, tyle, że w takim zakresie nie narusza to istoty prawa własności i wyłącznie w drodze ustawy. Taką ustawą jest ustawa – Prawo budowlane. Wreszcie za nie mający usprawiedliwionych podstaw uznać należy zarzut naruszenia równości wobec stosowania prawa, wyrażony w art. 32 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, a to w związku z tym , że równość wobec prawa to równość wobec stosowania prawa, a nie różnicowania sytuacji prawnej obywateli w drodze stanowienia prawa powszechnie obowiązującego. Innymi słowy obywatele mogą zasadnie oczekiwać, iż pozostając w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej, ich sprawy będą identycznie załatwione. Nie mogą natomiast skutecznie żądać tego, aby w imię zasady równości wobec prawa, nie różnicowano ich sytuacji prawnej w tworzonych przepisach prawa powszechnie obowiązującego.
Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 wyżej przytoczonej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.