OSK 1024/04

Naczelny Sąd Administracyjny2005-01-27
NSAubezpieczenia społeczneŚredniansa
świadczenie w drodze wyjątkuZUSubezpieczenie społeczneniezdolność do pracysąd administracyjnykontrola decyzjiKodeks postępowania administracyjnegoPrawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku, uznając, że sąd nie ma obowiązku samodzielnego ustalania stanu faktycznego, a jedynie kontroli decyzji organu.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku przez Prezesa ZUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, wskazując na niespełnienie przesłanek z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach. Skarżący zarzucił sądowi naruszenie art. 7 KPA poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i zdrowia. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że sąd administracyjny nie ustala faktów, a jedynie kontroluje decyzje organów, a art. 7 KPA dotyczy postępowania administracyjnego, nie sądowego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Stefana K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Prezesa ZUS odmawiającą przyznania świadczenia w drodze wyjątku. WSA uznał, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach, w tym całkowita niezdolność do pracy i brak środków utrzymania. Skarżący zarzucił sądowi naruszenie art. 7 KPA przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i zdrowia. NSA oddalił skargę kasacyjną, wyjaśniając, że sąd administracyjny nie jest organem do ustalania faktów, a jedynie do kontroli legalności decyzji administracyjnych. Podkreślono, że art. 7 KPA dotyczy obowiązków organów administracji, a nie sądu, który jedynie ocenia, czy organ te obowiązki spełnił. NSA stwierdził również, że skarga kasacyjna nie zawierała innych podstaw niż zarzut naruszenia art. 7 KPA, co ograniczało zakres rozpoznania sprawy zgodnie z art. 183 § 1 PPSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Sąd administracyjny nie ma obowiązku samodzielnego ustalania faktów, a jedynie kontroluje, czy organ administracji przestrzegał nałożonych obowiązków, w tym art. 7 KPA.

Uzasadnienie

Art. 7 KPA nakłada obowiązki na organ administracji państwowej w toku postępowania administracyjnego, a nie na sąd administracyjny. Sąd rozpoznaje sprawę na skutek skargi, dokonując kontroli i oceny, czy organ przestrzegał nałożonych obowiązków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.e.r.f.u.s. art. 83 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Aby można było przyznać świadczenie w drodze wyjątku muszą być spełnione wszystkie przesłanki przewidziane w tym przepisie: 1/ niespełnienie wymagań dających prawo do renty lub emerytury musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami, 2/ ubiegający się o świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, 3/ osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Nie spełnienie choćby jednego z tych warunków skutkuje odmową przyznania takiego świadczenia.

u.e.r.f.u.s. art. 83

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

k.p.a. art. 184

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wymienia podstawy, na jakich może być oparta skarga kasacyjna.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis ten ustala obowiązki dla organu administracji państwowej w toku postępowania administracyjnego, a nie dla sądu.

k.p.a. art. 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

Określa zakres działania sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Określa zakres działania sądów administracyjnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd administracyjny nie ustala faktów, a jedynie kontroluje decyzje organów. Art. 7 KPA dotyczy postępowania administracyjnego, nie sądowego. NSA jest związany granicami skargi kasacyjnej.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przez sąd art. 7 KPA poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i rzeczywistego stanu zdrowia skarżącego.

Godne uwagi sformułowania

sąd rozpoznając sprawy na skutek wniesionej skargi, dokonuje jedynie kontroli i oceny czy organ rozpoznając sprawę przestrzegał nałożonych obowiązków wynikających z art. 7 Kpa. W powołanej ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie ma przepisu, który zobowiązywałby sąd administracyjny do ustalenia faktów. Zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej.

