KIO/UZP 1196/09

Sygn. akt KIO/UZP 1196/09 WYROK z dnia 5 października 2009 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Luiza Łamejko Członkowie: Izabela Kuciak Emil Kuriata Protokolant: Paulina Zalewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2009 r. w Warszawie odwołania wniesionego przez Konsorcjum: Arkadiusz Spychała prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą KOMBIT PLUS, 61-640 Poznań, os. Wichrowe Wzgórze 104 i Jerzy Spychała prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą KOMBIT, 61-699 Poznań, os. Wichrowe Wzgórze 103 od rozstrzygnięcia przez zamawiającego Politechnikę Poznańską, 60-965 Poznań, pl. M. Skłodowskiej-Curie 5 protestu z dnia 3 sierpnia 2009 r. orzeka: 1. Uwzględnia odwołanie i nakazuje Zamawiającemu dokonanie powtórnego badania i oceny ofert. 2. Kosztami postępowania obciąża Politechnikę Poznańską, 60-965 Poznań, pl. M. Skłodowskiej-Curie 5 i nakazuje: 1) zaliczyć na rzecz Urzędu Zamówień Publicznych koszty w wysokości 4 462 zł 00 gr (słownie: cztery tysiące czterysta sześćdziesiąt dwa złote zero groszy) z kwoty wpisu uiszczonego przez Konsorcjum: Arkadiusz Spychała prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą KOMBIT PLUS, 61-640 Poznań, os. Wichrowe Wzgórze 104 i Jerzy Spychała prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą KOMBIT, 61-699 Poznań, os. Wichrowe Wzgórze 103, 2) dokonać wpłaty kwoty 4 462 zł 00 gr (słownie: cztery tysiące czterysta sześćdziesiąt dwa złote zero groszy) przez Politechnikę Poznańską, 60-965 Poznań, pl. M. Skłodowskiej-Curie 5 na rzecz Konsorcjum: Arkadiusz Spychała prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą KOMBIT PLUS, 61-640 Poznań, os. Wichrowe Wzgórze 104 i Jerzy Spychała prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą KOMBIT, 61-699 Poznań, os. Wichrowe Wzgórze 103, stanowiącej uzasadnione koszty strony poniesione z tytułu wpisu od odwołania, 3) dokonać zwrotu kwoty 3 038 zł 00 gr (słownie: trzy tysiące trzydzieści osiem złotych zero groszy) z rachunku dochodów własnych Urzędu Zamówień Publicznych na rzecz Konsorcjum: Arkadiusz Spychała prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą KOMBIT PLUS, 61-640 Poznań, os. Wichrowe Wzgórze 104 i Jerzy Spychała prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą KOMBIT, 61-699 Poznań, os. Wichrowe Wzgórze 103. Uzasadnienie Zamawiający, tj. Politechnika Poznańska prowadzi w trybie przetargu nieograniczonego postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego na dostawę fabrycznie nowego specjalistycznego sprzętu komputerowego i oprogramowania. Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane w Biuletynie Zamówień Publicznych w dniu 8 lipca 2009 r. pod pozycją 228284. W dniu 27 lipca 2009 r. (pismem z dnia 24 lipca 2009 r.) Zamawiający poinformował wykonawców o wynikach oceny ofert, w tym m.in. o wyborze jako najkorzystniejszej oferty VECTOR ON-LINE Sp. z o.o. oraz o odrzuceniu oferty Konsorcjum: Arkadiusz Spychała prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą KOMBIT PLUS i Jerzy Spychała prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą KOMBIT zwanego dalej Odwołującym na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 223, poz. 1655 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą Pzp. Jako powód uznania oferty Odwołującego za niezgodną z treścią Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia Zamawiający podał brak podpisu na formularzu oferty. W dniu 3 sierpnia 2009 r. Odwołujący wniósł protest wobec czynności odrzucenia oferty Odwołującego oraz wyboru jako najkorzystniejszej oferty VECTOR ON-LINE Sp. z o.o. zarzucając Zamawiającemu naruszenie: - art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy Pzp przez odrzucenie oferty Odwołującego, mimo jej zgodności z treścią Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia, - art. 26 ust. 3 ustawy Pzp przez zaniechanie wezwania Odwołującego do uzupełnienia oferty w związku ze złożonym błędnym oświadczeniem z art. 22 i 24 ustawy Pzp, - art. 87 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp przez zaniechanie złożenia wyjaśnień i poprawienia oferty. Odwołujący podniósł, iż zgodnie z orzecznictwem Krajowej Izby Odwoławczej brak parafek, podpisów, pieczątek, nawet wobec postawienia przez Zamawiającego wymogu ich obecności w treści Specyfikacji nie wpływa na treść oferty i nie może stać się przyczyną jej odrzucenia. Brak podpisu na jednej stronie oferty stanowi, zdaniem Odwołującego, uchybienie co do formy oferty, a nie jej treści. Odwołujący podkreślił również, że złożona przez niego oferta zawiera specyfikację techniczną sprzętu komputerowego zgodną z wymogami Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia tj. zawierającą osiem załączników, w których Odwołujący zawarł ceny za elementy wyszczególnione w załącznikach. Ceny te po zsumowaniu równają się cenie za realizację zamówienia określoną w formularzu ofertowym. Dodał też, że w ofercie znajduje się pełnomocnictwo wskazujące postępowanie, którego dotyczy oraz wszystkie dokumenty wymagane w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia, a wszystkie strony oferty są ponumerowane i opieczętowane. Odwołujący wyraził pogląd, iż Zamawiający powinien czytać ofertę całościowo. Odwołujący wywiódł, iż z uwagi na fakt, że na pierwszej stronie oferty znajdowało się oświadczenie wymagane w art. 22 i 24 ustawy Pzp, Zamawiający zobowiązany był na podstawie art. 26 ust. 3 ustawy Pzp zażądać uzupełnienia ww. dokumentów, którego to działania zaniechał. Odwołujący załączył do protestu uzupełnione oświadczenie zgodne ze wzorem podanym w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia. W ocenie Odwołującego, Zamawiający mógł potraktować brak formalny oferty w postaci braku podpisu na pierwszej stronie oferty jako inną omyłkę polegającą na niezgodności oferty z treścią Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia niepowodującą istotnych zmian w treści oferty i dokonać jej poprawienia na podstawie art. 87 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp. Stanowisko swoje Odwołujący uzasadnił tym, że skoro Odwołujący złożył ofertę w przedmiotowym postępowaniu, w której wypełnił formularz ofertowy oraz wszystkie załączniki dotyczące specyfikacji technicznej, załączył upoważnienie do działania w ramach przedmiotowego postępowania, opieczętował wszystkie strony oferty, załączył wszystkie wymagane dokumenty, a jedynie omyłkowo nie podpisał pierwszej strony oferty, to Zamawiający powinien uznać ww. błąd jako podlegający poprawieniu i dokonać wyboru oferty Odwołującego jako najkorzystniejszej. Odwołujący wniósł o unieważnienie czynności odrzucenia oferty Odwołującego, unieważnienie czynności wyboru oferty najkorzystniejszej oraz dokonanie ponownej oceny ofert. Protest został złożony z zachowaniem terminu ustawowego z art. 180 ust. 2 ustawy Pzp. Zamawiający w dniu 11 sierpnia 2009 r. rozstrzygnął protest przez jego oddalenie. Stwierdził, iż Odwołujący nie podpisując formularza ofertowego nie spełnił wymogu określonego w pkt 1.8 Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia. Zamawiający wywiódł także, że oferta złożona w postępowaniu jest ofertą w rozumieniu art. 66 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) podnosząc, iż skoro ustawa Pzp nie reguluje kwestii podpisu, na podstawie art. 14 ustawy Pzp należy stosować odpowiednie regulacje Kodeksu cywilnego. Zwrócił uwagę, iż oferta niepodpisana narusza również postanowienia art. 9 ust. 1 ustawy Pzp, zgodnie z którym ofertę składa się w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Zamawiający wskazał na treść art. 78 Kodeksu cywilnego wywodząc stąd, iż niezbędne jest nie tylko utrwalenie treści oświadczenia woli pismem, ale także własnoręczne podpisanie oświadczenia przez składającego oświadczenie. Stwierdził, iż w znaczeniu procesowym formularz ofertowy jest dokumentem stanowiącym dowód tego, że osoba, która je podpisała, złożyła zawarte w nim oświadczenie. Jak zauważył Zamawiający, przedmiot umowy oraz cena zaoferowana przez wykonawcę zawarte w formularzu ofertowym jako składniki przyszłej umowy nie mogą zostać uznane za nieistotne. Zamawiający przyznał, że wszystkie załączniki zawierające specyfikację techniczną sprzętu komputerowego są podpisane przez Odwołującego, jednakże stwierdził, iż nadrzędne znaczenie ma dla niego podpis złożony na formularzu ofertowym. Wskazał, że na ww. załącznikach nie został wyraźnie zdefiniowany przedmiot zamówienia, którego dotyczą. Stwierdził, że w istocie, pełnomocnictwo definiuje przedmiot postępowania, jednak nie ma to nic wspólnego z zarzutami Zamawiającego, bowiem osoba upoważniona nie złożyła podpisu na formularzu ofertowym. Wyjaśnił, iż nie był uprawniony do wzywania Odwołującego do uzupełnienia dokumentów w trybie art. 26 ust. 3 ustawy Pzp, ponieważ mimo ich złożenia oferta Odwołującego podlegałaby odrzuceniu. Co więcej, formularz ofertowy nie jest dokumentem ani też oświadczeniem potwierdzającym spełnianie przez wykonawcę warunków udziału w postępowaniu, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy Pzp, a tym samym nie podlega uzupełnieniu. W ocenie Zamawiającego brak podpisu na formularzu ofertowym nie może zostać uznany za omyłkę pisarską, a Zamawiający nie jest osobą upoważnioną do podpisania oferty w imieniu Odwołującego. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się Odwołujący, który wniósł w dniu 14 sierpnia 2009 r. odwołanie zarzucając Zamawiającemu naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy Pzp przez odrzucenie oferty Odwołującego mimo jej zgodności z treścią Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia oraz art. 26 ust. 3 ustawy Pzp przez zaniechanie wezwania Odwołującego do uzupełnienia oferty w związku ze złożonym błędnym oświadczeniem z art. 22 i 24 ustawy Pzp. Odwołujący podniósł, iż w przedmiotowym postępowaniu podpis na pierwszej stronie oferty ma dwojakie znaczenie: stanowi oświadczenie z art. 22 i 24 ustawy Pzp oraz oświadczenie woli (w formie pisemnej) na gruncie prawa cywilnego. Wobec powyższego, zdaniem Odwołującego, w sytuacji wykonania przez Zamawiającego obowiązku wezwania do uzupełnienia dokumentów, konstrukcja formularza skutkuje automatycznym złożeniem wymaganego podpisu pod ofertą, a tym samym nadaniem jej ważnej formy pisemnej (co zostało uczynione w proteście, jako uzupełnienie brakujących dokumentów - załącznik nr 1 do protestu). Biorąc powyższe pod uwagę nie zachodzi, jak stwierdził Odwołujący, okoliczność, że mimo uzupełnienia oferta podlegałaby odrzuceniu z innych przyczyn. Dokonane wraz z wniesieniem protestu uzupełnienie wypełnia, zdaniem Odwołującego, wymogi ustawy Pzp w stosunku do wymaganych przez Specyfikację dokumentów oraz wymogi w stosunku do formy pisemnej oferty. Dodatkowo Odwołujący zwrócił uwagę, iż w aktualnym orzecznictwie można dostrzec tendencję do przywiązywania wagi do wymogów merytorycznych Specyfikacji odchodząc od dopuszczalności odrzucenia oferty wyłącznie z powodów formalnych. Odwołujący wniósł o uwzględnienie odwołania i nakazanie Zamawiającemu unieważnienia czynności odrzucenia oferty Odwołującego, unieważnienia czynności wyboru oferty najkorzystniejszej, dokonania ponownego badania i oceny ofert oraz wyboru oferty Odwołującego jako najkorzystniejszej. Odwołanie zostało złożone z zachowaniem terminu i warunku jednoczesności przekazania Zamawiającemu kopii odwołania, wynikających z art. 184 ust. 2 ustawy Pzp. Na rozprawie strony podtrzymały dotychczas prezentowane stanowiska. Uwzględniając dokumentację przedmiotowego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, w tym w szczególności postanowienia Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia wraz z załącznikami, treść oferty Odwołującego złożonej w postępowaniu, jak również biorąc pod uwagę oświadczenia i stanowiska Stron złożone w trakcie rozprawy, skład orzekający Izby zważył, co następuje. Odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Krajowa Izba Odwoławcza stwierdziła, że Odwołujący legitymuje się interesem prawnym w rozumieniu art. 179 ust. 1 ustawy Pzp. Interes prawny Odwołującego, jako wykonawcy, który zaoferował najniższą cenę za realizację przedmiotu zamówienia, a którego oferta została odrzucona przez Zamawiającego, mógłby doznać uszczerbku w sytuacji potwierdzenia się naruszenia przez Zamawiającego przepisów ustawy Pzp, bowiem uwzględnienie zarzutów podnoszonych przez Odwołującego dawałoby mu szansę na uzyskanie przedmiotowego zamówienia. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest stwierdzenie czy oferta nie zawierająca podpisu osoby uprawnionej ze strony wykonawcy na formularzu ofertowym jest ofertą ważną. Oferta, zgodnie z art. 66 § 1 Kodeksu cywilnego mającego zastosowanie w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 14 ustawy Pzp stanowi oświadczenie woli zawarcia umowy określające istotne postanowienia tej umowy. Do istotnych postanowień umowy należy niewątpliwie określenie podmiotu składającego ofertę, przedmiotu zobowiązania oraz ceny. Dyspozycja art. 9 ust. 1 ustawy Pzp nakazuje przy tym, aby oferta w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego złożona została w formie pisemnej. Krajowa Izba Odwoławcza, po analizie treści złożonej przez Odwołującego oferty stwierdziła, iż zawiera ona wszystkie ww. istotne elementy. Nie biorąc pod uwagę pierwszej strony oferty, na której brak podpisu, stwierdzić należy, że przedmiotowa oferta zawiera treść umowy konsorcjum z dnia 1 września 2007 r. oraz pełnomocnictwo, które to dokumenty zostały podpisane w sposób prawidłowy przez upoważnione do tego osoby i z których jasno wynika jaki podmiot złożył ofertę, a także przez kogo i w jakim zakresie może on być reprezentowany. Z kolei na kolejnych stronach oferty zamieszczone zostały załączniki o treści zgodnej z wymaganiami Zamawiającego (Załącznik B do Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia) wraz z określoną ceną, za jaką Odwołujący jest w stanie wykonać zamówienie. Załączniki te zostały ostemplowane przez obu członków Konsorcjum oraz podpisane przez Pana Marcina P. Tym samym, oferta Odwołującego bezsprzecznie zawiera istotne elementy umowy i stanowi ofertę w myśl art. 66 Kodeksu cywilnego. Powyższe potwierdza także fakt, iż w pkt 1 ppkt 1.7 Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia Zamawiający postanowił, iż oferta powinna być sporządzona według wzoru stanowiącego załącznik A do Specyfikacji (formularz oferty), jednak w przypadku nie sporządzenia jej zgodnie z załącznikiem powinna ona zawierać co najmniej dane o wykonawcy, przedmiot oferty, cenę netto i brutto za sprzęt pogrupowany w sposób określony w specyfikacji technicznej sprzętu komputerowego oraz cenę netto i brutto za cały przedmiot zamówienia. Tym samym, Zamawiający dopuścił możliwość rezygnacji z przygotowanego przez niego wzoru załącznika A do Specyfikacji. Izba stwierdziła, jak już wskazano powyżej, że oferta Odwołującego, mimo braku podpisu na jej pierwszej stronie, zawiera ww. elementy z wyjątkiem ceny całkowitej za realizację przedmiotu zamówienia. Jednakże wobec złożenia przez Odwołującego jednoznacznego oświadczenia w zakresie cen za poszczególne składowe przedmiotu zamówienia, brak ceny całkowitej może zostać konwalidowany na podstawie art. 87 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp przez zsumowanie poszczególnych cen podanych na stronach 19-26 oferty. O pisemnej formie oświadczenia woli można mówić jedynie w przypadku złożenia własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym jego treść (art. 78 § 1 Kodeksu cywilnego). Przeszkody w uznaniu złożonej oferty za ważną nie może stanowić fakt, iż podpis Pana P. na części stron oferty nie składa się z pełnego imienia i nazwiska. W tym miejscu zauważyć należy, iż podpis jest charakterystycznym dla danej osoby znakiem graficznym wywodzącym się z jego imienia i nazwiska, niebędący koniecznie pełnym imieniem i nazwiskiem, pozwalający na ustalenie tożsamości osoby, która go złożyła (patrz: A. Kidyba (red.), K. Kopaczyńska-Pieczniak, E. Niezbecka, Z. Gawlik, A. Janiak, A. Jedliński, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, 2009 r.). Dodatkowo, jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 10 listopada 2006 r., podpis w rozumieniu art. 78 kodeksu cywilnego nie musi być czytelny (sygn. akt II FSK 1144/05). Izba stwierdziła, że podpis złożony na poszczególnych kartach oferty Odwołującego pozwala bez wątpienia na zidentyfikowanie osoby, która go złożyła tj. Pana Marcina P. Wobec zawarcia w ofercie istotnych jej elementów oraz złożenia podpisu pod oświadczeniami przez osobę uprawnioną, Izba nie znalazła podstaw do odrzucenia oferty na podstawie braku podpisu na jej pierwszej stronie. Jednocześnie z uwagi na fakt, iż na ww. stronie oferty nie zawierającej podpisu zawarte zostało oświadczenie, którego złożenia wymagał Zamawiający w pkt 3.1 Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia, oświadczenie to uznać należy za niebyłe. Wobec powyższego, konieczne staje się wypełnienie przez Zamawiającego obowiązku określonego w art. 26 ust. 3 ustawy Pzp tj. wezwanie wykonawcy do uzupełnienia przedmiotowego dokumentu. Obowiązek ten został wypełniony przez złożenie przez Odwołującego ww. oświadczenia wraz z protestem. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 191 ust. 1, 1a i 2 pkt 1 i 2 ustawy Pzp, orzeczono jak w pkt 1 wyroku. O kosztach orzeczono stosownie do wyniku sprawy, na podstawie art. 191 ust. 6 i 7 ustawy Pzp. Stosownie do art. 194 i 195 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2006 r. Nr 164, poz. 1163, z późn. zm.) na niniejszy wyrok - w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych do Sądu Okręgowego w Poznaniu. Przewodniczący: ……………………………… Członkowie: ……………………………… ………………………………