Kp 5/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej dotyczył zbadania zgodności art. 30 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim z art. 137 Konstytucji RP. Prezydent argumentował, że rozszerzenie przez ustawę zakresu przesłanek uznania za obywatela polskiego przez organ administracji rządowej (wojewodę) narusza konstytucyjną prerogatywę Prezydenta RP do nadawania obywatelstwa. Wskazywał, że nadanie obywatelstwa jest tradycyjnym uprawnieniem głowy państwa i powinno być jedyną formą indywidualnego przyznawania obywatelstwa. Sejm i Prokurator Generalny przedstawili odmienne stanowiska, argumentując, że Konstytucja dopuszcza różne sposoby nabycia obywatelstwa, a ustawa może określać inne przypadki niż te wynikające z prawa krwi czy nadania przez Prezydenta. Trybunał Konstytucyjny, analizując przepisy Konstytucji (art. 34 ust. 1 i art. 137), stwierdził, że nadanie obywatelstwa przez Prezydenta jest prerogatywą głowy państwa, podczas gdy uznanie za obywatela jest jednym z dopuszczalnych przez Konstytucję sposobów nabycia obywatelstwa, który może być uregulowany ustawowo. Trybunał podkreślił, że nadanie obywatelstwa ma charakter uznaniowy i jest uroczystym aktem włączenia do wspólnoty państwowej, podczas gdy uznanie za obywatela jest aktem związanym, uzależnionym od spełnienia obiektywnych przesłanek, potwierdzającym istniejące związki z Polską, i podlega kontroli sądowej. W związku z tym, zakwestionowany art. 30 ustawy o obywatelstwie polskim, który reguluje instytucję uznania za obywatela, nie narusza art. 137 Konstytucji, ponieważ oba sposoby uzyskania obywatelstwa są odrębne i konstytucyjnie dopuszczalne. Orzeczono, że art. 30 ustawy jest zgodny z art. 137 Konstytucji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja relacji między nadaniem obywatelstwa przez Prezydenta a uznaniem za obywatela przez organ administracji, a także zakresu kompetencji ustawodawcy w zakresie regulowania sposobów nabycia obywatelstwa.
Dotyczy konkretnych przepisów ustawy o obywatelstwie polskim z 2009 r. i ich zgodności z Konstytucją RP.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 30 ustawy o obywatelstwie polskim, rozszerzający przesłanki uznania za obywatela przez organ administracji rządowej, jest zgodny z art. 137 Konstytucji RP, który przyznaje Prezydentowi RP prerogatywę nadawania obywatelstwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 30 ustawy o obywatelstwie polskim jest zgodny z art. 137 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że nadanie obywatelstwa przez Prezydenta RP i uznanie za obywatela przez wojewodę to odrębne, konstytucyjnie dopuszczalne sposoby uzyskania obywatelstwa. Nadanie jest prerogatywą Prezydenta o charakterze uznaniowym, podczas gdy uznanie jest aktem związanym, uzależnionym od spełnienia obiektywnych przesłanek ustawowych i potwierdzającym istniejące związki z Polską. Zakwestionowany przepis nie narusza wyłączności Prezydenta w zakresie nadawania obywatelstwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Sejm | organ_państwowy | uczestnik |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik |
Przepisy (33)
Główne
u.o.p. art. 30
Ustawa o obywatelstwie polskim
Rozszerza zakres przesłanek uznania za obywatela polskiego przez organ administracji rządowej.
Konstytucja RP art. 137
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przyznaje Prezydentowi RP prerogatywę nadawania obywatelstwa polskiego i wyrażania zgody na zrzeczenie się obywatelstwa.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 34 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa sposoby nabycia obywatelstwa polskiego (z mocy prawa przez urodzenie, inne przypadki określone ustawą).
u.o.TK art. 122 § 3
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Umożliwia Prezydentowi RP wystąpienie do TK z wnioskiem o zbadanie zgodności ustawy z Konstytucją przed jej podpisaniem.
u.o.p. art. 4
Ustawa o obywatelstwie polskim
Wymienia prawne sposoby uzyskania obywatelstwa polskiego.
u.o.p. art. 23
Ustawa o obywatelstwie polskim
Stanowi o pierwszeństwie wniosku o nadanie obywatelstwa przed wnioskiem o uznanie lub przywrócenie obywatelstwa.
u.o.p. art. 24
Ustawa o obywatelstwie polskim
Reguluje postępowanie w sprawie nadania obywatelstwa przez Prezydenta RP.
u.o.p. art. 31 § 2
Ustawa o obywatelstwie polskim
Określa jedyne kryterium odmowy uznania za obywatela (zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa).
u.j.p. art. 11a
Ustawa o języku polskim
Dotyczy poświadczania znajomości języka polskiego.
u.o.c. art. 64 § 1
Ustawa o cudzoziemcach
Określa warunki udzielenia zezwolenia na osiedlenie się.
u.o.c. art. 65 § 1
Ustawa o cudzoziemcach
Określa warunki udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.
u.o.c. art. 97 § 1
Ustawa o cudzoziemcach
Dotyczy zgody na pobyt tolerowany.
u.o.c. art. 64 § 4
Ustawa o cudzoziemcach
Definiuje nieprzerwany pobyt na terytorium RP.
u.o.ochr. art. 13 § 1
Ustawa o ochronie cudzoziemców
Określa przesłanki nadania statusu uchodźcy.
u.o.rep.
Ustawa o repatriacji
Reguluje nabycie obywatelstwa w drodze repatriacji.
u.o.p. z 1962 r. art. 9 § 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim
Określa warunki uznania za obywatela polskiego (nieokreślone obywatelstwo, zezwolenie na osiedlenie się).
u.o.p. z 1962 r. art. 10 § 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim
Określa warunki nabycia obywatelstwa przez małżonka obywatela polskiego.
u.o.p. z 1920 r.
Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego
Historyczna ustawa regulująca obywatelstwo, w tym uznanie za obywatela.
u.o.p. z 1951 r.
Ustawa z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim
Historyczna ustawa regulująca obywatelstwo, w tym uznanie za obywatela.
u.o.w.p. art. 42
Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin
Reguluje prawo stałego pobytu obywateli UE.
u.o.w.p. art. 43
Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin
Reguluje prawo stałego pobytu członków rodzin obywateli UE.
u.o.w.p. art. 44
Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin
Reguluje prawo stałego pobytu członków rodzin obywateli UE.
u.o.w.p. art. 45 § 1
Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin
Reguluje nabycie prawa stałego pobytu przed upływem 5 lat.
u.o.w.p. art. 46
Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin
Dotyczy członków rodzin podmiotów nabywających prawo stałego pobytu.
u.o.w.p. art. 47 § 1
Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin
Definiuje nieprzerwany pobyt.
u.o.w.p. art. 47 § 2
Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin
Określa przerwy w pobycie nieprzerywające jego ciągłości.
u.o.s.d.g. art. 13
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
Określa ramy prowadzenia działalności gospodarczej przez cudzoziemców.
u.o.p.z. art. 87
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Określa warunki wykonywania pracy przez cudzoziemców.
Konstytucja RP art. 144 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wymienia prerogatywy Prezydenta RP.
u.o.TK art. 31 § 1
Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
Określa związanie TK granicami wniosku.
u.o.TK art. 66
Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
Określa związanie TK granicami wniosku.
u.o.TK art. 32 § 1
Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
Wymaga uzasadnienia zarzutu we wniosku do TK.
u.o.TK art. 68 § 3
Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
Reguluje zgłaszanie zdań odrębnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nadanie obywatelstwa przez Prezydenta RP i uznanie za obywatela przez wojewodę to odrębne, konstytucyjnie dopuszczalne sposoby uzyskania obywatelstwa. • Nadanie obywatelstwa jest prerogatywą Prezydenta o charakterze uznaniowym, podczas gdy uznanie jest aktem związanym, uzależnionym od spełnienia obiektywnych przesłanek ustawowych. • Konstytucja dopuszcza różne sposoby nabycia obywatelstwa, a ustawa może określać inne przypadki niż te wynikające z prawa krwi czy nadania przez Prezydenta. • Zakwestionowany przepis nie narusza wyłączności Prezydenta w zakresie nadawania obywatelstwa.
Odrzucone argumenty
Rozszerzenie przesłanek uznania za obywatela przez organ administracji rządowej narusza konstytucyjną prerogatywę Prezydenta RP do nadawania obywatelstwa. • Nadanie obywatelstwa jest tradycyjnym uprawnieniem głowy państwa i powinno być jedyną formą indywidualnego przyznawania obywatelstwa. • Instytucja uznania za obywatela przez wojewodę jest konkurencyjna wobec prerogatywy Prezydenta.
Godne uwagi sformułowania
nadanie obywatelstwa polskiego przez Prezydenta jest samoistnym, statuowanym konstytucyjnie przypadkiem uzyskania obywatelstwa polskiego • nadanie obywatelstwa polskiego należy do prerogatyw Prezydenta, czyli aktów urzędowych podejmowanych osobiście, bez obowiązku ich kontrasygnaty • ustawodawca może w rezultacie, zgodnie z art. 34 ust. 1 zdaniem drugim Konstytucji, udzielić innym organom władzy publicznej kompetencji w zakresie przyznawania obywatelstwa polskiego • nadanie obywatelstwa przez Prezydenta stanowi nadzwyczajny sposób jego uzyskania • instytucja nadania obywatelstwa przez Prezydenta oraz instytucja uznania za obywatela w drodze decyzji administracyjnej wojewody są dopuszczalnymi konstytucyjnie sposobami uzyskania obywatelstwa polskiego • nadanie obywatelstwa jest prerogatywą głowy państwa, podczas gdy uznanie jest jednym z dopuszczonych przez Konstytucję – pod warunkiem wprowadzenia w drodze ustawy – sposobów nabycia obywatelstwa
Skład orzekający
Andrzej Rzepliński
przewodniczący
Stanisław Biernat
członek
Zbigniew Cieślak
członek
Maria Gintowt-Jankowicz
sprawozdawca
Mirosław Granat
członek
Wojciech Hermeliński
członek
Adam Jamróz
członek
Marek Kotlinowski
członek
Teresa Liszcz
członek
Małgorzata Pyziak-Szafnicka
członek
Stanisław Rymar
członek
Piotr Tuleja
członek
Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz
sprawozdawca
Andrzej Wróbel
członek
Marek Zubik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja relacji między nadaniem obywatelstwa przez Prezydenta a uznaniem za obywatela przez organ administracji, a także zakresu kompetencji ustawodawcy w zakresie regulowania sposobów nabycia obywatelstwa."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnych przepisów ustawy o obywatelstwie polskim z 2009 r. i ich zgodności z Konstytucją RP.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego aspektu państwowości – obywatelstwa – i analizuje podział kompetencji między Prezydentem a administracją rządową, co jest istotne dla prawników i obywateli zainteresowanych prawami i obowiązkami związanymi z obywatelstwem.
“Czy wojewoda może przyznawać obywatelstwo? Trybunał Konstytucyjny rozstrzyga spór o kompetencje.”
Zdanie odrębne
Zbigniew Cieślak
Sędzia Zbigniew Cieślak zgłosił zdanie odrębne, argumentując, że art. 34 ust. 1 Konstytucji RP należy interpretować w ścisłym związku z art. 137 Konstytucji, co ogranicza swobodę ustawodawcy do określania 'innych przypadków nabycia obywatelstwa' jedynie do nabycia z mocy prawa, a nie na podstawie aktu administracyjnego. Uznanie za obywatela przez wojewodę narusza zasadę rozdzielności kompetencyjnej organów, gdyż jedynie Prezydent RP jest umocowany do naturalizacji cudzoziemca.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.