Skład orzekający

Włodzimierz Ryms

przewodniczący

Elżbieta Stebnicka

sprawozdawca

Andrzej Jurkiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja roli sądu administracyjnego w zakresie ustalania stanu faktycznego i stosowania art. 7 KPA w postępowaniu kasacyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy świadczenia w drodze wyjątku i zarzutów wobec sądu niższej instancji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa wyjaśnia fundamentalną zasadę dotyczącą zakresu kontroli sądów administracyjnych i odróżnia ich rolę od organów administracji, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Sąd nie jest od ustalania faktów? Kluczowa lekcja z NSA dla każdego prawnika.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
OSK 1024/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-01-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-07-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Elżbieta Stebnicka /sprawozdawca/
Włodzimierz Ryms /przewodniczący/
Symbol z opisem
650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
II SA 3159/03 - Wyrok WSA w Warszawie z 2004-02-03
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 3, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms, Sędziowie NSA Elżbieta Stebnicka (spr.), Andrzej Jurkiewicz, Protokolant Mariola Błaszczyk, po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stefana K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2004 r. sygn. akt II SA 3159/03 w sprawie ze skargi Stefana K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia 1 sierpnia 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
OSK 1024/04
U Z A S A D N I E N I E
Wyrokiem z dnia 3 lutego 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stefana K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2003 r. utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia 23 czerwca 2003 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu wyroku sąd podał, że - w myśl art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. nr 162 poz. 1118 ze zm./, aby można było przyznać świadczenie w drodze wyjątku muszą być spełnione wszystkie przesłanki przewidziane w tym przepisie, tj. 1/ niespełnienie wymagań dających prawo do renty lub emerytury musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami, 2/ ubiegający się o świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, 3/ osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Nie spełnienie choćby jednego z tych warunków skutkuje odmową przyznania takiego świadczenia bez względu na inne okoliczności zaistniałe w sprawie.
Stefan K. orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 12 marca 2003 r. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy na okres od 6 czerwca 2002 r. do marca 2004 r., które to orzeczenie zostało dodatkowo skontrolowane przez Głównego lekarza ZUS i jest ono wiążące dla Prezesa ZUS w sprawie przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Zdaniem sądu podnoszona przez skarżącego okoliczność, że skarżący nie może podjąć pracy w swoim zawodzie w związku z doznanymi obrażeniami podczas pożaru, nie mają znaczenia. Wobec nie spełnienia przesłanki z art. 83 ust. 1 ustawy nie mogło być skarżącemu przyznane świadczenie a zatem i decyzje są prawidłowe.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł pełnomocnik Stefana K. zarzucając naruszenie przez sąd art. 7 Kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego tj. braku rzeczywistego stanu zdrowia skarżącego, co miało wpływ na wynik sprawy. W konkluzji skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie świadczenia w drodze wyjątku ewentualnie o uchylenie wyroku w całości.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wyrok zapadł bez wnikliwego wyjaśnienia stanu prawy i ustalenia rzeczywistego stanu zdrowia Stefana K. Skarżący wbrew stanowisku lekarza jest całkowicie niezdolny do pracy. W decyzji ZUS II Oddziału w W. z dnia 20 marca 2003 r. skarżący został uznany za niezdolnego do pracy. Obrażenia jakie doznał skarżący uniemożliwiają wykonywanie przez skarżącego pracy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ zostały wymienione podstawy na jakich może być oparta skarga kasacyjna. Podstawami kasacji, na podstawie których można zaskarżyć skargą kasacyjną orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego są: naruszanie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw. Jeżeli chodzi o tę drugą podstawę skargi kasacyjnej to należy zwrócić uwagę, że pomiędzy uchybieniem procesowym mającym wpływ na wynik sprawy, a wydanym orzeczeniem musi zachodzić związek przyczynowy w danej sprawie, W powołanej ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie ma przepisu, który zobowiązywałby sąd administracyjny do ustalenia faktów. W art. 3 tej ustawy został określony zakres działania sądów administracyjnych. Jeżeli chodzi o kontrolę decyzji administracyjnych, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to z uzasadnienia decyzji, które stanowi jej integralną część powinna wynikać ocena faktów i prawa, a prawidłowości tej oceny dokonuje sąd administracyjny. Sąd natomiast sam nie wyjaśnia stanu faktycznego sprawy. Art. 7 Kpa, który zdaniem skargi kasacyjnej został naruszony w postępowaniu sądowym, ustala obowiązki dla organu administracji państwowej w toku postępowania administracyjnego, a nie dla sądu. Sąd rozpoznając sprawy na skutek wniesionej skargi, dokonuje jedynie kontroli i oceny czy organ rozpoznając sprawę przestrzegał nałożonych obowiązków wynikających z art. 7 Kpa. Z tych względów zarzut skargi, że sąd naruszył art. 7 Kpa nie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 183 par. 1 ustawy wynika zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, co oznacza, że sąd rozpoznając skargę kasacyjną nie może brać pod uwagę innych nie podnoszonych w skardze kasacyjnej podstaw.
Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie nie zawiera innych podstaw, poza naruszeniem art. 7 Kpa.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2004 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI