OSK 1061/04

Naczelny Sąd Administracyjny2005-02-24
NSAAdministracyjneWysokansa
kurator oświatykwalifikacje nauczycieliprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymibezczynność organukarta nauczycielarozporządzeniekompetencje organukontrola sądowa

NSA oddalił skargę kasacyjną od postanowienia WSA odrzucającego skargę na bezczynność kuratora oświaty, uznając, że kurator nie ma kompetencji do władczego orzekania w sprawie uznania kierunku studiów za zbliżony do nauczanego przedmiotu.

Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność kuratora oświaty, który nie uznał kierunku studiów skarżącego za zbliżony do nauczania informatyki. WSA odrzucił skargę, uznając, że czynność kuratora nie jest decyzją administracyjną ani innym aktem podlegającym kontroli sądu administracyjnego. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że kurator nie ma kompetencji do władczego orzekania w tej kwestii, a brak kompetencji nie może być przedmiotem skargi na bezczynność.

Skarżący zwrócił się do kuratora oświaty o uznanie kierunku studiów (inżynieria biomedyczna, specjalność "zastosowanie komputerów w medycynie") za dający przygotowanie do nauczania informatyki w gimnazjum. Po wezwaniu do przedstawienia zaświadczenia o zatrudnieniu, skarżący wezwał kuratora do merytorycznego załatwienia wniosku, a następnie zaskarżył jego bezczynność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę, wskazując, że czynność ustalenia przez kuratora zbliżonego kierunku studiów nie jest decyzją administracyjną ani innym aktem podlegającym kontroli sądu administracyjnego, a kwestia ta należy do prawa pracy. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, zgodził się ze stanowiskiem WSA. Podkreślono, że Karta Nauczyciela oraz rozporządzenie wykonawcze nie upoważniają kuratora do władczego orzekania w tej sprawie w formie decyzji administracyjnej. NSA zaznaczył, że brak kompetencji organu do działania nie może być przedmiotem skargi na bezczynność. Sąd powołał się również na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który uznał przepis rozporządzenia przyznający kuratorowi takie uprawnienia za niezgodny z Konstytucją. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, taka czynność nie stanowi decyzji administracyjnej ani innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a zatem skarga na bezczynność w tym zakresie jest niedopuszczalna.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy Karty Nauczyciela i rozporządzenia wykonawczego nie upoważniają kuratora do władczego orzekania w tej sprawie w formie decyzji administracyjnej. Brak kompetencji organu do działania nie może być przedmiotem skargi na bezczynność.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

Karta Nauczyciela art. 9 § ust. 1, ust. 2

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

PPSA art. 3 § par. 2 pkt 1-4, par. 2 pkt 8

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 58 § par. 1 pkt 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 184 § zd. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 190 § ust. 3, ust. 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 92 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli § par. 1 pkt 4

Przepis ten, w zakresie w jakim powierzał kuratorowi oświaty ustalanie, czy dany kierunek studiów jest zbliżony do nauczania przedmiotu, został uznany za niezgodny z Konstytucją i utracił moc.

PPSA art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 183 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 262

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 239

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kurator oświaty nie posiada kompetencji do władczego orzekania w sprawie uznania kierunku studiów za zbliżony do nauczanego przedmiotu w formie decyzji administracyjnej lub innego aktu podlegającego kontroli sądu administracyjnego. Brak kompetencji organu do działania nie może być przedmiotem skargi na bezczynność. Przepis rozporządzenia przyznający kuratorowi takie uprawnienia był niezgodny z Konstytucją i utracił moc.

Odrzucone argumenty

Ustalenie przez kuratora zbliżonego kierunku studiów jest decyzją administracyjną lub innym aktem/czynnością z zakresu administracji publicznej, podlegającym kontroli sądu administracyjnego. Wykładnia przepisów prowadząca do odrzucenia skargi narusza prawo materialne i konstytucyjne prawo do sądu.

Godne uwagi sformułowania

Kurator oświaty nie jest umocowany do władczego orzekania w sprawie uznania danego kierunku studiów za zbliżony z nauczaniem przedmiotu lub rodzajem prowadzonych zajęć w formach przewidzianych w art. 3 par. 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Obowiązek administracyjny do działania wyznaczony jest normami kompetencyjnymi. Jeżeli organ nie ma kompetencji do określonego działania to nie można zarzucić takiemu organowi bezczynności. Przepis powołanego wyżej par. 1 pkt 4 rozporządzenia z 10 września 2002 r. wobec postanowień art. 190 ust. 3 Konstytucji RP został uchylony z momentem jego ogłoszenia w organie urzędowym, co nastąpiło 3l maja 2004 r. w zakresie w jakim powierza kuratorowi oświaty ustalenie czy dany kierunek /specjalność/ studiów jest zbliżony do nauczania przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć.

Skład orzekający

Jan Paweł Tarno

przewodniczący

Barbara Gorczycka - Muszyńska

członek

Andrzej Jurkiewicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie granic kompetencji organów administracji publicznej, dopuszczalności skargi na bezczynność, kontroli sądowej nad aktami administracyjnymi oraz interpretacji przepisów dotyczących kwalifikacji nauczycieli."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania przez kuratora oświaty zbliżonego kierunku studiów, jednak zasady dotyczące kompetencji i dopuszczalności skargi mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne określenie kompetencji organów administracji i jak sądy administracyjne interpretują przepisy dotyczące dopuszczalności skarg, zwłaszcza w kontekście konstytucyjnego prawa do sądu. Wyrok TK dodaje jej wagi.

Czy kurator oświaty może decydować o Twoich kwalifikacjach? NSA wyjaśnia granice kompetencji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
OSK 1061/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-07-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /sprawozdawca/
Barbara Gorczycka -Muszyńska
Jan Paweł Tarno /przewodniczący/
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
II SAB/Rz 17/04 - Postanowienie WSA w Rzeszowie z 2004-06-08
Skarżony organ
Kurator Oświaty
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 118 poz 1112
art. 9
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - t. jedn.
Dz.U. 2002 nr 155 poz 1288
par. 1 pkt 4
Rozporzadzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od  nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego  zakładu kształcenia nauczycieli.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 3 par. 2 pkt 1-4, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Tezy
Kurator oświaty nie jest umocowany do władczego orzekania w sprawie uznania danego kierunku studiów za zbliżony z nauczaniem przedmiotu lub rodzajem prowadzonych zajęć w formach przewidzianych w art. 3 par. 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędziowie NSA Barbara Gorczycka – Muszyńska, Andrzej Jurkiewicz /spr/, Protokolant Katarzyna Baran, po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2005 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Jacka B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 czerwca 2004r sygn. akt II SAB/Rz 17/04 w sprawie ze skargi Jacka B. na bezczynność (...) Kuratora Oświaty w R. w przedmiocie uznania kierunku studiów za zbliżony z nauczanym przedmiotem postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
OSK 1061/04
U Z A S A D N I E N I E
Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2004 r. II SAB/Rz 17/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę Jacka B. na bezczynność (...) Kuratora Oświaty w R. w przedmiocie uznania kierunku studiów za zbliżony z nauczaniem przedmiotu.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż stan faktyczny przedstawia się następująco.
Jacek B. pismem z dnia 22 stycznia 2004 r. zwrócił się do (...) Kuratora Oświaty w R. o uznanie kierunku inżynierii Biomedycznej w zakresie specjalności "zastosowanie komputerów w medycynie" za dającą dostateczne przygotowanie i wiedzę do nauczania przedmiotu informatyka w gimnazjum.
W odpowiedzi z dnia 10 lutego 2004 r. (...) skarżący został wezwany o doręczenie zaświadczenia zatrudnienia w szkole.
Pismem z dnia 16 lutego 2004 r. Jacek B. wezwał Kuratora do rozpoznania i merytorycznego załatwienia wniosku z dnia 22 lutego 2004 r. wskazując, że brak decyzji oznacza bezczynność organu.
Odpowiadając na wezwanie Kurator w dniu 1 marca 2004 r. poinformował skarżącego, że żądanie zaświadczenia o zatrudnieniu w szkole wynika z rozporządzenia z dnia 10 września 2002 r. Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (...). Następnie Jacek B. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie bezczynność (...) Kuratora Oświaty, który nie wydał decyzji.
Odrzucając skargę Sąd zauważył, iż istota skargi na bezczynność organu sprowadza się do wymuszenia przez stronę na organie podjęcia rozstrzygnięcia w konkretnej sprawie. Innymi słowy z bezczynnością mamy do czynienia wtedy, gdy organ uchyla się od wydania decyzji, postanowienia czy też nie podejmuje innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. Wynika to z przepisu art. 3 par. 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/. Zgodnie z tym unormowaniem, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 /decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa/. Zatem skarga na bezczynność jest dopuszczalna, o ile dotyczy jednej z wyżej wymienionych form działania organu administracji publicznej.
Podniesiono, że prawem materialnym, które ma w sprawie zastosowanie, jest ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela /Dz.U. 1997 nr 56 poz. 357 ze zm./. W rozdziale 3 Karty zatytułowanym "Wymagania kwalifikacyjne" zamieszczony jest przepis - art. 9, który określa wykształcenie, jakie wymagane jest od osoby ubiegającej się o stanowisko nauczyciela. Artykuł ten w ustępie 2 zawiera również delegacje dla właściwych ministrów do określenia szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli. Jednym z aktów wydanych na podstawie tego upoważnienia jest rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli /Dz.U. nr 155 poz. 1288/. Zgodnie z par. 1 tego rozporządzenia, zawierającym tzw. słowniczek, w punkcie 4 przy wyjaśnianiu pojęcia - "kierunku /specjalności/ studiów zbliżonym do nauczania przedmiotu lub prowadzonych zajęć" zamieszczone zostało stwierdzenie, że ustalenia kierunku studiów za zbliżony do nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć, dokonuje kurator oświaty. Wskazane rozporządzenie nie precyzuje, w jakiej formie ustalenia kierunku studiów za zbliżony do nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć dokonuje kurator oświaty. Kwestii tej nie rozstrzyga również Karta Nauczyciela. Zatem należy wykluczyć decyzyjną formę takiego dokumentu bowiem poza okolicznością, iż ustalenia dokonuje organ administracji publicznej brak jest innego argumentu przemawiającego za taką formą. Podstawą prawną decyzji administracyjnej /art. 104 Kpa/ jest przepis prawa, powierzający organowi administracji państwowej załatwienie sprawy w tej formie prawnej /zob. postanowienie NSA z dnia 18 marca 1996 r. I SA/Ka 347/96 - Prawo Bankowe 1997 nr 1 str. 85/. Zdaniem Sądu ani Karta Nauczyciela, ani powołane rozporządzenie nie zawiera przepisu upoważniającego kuratora oświaty do wydawania decyzji w tym przedmiocie.
Ustalenie, jakiego domaga się od organu skarżący, w ocenie Sądu nie jest również "innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa" w rozumieniu art. 3 par. 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ustalenie takie jest wymagane na potrzeby szeroko rozumianego zatrudnienia na stanowisku nauczyciela. Ta natomiast kwestia należy do kategorii z zakresu prawa pracy w rozumieniu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego, a dla rozstrzygania sporów związanych z zatrudnieniem sądy administracyjne - co do zasady - nie są właściwe.
Reasumując Sąd stwierdził, że ustalenie kierunku studiów za zbliżony do nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć, którego dokonuje kurator oświaty, o jakim mowa w par. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli /Dz.U. nr 155 poz. 1288/ nie następuje w formie decyzji administracyjnej ani nie jest innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa., Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, że skarga na bezczynność nie jest dopuszczalna, gdyż nie dotyczy żadnej z wyżej wymienionych form działania organu administracji publicznej.
Końcowo nadmieniono, że par. 1 pkt 4 rozporządzenia został zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny /wyrok z dnia 12 maja 2004 r. U 1/04/ i z chwilą opublikowania w Dzienniku Ustaw utraci moc.
Z tych przyczyn skarga na bezczynność kuratora oświaty jako niedopuszczalna została odrzucona, na podstawie art. 58 par. 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł pełnomocnik Jacka B. zarzucając naruszenie:
1. prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu par. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określania szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia /Dz.U. nr 155 poz. 1288/ w zw. z art. 3 par. 2 pkt 1 i 4 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - polegającą na przyjęciu, że ustalenie /kierunku studiów za zbliżony do nauczanego przedmiotu/ dokonywane przez kuratora oświaty - nie jest "decyzją administracyjną", ani nie jest "innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa" w rozumieniu art. 3 par. 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi;
2. prawa materialnego - art. 45 ust. 1 w zw. z art. 184 zd. 1 Konstytucji przez wykładnię ww. par. 1 pkt 4 rozporządzenia i art. 9 ustawy Karta nauczyciela w oderwaniu od hierarchicznie wyższych form konstytucyjnego prawa do sądu i sądowej kontroli bezczynności administracji publicznej.
Powołując się na powyższe naruszenie prawa wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, iż zasadniczą w sprawie kwestią do rozstrzygnięcia jest forma prawna w jakiej kurator oświaty realizuje kompetencję nadaną mu - choćby z przekroczeniem delegacji ustawowej - przez przepis prawa materialnego par. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli. Sąd I instancji odrzuca zarówno formę decyzji jak i kwestionuje, iż jest to "inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej uznając, iż jest to "kwestia należąca do kategorii z zakresu prawa pracy w rozumieniu art. 1 Kpc.
Kurator oświaty jest organem administracji publicznej i nie jest stroną stosunku pracy nauczyciel - szkoła. Rozstrzygnięcie kuratora jest władcze i jednostronne i stanowi akt administracyjnej reglamentacji wolności wykonywania zawodu. Nieprecyzyjność rozporządzenia ani to, że kwestii formy nie rozstrzyga Karta nauczyciela - nie są dostatecznymi argumentami na rzecz wykluczenia decyzyjnej formy. Przez decyzję administracyjną rozumie się władcze, jednostronne oświadczenie organu kierowane do indywidualnego adresata, kształtujące jego sytuację prawną. Element władztwa i jednostronności oświadczenia kuratora oraz to, że jest organem administracji oświatowej /organem nadzoru pedagogicznego/ - nie ulega wątpliwości. Akt kuratora kształtuje sytuację prawną adresata jego rozstrzygnięcia w zakresie prawa wykonywania zawodu i wolności wykonywania zawodu i ma istotne znaczenie przy ubieganiu się o zatrudnienie w szkolnictwie.
Zanegowanie formy decyzyjnej, a także zakwestionowanie tego, iż nie jest to nawet "inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej ... "doprowadza do sytuacji, w której adresata rozstrzygnięcia kuratora pozbawia się sądowej kontroli administracyjnej reglamentacji wprowadzonej przepisem par. 1 pkt 4 ww. rozporządzenia - co prowadzi do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji.
Wykładnia par. 1 pkt 4/ rozporządzenia jako przepisu konkretyzującego - choćby z przekroczeniem delegacji ustawowej art. 9 ustawy Karta Nauczyciela - nie może być taka, iżby doprowadzała do sprzeczności z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 184 zd. 1 Konstytucji oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji. Realizacja kontroli sądowej i podmiotowego prawa do sądu jest możliwe tylko wówczas, gdy istnieje przedmiot tej kontroli, co wymaga tego, aby kształtowanie sytuacji prawnej obywatela następowało w jednej z form przewidzianych w art. 3 par. 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Trudności w określeniu formy, których źródłem może być nieprecyzyjność przepisów, nie stanowi argumentu na rzecz negatywnego domniemania i wykluczenia zarówno "decyzji" jak i "innego aktu lub czynności". Podobne trudności występowały na gruncie przepisu par. 11 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni /"W uzasadnionych przypadkach rektor, na wniosek studenta zaopiniowany przez uczelniany organ samorządu studenckiego, może zwolnić studenta z obowiązku uiszczania opłaty w całości lub w części"/ i pomimo braku wskazania przez rozporządzenie formy zwolnienia, przyjęto w orzecznictwie pogląd, iż jest to indywidualny akt administracyjny.
Problemu określenia się co do formy rozstrzygnięcia podejmowane przez kuratora na podstawie par. 1 pkt 4 ww. rozporządzenia nie rozwiązuje wyrok TK z 12 maja 2004 r. U 1/04, gdyż w stosunku do rozstrzygnięć, które weszły do obrotu prawnego pojawia się wówczas problem "wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania" /art. 190 ust. 4 Konstytucji/. Postępowania zaś wszczęte a nie zakończone /tak jak sprawa skarżącego/ -powinny zakończyć się wydaniem decyzji umarzającej postępowanie z uwagi na utratę kompetencji przez organ w toku postępowania. Wymaga to jednak przymuszenia organu na drodze sądowej do wydania decyzji - czemu służy skarga na bezczynność i której merytoryczne rozpatrzenie może doprowadzić do osiągnięcia powyższego rezultatu.
(...) Kurator Oświaty w R. odpowiadając na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie, domagając się zasądzenia kosztów od skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1, naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2. naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 par. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego - uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że wytknięte to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na to, iż skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest ona obwarowana przymusem adwokacko-radcowskim /art. 175 par. 1-3 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.
Zarzutem skargi kasacyjnej Jacka B. jest naruszenie prawa materialnego tj. par. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli /Dz.U. nr 155, po. 1288 ze zm./ polegające na przyjęciu, iż ustalenie kierunku studiów za zbliżony do nauczania przedmiotu dokonywane przez kuratora oświaty nie jest decyzją ani innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 par. 2 pkt 4 cyt. wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie zgłoszono zarzut naruszenia prawa materialnego a to art. 45 ust. 1 w związku z art. 184 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez wadliwą wykładnię par. 1 pkt 4 wskazanego wyżej rozporządzenia i art. 9 ustawy Karta Nauczyciela.
Przy uwzględnieniu powyższych zarzutów zauważyć należy, iż skarga kasacyjna Jacka B. nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Podkreślić należy iż przepis art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela /Dz.U. 2003 nr 118 poz. 1112 ze zm./ określa wymagania kwalifikacyjne dla osoby na stanowisku nauczyciela.
Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym względnie taka, która ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, dla którego są to kwalifikacje wystarczające.
Natomiast w ust. 2 przywołanego wyżej art. 90 Karty Nauczyciela zawarto delegację ustawową dla właściwego ministra do spraw oświaty i wychowania do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz szkoły i wypadki, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli.
Delegacja ta co jest niesporne nie obejmowała wprowadzenia odrębnego /władczego/ trybu orzekania o tych kwalifikacjach wymaganych od nauczycieli.
Wobec regulacji przyjętej w art. 9 ustawy Karta nauczyciela nie ma podstaw materialnoprawnych do podejmowania odrębnych czynności w formach poddanych kontroli przez sądy administracyjne a określonych w art. 3 ust. 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Tym samym nie ma podstaw materialnoprawnych przy ustalaniu kierunków studiów za zbliżony do nauczania przedmiotu do wydawania w tym zakresie decyzji, postanowienia czy też podejmowania innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej.
Należy natomiast wskazać, iż stwierdzenie uprawnień w zakresie wymaganych kwalifikacji nauczyciela jest elementem jednolitej procedury nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego bądź rozwiązania stosunku pracy. Wskazanie zaś przedmiotu nauczania należy do pracodawcy, to wówczas w tych postępowaniach stwierdza się uprawnienia i obowiązki.
Wobec powyższych wywodów podkreślenia wymaga fakt, iż kurator oświaty nie jest umocowany do władczego orzekania w sprawie uznania danego kierunku studiów za zbliżony z nauczaniem przedmiotu lub rodzajem prowadzonych zajęć w formach przewidzianych w art. 3 par. 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.
A skoro tak to prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał w zaskarżonym postanowieniu za niedopuszczalną skargę na bezczynność (...) Kuratora Oświaty w R. w przedmiocie uznania kierunku studiów za zbliżony z nauczaniem przedmiotu /art. 58 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/.
Obowiązek administracyjny do działania wyznaczony jest normami kompetencyjnymi. Jeżeli organ nie ma kompetencji do określonego działania to nie można zarzucić takiemu organowi bezczynności.
Zatem bezczynność organu administracji publicznej nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego w zakresie braku kompetencji do działania.
Potwierdzeniem powyższych wywodów jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2004 r. U 1/04 /OTK-A 2004 nr 5 poz. 43/, którym uznano, iż par. 1 pkt 4 omawianego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (...) w zakresie w jakim powierza kuratorowi oświaty ustalanie czy dany kierunek /specjalność/ studiów jest zbliżony do nauczania przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć, jest niezgodny z art. 9 ust. 2 Karty Nauczyciela oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Orzekając o niekonstytucyjności powołanego wyżej par. 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 10 września 2002 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż przyznanie kuratorom oświaty prawa do wiążącego i de facto bezapelacyjnego rozstrzygania o prawie poszczególnych nauczycieli do wykonywania ich zawodu nie mieściło się w kompetencji normodawczej ministra udzielonej mu przez racjonalnego ustawodawcę. Tym samym wykazano sprzeczność rozporządzenia w opisanym zakresie z upoważnieniem ustawowym. Dodano też, iż brak jest w tym rozporządzeniu jakichkolwiek przepisów proceduralnych, które określałyby sposób postępowania w tej sprawie, a nade wszystko nie odnosi się do praw nauczycieli w postępowaniu ani trybu wzruszenia przez nich rozstrzygnięcia.
Przepis powołanego wyżej par. 1 pkt 4 rozporządzenia z 10 września 2002 r. wobec postanowień art. 190 ust. 3 Konstytucji RP został uchylony z momentem jego ogłoszenia w organie urzędowym, co nastąpiło 3l maja 2004 r. w zakresie w jakim powierza kuratorowi oświaty ustalenie czy dany kierunek /specjalność/ studiów jest zbliżony do nauczania przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć.
Dlatego też zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię par. 1 pkt 4 wskazanego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. jest w opisanych okolicznościach sprawy całkowicie nieusprawiedliwiony, podobnie jak taki zarzut zgłoszony wobec norm konstytucyjnych art. 45 ust. 1 w związku z art. 184 zdanie 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Nie można zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego mówić w tej sprawie o naruszeniu przepisów Konstytucji RP gdyż powołać przepisy konstytucyjne można w zarzucie kasacyjnym i uznać je za zasadne tylko wtedy jeżeli zostały naruszone w sposób bezpośredni przez Sąd a z takim przypadkiem nie mamy do czynienia w tej sprawie.
Dlatego też uznając zarzuty skargi w całości za nieusprawiedliwione oddalono skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.
O odmowie zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 262 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ z mocy tego przepisu art. 248 tejże ustawy nie ma zastosowania w odniesieniu do osób, które są zwolnione od kosztów sądowych z mocy prawa na podstawie art. 239 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI