Kp 1/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek Prezydenta RP dotyczył ustawy z dnia 15 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw. Prezydent zarzucił naruszenie konstytucyjnych standardów procesu legislacyjnego, w tym brak odpowiednich konsultacji społecznych z Radą Dialogu Społecznego, związkami zawodowymi i organizacjami pracodawców. Wnioskodawca wskazał na naruszenie art. 2 (zasada demokratycznego państwa prawnego), art. 7 (zasada praworządności) oraz art. 59 ust. 2 w związku z art. 12 i art. 20 Konstytucji (prawo do rokowań i dialog społeczny). Trybunał Konstytucyjny, po analizie przebiegu prac legislacyjnych, uznał, że obowiązek konsultacji został w zasadzie dochowany, choć termin był krótki, a opinie nie zawsze uwzględniono. Stwierdzono, że kompetencje opiniodawcze organizacji związkowych i pracodawców mają źródło w przepisach ustawowych, a nie konstytucyjnych, co czyni zarzut naruszenia art. 59 ust. 2 Konstytucji bezzasadnym. Postępowanie w tym zakresie umorzono. Jednakże, badając z urzędu kwestię trybu uchwalania ustawy, Trybunał dopatrzył się poważnych wątpliwości co do prawidłowości głosowania w Senacie, co mogło naruszać zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji). Z powodu tych wątpliwości, ustawa została uznana za niezgodną z art. 7 Konstytucji. W pozostałym zakresie, dotyczącym zgodności z art. 2 Konstytucji, ustawa została uznana za zgodną. Zgłoszono zdanie odrębne trzech sędziów, którzy nie zgodzili się z uznaniem ustawy za niezgodną z art. 7 Konstytucji, argumentując, że Trybunał nie miał kompetencji do rozstrzygania o wadliwości procesu legislacyjnego z urzędu, zwłaszcza gdy wnioskodawca nie podniósł takiego zarzutu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasad konstytucyjnych dotyczących procesu legislacyjnego, roli Trybunału Konstytucyjnego w kontroli trybu uchwalania ustaw, znaczenia zasady praworządności oraz granic kompetencji Trybunału w badaniu procedur parlamentarnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w Senacie i nie stanowi ogólnej zasady dotyczącej wszystkich procesów legislacyjnych. Zdanie odrębne wskazuje na kontrowersje interpretacyjne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ustawa z dnia 15 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych narusza art. 2 Konstytucji RP (zasada demokratycznego państwa prawnego, zasada dobrej legislacji, zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa) poprzez uchybienia w procesie legislacyjnym, w tym brak odpowiednich konsultacji społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustawa jest zgodna z art. 2 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że obowiązek konsultacji został w zasadzie dochowany, choć termin był krótki, a opinie nie zawsze uwzględniono. Nie stwierdzono naruszenia zasady dobrej legislacji ani zasady zaufania obywateli do państwa.
Czy ustawa z dnia 15 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych narusza art. 7 Konstytucji RP (zasada praworządności) poprzez wadliwy proces legislacyjny w Senacie, w szczególności wątpliwości co do prawidłowości głosowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustawa jest niezgodna z art. 7 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Trybunał, badając z urzędu tryb uchwalania ustawy, dopatrzył się poważnych wątpliwości co do prawidłowości głosowania w Senacie, co mogło naruszać zasadę praworządności.
Czy ustawa z dnia 15 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych narusza art. 59 ust. 2 w związku z art. 12 i art. 20 Konstytucji RP (prawo do rokowań, dialog społeczny) poprzez brak odpowiednich konsultacji?
Odpowiedź sądu
Postępowanie w tym zakresie zostało umorzone z powodu niedopuszczalności wydania orzeczenia.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że art. 59 ust. 2 Konstytucji nie jest źródłem konstytucyjnych kompetencji opiniodawczych organizacji związkowych i pracodawców w procesie legislacyjnym; kompetencje te mają źródło w przepisach ustawowych. W związku z tym, zarzut naruszenia tych przepisów konstytucyjnych był bezzasadny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Sejm | organ_państwowy | uczestnik |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik |
Przepisy (19)
Główne
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, zasada dobrej legislacji, zasada zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Konstytucja art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności, obowiązek działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa.
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przedmiot ustawy zmieniającej.
Pomocnicze
Konstytucja art. 59 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do rokowań dla związków zawodowych oraz pracodawców i ich organizacji.
Konstytucja art. 12
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada społeczeństwa obywatelskiego.
Konstytucja art. 20
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada społecznej gospodarki rynkowej.
Ustawa o RDS art. 5
Ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego
Uprawnienia opiniodawcze Rady Dialogu Społecznego.
ustawa związkowa art. 19
Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych
Prawo organizacji związkowej do opiniowania założeń i projektów aktów prawnych.
ustawa pracodawców art. 16
Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców
Prawo organizacji pracodawców do opiniowania założeń i projektów aktów prawnych.
u.o.t.p.TK art. 59 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Podstawa do umorzenia postępowania.
u.o.t.p.TK art. 68
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Obowiązek Trybunału badania treści, kompetencji i trybu wydania aktu normatywnego.
u.o.t.p.TK art. 67
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Związanie Trybunału zakresem zaskarżenia.
Ustawa z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora art. 3 § 1
Obowiązek czynnego uczestnictwa senatora w pracach Senatu.
Regulamin Sejmu art. 34 § 2 i 3
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. - Regulamin Sejmu
Procedura opiniowania projektów ustaw.
Regulamin pracy RM art. 58
Uchwała nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów
Procedura opiniowania projektów ustaw.
Regulamin Senatu art. 3 § 1
Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 listopada 1990 r. – Regulamin Senatu
Wymóg kworum do podejmowania uchwał przez Senat.
Regulamin Senatu art. 53 § 2
Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 listopada 1990 r. – Regulamin Senatu
Sposób głosowania senatorów.
Regulamin Senatu art. 53 § 8
Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 listopada 1990 r. – Regulamin Senatu
Ogłaszanie wyników głosowania przez Marszałka Senatu.
Regulamin Senatu art. 19
Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 listopada 1990 r. – Regulamin Senatu
Obowiązek senatora obecności i czynnego udziału w posiedzeniach Senatu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wątpliwości co do prawidłowości głosowania w Senacie naruszają zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji).
Odrzucone argumenty
Ustawa narusza art. 2 Konstytucji RP z powodu wadliwego procesu legislacyjnego i braku konsultacji. • Ustawa narusza art. 59 ust. 2 w zw. z art. 12 i 20 Konstytucji RP z powodu braku konsultacji.
Godne uwagi sformułowania
Trybunał nie jest sądem faktu, ale jest sądem prawa. • O ile nieprzestrzeganie obowiązków konsultacyjnych o charakterze konstytucyjnym zawsze prowadzi do stwierdzenia niekonstytucyjności aktu prawnego, o tyle w przypadku kompetencji ustawowej taki automatyzm nie występuje. • Zasada przyzwoitej (poprawnej) legislacji jest «funkcjonalnie związana z zasadami pewności prawa i bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania do państwa i prawa».
Skład orzekający
Julia Przyłębska
przewodniczący
Grzegorz Jędrejek
członek
Zbigniew Jędrzejewski
członek
Leon Kieres
członek
Justyn Piskorski
sprawozdawca
Piotr Pszczółkowski
członek
Małgorzata Pyziak-Szafnicka
członek
Stanisław Rymar
członek
Piotr Tuleja
członek
Michał Warciński
członek
Jarosław Wyrembak
członek
Andrzej Zielonacki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad konstytucyjnych dotyczących procesu legislacyjnego, roli Trybunału Konstytucyjnego w kontroli trybu uchwalania ustaw, znaczenia zasady praworządności oraz granic kompetencji Trybunału w badaniu procedur parlamentarnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w Senacie i nie stanowi ogólnej zasady dotyczącej wszystkich procesów legislacyjnych. Zdanie odrębne wskazuje na kontrowersje interpretacyjne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych zasad ustrojowych państwa, takich jak praworządność i prawidłowość procesu legislacyjnego, a także roli Trybunału Konstytucyjnego. Wątpliwości co do głosowania w Senacie i zdanie odrębne dodają jej dramatyzmu.
“Wątpliwości wokół głosowania w Senacie: Czy ustawa ubezpieczeniowa naruszyła Konstytucję?”
Zdanie odrębne
Julia Przyłębska, Zbigniew Jędrzejewski, Michał Warciński
Trzech sędziów zgłosiło zdanie odrębne, nie zgadzając się z uznaniem ustawy za niezgodną z art. 7 Konstytucji. Argumentowali, że Trybunał nie miał kompetencji do rozstrzygania o wadliwości procesu legislacyjnego w Senacie z urzędu, zwłaszcza gdy wnioskodawca nie podniósł takiego zarzutu. Podkreślili, że Trybunał jest sądem prawa, a nie faktów, i powinien działać w granicach zaskarżenia.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.