Orzeczenie · 2019-04-02

Ns 403/15

Data
2019-04-02
SAOSCywilnespadkiŚredniarejonowy
spadektestamentaneksodwołanie testamentudziedziczeniemasy spadkowawartość spadkuudziały spadkowekoszty postępowania

Sąd rozpatrywał wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym C.L. Początkowo wnioskodawca J.L. domagał się stwierdzenia nabycia spadku na podstawie ustawy, wskazując na istnienie testamentu, do którego nie miał wglądu. Po otwarciu i ogłoszeniu testamentu, wnioskodawca nie kwestionował jego ważności. Spadkodawca C.L. zmarł w 2014 roku, pozostawiając testament z 2003 roku, który zawierał rozporządzenia dotyczące jego mienia i był opatrzony datą i podpisem. Jednakże, testament ten zawierał dopiski o treści „unieważniam” z datą 2010 roku. Następnie, w 2014 roku, spadkodawca sporządził aneks do testamentu, w którym rozporządził swoimi dobrami materialnymi, w tym nieruchomością, samochodem i pieniędzmi, przeznaczając je dla konkretnych osób: D.Z., W.L., J.L.(1) i J.L.(2). Sąd ustalił, że testament z 2003 roku został skutecznie odwołany w 2010 roku. Aneks z 2014 roku, sporządzony pismem ręcznym, opatrzony datą i podpisem, został uznany za ważny i rozporządzający całym spadkiem, zgodnie z art. 961 k.c. Sąd oparł się na opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego w celu ustalenia wartości nieruchomości i innych składników masy spadkowej. Na tej podstawie Sąd stwierdził nabycie spadku przez D.Z. w 37/100 części oraz przez W.L., J.L.(1) i J.L.(2) w 21/100 części każdy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 520 § 1 KPC, a następnie na podstawie art. 520 § 2 k.p.c. w zw. z art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, nakazując ściągnięcie od wnioskodawcy i uczestników części wydatków tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa, uznając, że powinny one obciążać osoby, które otrzymały przysporzenia majątkowe.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja art. 961 k.c. w przypadku testamentów rozporządzających całym spadkiem, zasady odwoływania testamentów, rozstrzyganie o kosztach postępowania spadkowego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji rozporządzenia całym spadkiem w aneksie do testamentu.

Zagadnienia prawne (3)

Jakie są zasady dziedziczenia w przypadku istnienia testamentu i jego późniejszego odwołania lub zmiany?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Dziedziczenie ustawowe ma charakter subsydiarny i znajduje zastosowanie, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy powołany spadkobierca nie chce lub nie może dziedziczyć. Jeżeli spadkodawca pozostawił testament, sąd ocenia jego ważność. Testament może być odwołany poprzez dokonanie w nim zmian, z których wynika wola odwołania jego postanowień.

Uzasadnienie

Sąd odwołał się do art. 926 k.c. wskazując na subsydiarny charakter dziedziczenia ustawowego oraz konieczność oceny ważności testamentu. Podkreślono, że odwołanie testamentu może nastąpić poprzez zmiany w nim zawarte, zgodnie z art. 946 k.c.

Jak interpretować testament, w którym spadkodawca przeznaczył oznaczone osoby do poszczególnych przedmiotów majątkowych, wyczerpujących prawie cały spadek?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Jeżeli spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie poszczególne przedmioty majątkowe, które wyczerpują prawie cały spadek, osobę tę poczytuje się w razie wątpliwości nie za zapisobiercę, lecz za spadkobiercę powołanego do całego spadku. W razie dokonania rozrządzeń na rzecz kilku osób, osoby te poczytuje się w razie wątpliwości za powołane do całego spadku w częściach ułamkowych odpowiadających stosunkowi wartości przeznaczonych im przedmiotów.

Uzasadnienie

Sąd zastosował art. 961 k.c., wskazując, że w sytuacji, gdy rozrządzenia testamentowe dotyczą niemal całego spadku, osoby te należy traktować jako spadkobierców powołanych do całego spadku w częściach ułamkowych, odpowiadających wartości otrzymanych przedmiotów.

Kto ponosi koszty postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku, zwłaszcza gdy dotyczy to wydatków tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

W sprawach o stwierdzenie nabycia spadku, w których wydatki tymczasowo poniesione przez Skarb Państwa dotyczą np. opinii biegłego, mogą one obciążać osoby, które na podstawie testamentu otrzymały przysporzenia, w wysokości proporcjonalnej do ich udziałów w spadku, ponieważ w ich interesie leżało oszacowanie majątku spadkowego.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na art. 520 § 2 k.p.c. w zw. z art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, argumentując, że wydatki związane z opinią biegłego powinny obciążać spadkobierców testamentowych, gdyż to w ich interesie było ustalenie wartości majątku spadkowego.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Stwierdzenie nabycia spadku
Strona wygrywająca
D. Z., W. L., J. L. (1), J. L. (2)

Strony

NazwaTypRola
J. L. (1)osoba_fizycznawnioskodawca
C. L.osoba_fizycznaspadkodawca
J. L. (2)osoba_fizycznauczestnik
R. Ś.osoba_fizycznauczestnik
M. A.osoba_fizycznauczestnik
A. L.osoba_fizycznauczestnik
J. L. (3)osoba_fizycznauczestnik
D. Z.osoba_fizycznauczestnik
W. L.osoba_fizycznauczestnik
J. L. (4)osoba_fizycznaspadkobierca ustawowy
J. L. (5)osoba_fizycznaspadkobierca ustawowy
J. R. L.osoba_fizycznaspadkobierca ustawowy
M. L.osoba_fizycznaspadkobierca ustawowy
P. J. W.osoba_fizycznawykonawca testamentu

Przepisy (7)

Główne

k.c. art. 926 § § 1

Kodeks cywilny

Powstanie powołania do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Dziedziczenie ustawowe ma charakter subsydiarny.

k.c. art. 946

Kodeks cywilny

Testament może być odwołany w całości lub w części poprzez dokonanie w testamencie zmian, z których wynika wola odwołania jego postanowień.

k.c. art. 949

Kodeks cywilny

Testament holograficzny powinien być sporządzony pismem ręcznym, opatrzony datą i podpisany przez spadkodawcę.

k.c. art. 961

Kodeks cywilny

Jeżeli spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie poszczególne przedmioty majątkowe, które wyczerpują prawie cały spadek, osobę tę poczytuje się w razie wątpliwości nie za zapisobiercę, lecz za spadkobiercę powołanego do całego spadku. W razie dokonania rozrządzeń na rzecz kilku osób, osoby te poczytuje się w razie wątpliwości za powołane do całego spadku w częściach ułamkowych odpowiadających stosunkowi wartości przeznaczonych im przedmiotów.

Pomocnicze

KPC art. 520 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasadniczo, w sprawach o prawa niemajątkowe oraz w sprawach o prawa majątkowe, w których nie ulega spornemu przedmiotowi, każdy z uczestników ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.

k.p.c. art. 520 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Jeżeli interesy stron są sprzeczne, sąd może włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu kosztów w całości lub w części.

ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych art. 113

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Określa zasady ponoszenia przez Skarb Państwa wydatków tymczasowo poniesionych w toku postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Aneks do testamentu z 2014 roku rozporządza całym spadkiem, co uzasadnia zastosowanie art. 961 k.c. • Testament z 2003 roku został skutecznie odwołany w 2010 roku. • Wartość rozporządzeń testamentowych odpowiada wartości całego spadku, co potwierdza wolę spadkodawcy rozporządzenia całym majątkiem.

Godne uwagi sformułowania

Dziedziczenie ustawowe ma charakter subsydiarny. • Każdy następny z późniejszą datą niż ten czyni obecny nieważnym. • Osobę tę poczytuje się w razie wątpliwości nie za zapisobiercę, lecz za spadkobiercę powołanego do całego spadku.

Skład orzekający

Agnieszka Poręba

sędzia referent

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 961 k.c. w przypadku testamentów rozporządzających całym spadkiem, zasady odwoływania testamentów, rozstrzyganie o kosztach postępowania spadkowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rozporządzenia całym spadkiem w aneksie do testamentu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie testamentów i aneksów, a także jak sąd interpretuje takie dokumenty, zwłaszcza gdy dotyczą one całego majątku spadkowego. Pokazuje też zawiłości prawne związane z dziedziczeniem.

Testament z aneksami: Jak sąd rozdzielił spadek po duchownym?

Dane finansowe

WPS: 83 630,45 PLN

rozporządzenie testamentowe: 30 959,75 PLN

rozporządzenie testamentowe: 17 556,9 PLN

rozporządzenie testamentowe: 17 556,9 PLN

rozporządzenie testamentowe: 17 556,9 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst