Orzeczenie · 2025-11-20

Kp 2/24

Sąd

Trybunał Konstytucyjny

Data

2025-11-20

tkinneustrojoweWysokakonstytucyjny

Krajowa Rada SądownictwaKonstytucjaTrybunał Konstytucyjnyproces legislacyjnyzasada legalizmuprerogatywy Prezydentaniezawisłość sędziowskaniezależność sądówprawo wyborczesądownictwo administracyjne

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej dotyczył zbadania zgodności z Konstytucją ustawy z dnia 12 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa. Prezydent zarzucił niezgodność ustawy w całości z uwagi na wadliwy tryb jej uchwalenia, wskazując na bezprawne zablokowanie możliwości wykonywania mandatu przez posłów Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika, co skutkowało niepełnym składem Sejmu. Ponadto, Prezydent podniósł zarzuty materialnoprawne dotyczące poszczególnych przepisów ustawy, kwestionując m.in. ograniczenie biernego prawa wyborczego sędziów do KRS, przerwanie kadencji członków KRS oraz rozszerzenie kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego. Trybunał Konstytucyjny, po przeprowadzeniu analizy, uznał ustawę w całości za niezgodną z Konstytucją z powodu wad proceduralnych, wskazując na naruszenie zasady legalizmu przez działania Marszałka Sejmu. Dodatkowo, Trybunał stwierdził niezgodność poszczególnych przepisów ustawy z Konstytucją z powodów materialnoprawnych, w tym art. 2 ust. 2, art. 3 oraz art. 1 pkt 3 ustawy, odnoszących się do składu i funkcjonowania KRS oraz jurysdykcji sądów administracyjnych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie wadliwości procesu legislacyjnego, naruszenia zasady legalizmu przez organy władzy publicznej, interpretacja przepisów dotyczących KRS, prerogatyw Prezydenta i właściwości sądów administracyjnych.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy konkretnej ustawy i okoliczności jej uchwalenia. Wnioski dotyczące zasad ustrojowych mogą mieć szersze zastosowanie.

Zagadnienia prawne (4)

Czy ustawa z dnia 12 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa została uchwalona z naruszeniem zasad konstytucyjnych dotyczących procesu legislacyjnego, w szczególności zasady legalizmu, reprezentacji Narodu i składu Sejmu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, ustawa została uchwalona z naruszeniem zasady legalizmu, co skutkuje jej niezgodnością z art. 7 w związku z art. 4 ust. 2, w związku z art. 104 ust. 1, w związku z art. 96 ust. 1 Konstytucji.

Uzasadnienie

Trybunał stwierdził, że działania Marszałka Sejmu uniemożliwiające posłom Kamińskiemu i Wąsikowi wykonywanie mandatu, a także dopuszczenie do prac Sejmu Moniki Pawłowskiej, skutkowały wadliwym ukształtowaniem składu Sejmu, który uchwalił ustawę. Działania te naruszyły zasadę legalizmu i doprowadziły do wadliwości procesu legislacyjnego.

Czy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, ograniczający bierne prawo wyborcze sędziów do KRS, jest zgodny z Konstytucją?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, art. 2 ust. 2 ustawy jest niezgodny z art. 187 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 w związku z art. 32, art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 oraz w związku z art. 10 ust. 1, art. 178 ust. 1, art. 173, art. 7 Konstytucji.

Uzasadnienie

Przepis ten narusza konstytucyjny skład KRS, ogranicza prerogatywy Prezydenta w zakresie powoływania sędziów, narusza zasadę równości oraz zasadę legalizmu, poprzez próbę kontroli konstytucyjności obowiązujących przepisów.

Czy art. 3 ustawy z dnia 12 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, wprowadzający ustanie działalności członków KRS wybranych na podstawie dotychczasowych przepisów, jest zgodny z Konstytucją?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, art. 3 ustawy jest niezgodny z art. 2 oraz art. 187 ust. 3 w związku z art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji.

Uzasadnienie

Przepis ten narusza zasadę trwałości kadencji organu konstytucyjnego, określoną w Konstytucji, poprzez nieuprawnione przerwanie kadencji członków KRS.

Czy art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, rozszerzający kognicję Naczelnego Sądu Administracyjnego o sprawy dotyczące wyborów członków KRS, jest zgodny z Konstytucją?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, art. 1 pkt 3 ustawy jest niezgodny z art. 184 w związku z art. 177 oraz w związku z art. 183 ust. 2 i art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Uzasadnienie

Rozszerzenie kognicji NSA o sprawy wyborcze PKW narusza konstytucyjne zasady dotyczące właściwości sądów administracyjnych, prawo do sądu oraz zasadę podziału władz, gdyż PKW nie jest organem administracji publicznej, a sprawy wyborcze nie mieszczą się w katalogu spraw podlegających kontroli NSA.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Niezgodny z Konstytucją

Strona wygrywająca

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej	organ_państwowy	wnioskodawca
Krajowa Rada Sądownictwa	organ_państwowy	uczestnik