KIO 533/10

Krajowa Izba OdwoławczaWarszawa2010-04-29
SAOSinnezamówienia publiczneWysokainne
zamówienia publiczneprawo zamówień publicznychtryb z wolnej rękiKIOodwołanieHACCPkonkurencjaunieważnienie postępowania

Krajowa Izba Odwoławcza uwzględniła odwołanie od wyboru trybu zamówienia z wolnej ręki przez Wojskowy Instytut Medyczny, nakazując unieważnienie postępowania z powodu braku uzasadnienia.

Wojskowy Instytut Medyczny zamierzał udzielić zamówienia na usługi gastronomiczne w trybie z wolnej ręki, powołując się na posiadanie przez wykonawcę certyfikatu HACCP i zdolność do świadczenia usług na zewnątrz. Krajowa Izba Odwoławcza uwzględniła odwołanie ISS Facility Services Sp. z o.o., stwierdzając, że przedstawione uzasadnienie nie było wystarczające do wyłączenia konkurencji. Izba nakazała unieważnienie postępowania i obciążyła zamawiającego kosztami.

Wojskowy Instytut Medyczny (WIM) zamierzał udzielić zamówienia na usługi przygotowania posiłków w trybie z wolnej ręki, wskazując jako wykonawcę konsorcjum Sodexo Polska Sp. z o.o. i Aspen Res Sp. z o.o. Uzasadnieniem wyboru tego trybu było posiadanie przez wykonawców certyfikatu HACCP oraz zdolności do świadczenia usług na zewnątrz, co miało zapewnić utrzymanie dzierżawionego obiektu żywieniowego. ISS Facility Services Sp. z o.o. wniosło odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów Prawa zamówień publicznych, w tym art. 7 ust. 1, art. 5 ust. 1 i 1a oraz art. 67, poprzez błędną interpretację i nieuprawnione zastosowanie trybu z wolnej ręki. Krajowa Izba Odwoławcza uwzględniła odwołanie, uznając, że przedstawione przez zamawiającego uzasadnienie nie było wystarczające do wyłączenia konkurencji. Izba podkreśliła, że posiadanie certyfikatu HACCP nie może stanowić podstawy do udzielenia zamówienia z pominięciem trybu konkurencyjnego, zwłaszcza gdy na rynku istnieje wielu wykonawców spełniających te wymagania. Stwierdzono również, że zamawiający nie udowodnił zaistnienia innych przesłanek uzasadniających tryb z wolnej ręki, takich jak naruszenie zasad celowego wydatkowania środków czy poniesienie straty w mieniu publicznym. W konsekwencji Izba nakazała zamawiającemu unieważnienie postępowania i obciążyła go kosztami postępowania odwoławczego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przedstawione uzasadnienie nie jest wystarczające do wyłączenia konkurencji i uzasadnienia wyboru trybu z wolnej ręki, zwłaszcza gdy na rynku istnieje wielu wykonawców spełniających te wymagania.

Uzasadnienie

Izba uznała, że posiadanie certyfikatu HACCP nie może stanowić podstawy do udzielenia zamówienia z pominięciem trybu konkurencyjnego. Ponadto, zamawiający nie udowodnił zaistnienia innych przesłanek uzasadniających tryb z wolnej ręki, takich jak naruszenie zasad celowego wydatkowania środków czy poniesienie straty w mieniu publicznym. Zastosowanie trybu z wolnej ręki bez uzasadnionych powodów narusza prawo.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uwzględnia odwołanie i nakazuje unieważnienie postępowania

Strona wygrywająca

ISS Facility Services Sp. z o.o.

Strony

NazwaTypRola
ISS Facility Services Sp. z o.o.spółkaodwołujący
Wojskowy Instytut Medycznyinstytucjazamawiający
Sodexo Polska Sp. z o.o.spółkawykonawca wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia
Aspen Res Sp. z o.o.spółkawykonawca wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia

Przepisy (13)

Główne

p.z.p. art. 7 § 1

Ustawa Prawo zamówień publicznych

Nie zapewnienie zachowania uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców.

p.z.p. art. 5 § 1

Ustawa Prawo zamówień publicznych

Możliwość udzielenia zamówienia w trybie negocjacji bez ogłoszenia lub z wolnej ręki w innych uzasadnionych przypadkach.

p.z.p. art. 5 § 1a

Ustawa Prawo zamówień publicznych

Uzasadnienie wyboru trybu z wolnej ręki dla usług niepriorytetowych, w szczególności w przypadkach zapobiegających naruszeniu zasad celowego wydatkowania, zobowiązań, stracie w mieniu publicznym lub uniemożliwieniu terminowej realizacji zadań.

p.z.p. art. 179 § 1

Ustawa Prawo zamówień publicznych

Uprawnienie do wniesienia odwołania.

p.z.p. art. 180 § 2

Ustawa Prawo zamówień publicznych

Możliwość wniesienia odwołania wobec czynności wyboru trybu z wolnej ręki.

p.z.p. art. 191 § 1

Ustawa Prawo zamówień publicznych

Uwzględnienie odwołania.

p.z.p. art. 192 § 3

Ustawa Prawo zamówień publicznych

Nakazanie zamawiającemu wykonania czynności unieważnienia postępowania.

p.z.p. art. 191 § 9

Ustawa Prawo zamówień publicznych

Orzekanie o kosztach postępowania.

Pomocnicze

p.z.p. art. 67

Ustawa Prawo zamówień publicznych

Tryb zamówienia z wolnej ręki.

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010r. w sprawie wysokości oraz sposobu pobierania wpisu od odwołania oraz rodzajów kosztów w postępowaniu odwoławczym i sposobu ich rozliczania art. 3 § 2

Określenie wysokości kosztów zastępstwa odwołującego.

p.z.p. art. 23 § 1

Ustawa Prawo zamówień publicznych

Wykonawcy mogą wspólnie ubiegać się o udzielenie zamówienia.

p.z.p. art. 66 § 2

Ustawa Prawo zamówień publicznych

Ogłoszenie o zamiarze zawarcia umowy.

p.z.p. art. 146 § 1

Ustawa Prawo zamówień publicznych

Wada umowy w sprawie zamówienia publicznego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uzasadnienie wyboru trybu z wolnej ręki nie było wystarczające. Posiadanie certyfikatu HACCP nie wyklucza konkurencji. Zamawiający nie udowodnił zaistnienia przesłanek z art. 5 ust. 1a ustawy. Odwołujący posiada interes prawny do wniesienia odwołania.

Odrzucone argumenty

Argumentacja zamawiającego dotycząca konieczności wyboru trybu z wolnej ręki ze względu na posiadanie certyfikatu HACCP i zdolność do świadczenia usług na zewnątrz. Argumentacja przystępującego o braku interesu odwołującego i niespełnianiu wymogów formalnych odwołania.

Godne uwagi sformułowania

interes prawny w uzyskaniu zamówienia należy rozumieć w ten sposób, że wykonawca ma prawo oczekiwać, że sam proces udzielenia zamówienia będzie odbywał się w sposób prawidłowy niezasadne jest, przez przeczenie spełnienia przesłanek zawartych w art. 179 ust. 1 ustawy, ograniczanie wykonawcom zainteresowanym zamówieniem prawa do merytorycznego rozpoznawania podniesionych zarzutów fakt posiadania certyfikatu nie może stanowić uzasadnienia udzielenie zamówienia publicznego wyłącznie wykonawcy wybranemu z pominięciem trybu konkurencyjnego ciężar dowodu w zakresie konieczności zastosowanie trybu z wolnej ręki spoczywa na zamawiającym zasady celowego, oszczędnego i efektywnego dokonywania wydatków nakazują udzielenie zamówienia w warunkach konkurencji

Skład orzekający

Magdalena Grabarczyk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyboru trybu zamówienia z wolnej ręki w zamówieniach publicznych, interes prawny wykonawcy, zasady konkurencji i równego traktowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki zamówień publicznych w Polsce i interpretacji przepisów Prawa zamówień publicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe uzasadnienie wyboru trybu zamówienia z wolnej ręki i jak Izba Odwoławcza pilnuje zasad konkurencji w zamówieniach publicznych. Jest to praktyczny przykład dla firm ubiegających się o zamówienia.

Zamówienie z wolnej ręki odrzucone: KIO chroni konkurencję w przetargach!

Dane finansowe

wpis: 15 000 PLN

koszty postępowania: 18 600 PLN

Sektor

usługi gastronomiczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt KIO 533/10 WYROK z dnia 29 kwietnia 2010 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Magdalena Grabarczyk Protokolant: Rafał Komoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2010 r. w Warszawie odwołania wniesionego w dniu 29 marca 2010 r. przez ISS Facility Services Sp. z o.o., ul. Flisa 2, 02-247 Warszawa w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego, którym jest Wojskowy Instytut Medyczny, ul. Szaserów 128, 04-141 Warszawa, przy udziale wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: 1. Sodexo Polska Sp. z o.o. (pełnomocnik), 2. Aspen Res Sp. z o.o., adres dla pełnomocnika: al. Jerozolimskie 172, 02-486 Warszawa zgłaszających swoje przystąpienie po stronie zamawiającego, orzeka: 1. uwzględnia odwołanie i nakazuje zamawiającemu wykonanie czynności unieważnienia postępowania; 2. kosztami postępowania obciąża Wojskowy Instytut Medyczny, ul. Szaserów 128, 04- 141 Warszawa i nakazuje: 1) zaliczyć na rzecz Urzędu Zamówień Publicznych wpis w wysokości 15 000 zł 00 gr (słownie: piętnaście tysięcy złotych zero groszy) uiszczony przez ISS Facility Services Sp. z o.o., ul. Flisa 2, 02-247 Warszawa stanowiący koszty postępowania odwoławczego, 2) dokonać wpłaty kwoty 18 600 zł 00 gr (słownie: osiemnaście tysięcy sześćset złotych zero groszy) przez Wojskowy Instytut Medyczny, ul. Szaserów 128, 04-141 Warszawa na rzecz ISS Facility Services Sp. z o.o., ul. Flisa 2, 02- 247 Warszawa stanowiącej uzasadnione koszty strony poniesione z tytułu wniesionego wpisu oraz wynagrodzenia pełnomocnika. Stosownie do art. 198a i 198b ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 223, poz. 1655 ze zm.) na niniejszy wyrok - w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie, Warszawa - Praga. ……………………………… KIO 533/10 Uzasadnienie Zamawiający – Warszawski Instytut Medyczny - zamierza udzielić zamówienia na usługi przygotowania posiłków dla pacjentów oraz posiłków profilaktycznych dla personelu WIM wraz z wynajmem pomieszczeń produkcyjnych oraz dzierżawą maszyn i urządzeń gastronomicznych. W treści wstępnego ogłoszenia informacyjnego zamawiający poinformował, że zamierza udzielić zamówienia wykonawcom ubiegającym się o nie wspólnie - konsorcjum Sodexo Sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie i Aspen Res Sp. z o. o. z siedzibą w Krakowie. Wobec treści wstępnego ogłoszenia informacyjnego 29 marca 2010 r. odwołanie wniósł ISS Facility Services Sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie. Odwołujący zarzucił zamawiającemu naruszenie następujących przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2010 r. - Prawo zamówień publicznych (t. j. Dz. U. z 2007 r., Nr 223, poz. 1655 ze zm.), zwanej dalej również „ustawą”: 1) art. 7 ust. 1 ustawy, przez nie zapewnienie zachowania uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców, w związku z naruszeniem przepisu art. 67 oraz art. 5 ust. 1 i 1a ustawy; 2) art. 5 ust. 1 i 1a ustawy przez błędną interpretację przepisu i nieuprawnione zastosowanie trybu zamówienia z wolnej ręki; 3) art. 67 ustawy poprzez nieuprawniony wybór trybu zamówienia z wolnej ręki. Wskazując, że wskutek uchybień zamawiającego nie może wziąć udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego a tym samym nie może uzyskać zamówienia, odwołujący wniósł o: uwzględnienie odwołania oraz o zmianę trybu prowadzonego postępowania na zgodny z przepisami ustawy lub o unieważnienie postępowania. W uzasadnieniu odwołujący wskazał, że przedstawione przez zamawiającego uzasadnienie nie stanowi podstawy do udzielenia zamówienia w trybie z wolnej ręki, gdyż wszystkie podmioty działające w sektorze usług żywienia zobowiązane są do działania zgodnie z systemem HACCP, certyfikacja tego systemu nie jest wymagana żadnymi przepisami obowiązującego prawa. Podniósł, że na rynku funkcjonuje znaczna liczba podmiotów posiadających certyfikowany system HACCP. Odwołujący się zarzucił różnie, że konsorcjum Sodexo Sp. z o. o. i Aspen Res Sp. z o. o. nie jest ani jedynym, ani największym w regionie podmiotem zdolnym do świadczenia usługi dla innych odbiorców w oparciu o pomieszczenia WIM. Wywiódł, że powołane uzasadnienie faktyczne nie ma żadnego związku z przytoczoną podstawą prawną - certyfikacja systemu HACCP ani zdolność do świadczenia usługi na zewnątrz Instytutu nie mają związku z przytoczonymi okolicznościami prawnymi – art. 5 ust. 1 a pkt 1 i 3 ustawy. Zamawiający przed otwarciem rozprawy nie wniósł odpowiedzi na odwołanie. Konsorcjum Sodexo Sp. z o. o. i Aspen Res Sp. z o. o. powzięło wiadomość o wniesieniu odwołania 30 marca 2010 r. i 2 kwietnia zgłosiło przystąpienie do postępowania odwoławczego zachowując przesłanki wskazane w art. 185 ustawy. Przystępujący opowiedział się po stronie zamawiającego i wniósł o oddalenie odwołania. W uzasadnieniu zarzucił brak interesu odwołującego w kwestionowaniu wyboru trybu, niespełnianie przez treść odwołania wymogów formalnych oraz powoływał argumentację na spełnianie przesłonek art. 5 ust. 1 a pkt 1 i 3 ustawy. Wobec ustalenia na posiedzeniu, że odwołanie nie podlega odrzuceniu, Izba przeprowadziła rozprawę podczas, której strony i uczestnik podtrzymali dotychczasowe stanowiska. Zamawiający wywodził nadto, że skoro art. 5 ust. 1 a używa sformułowania „w szczególności” dopuszczalne jest uzasadnianie wyboru trybu z wolnej ręki również innymi przyczynami, niż wymienione w przepisie. Izba ustaliła, co następuje: Zamawiający zamierzał udzielić zamówienia w trybie negocjacji bez ogłoszenia wszczynając i prowadząc postępowanie zgodnie z przepisami ustawy Prawo zamówień publicznych w brzmieniu obowiązującym przed 29 stycznia 2010 r., jednak 26 listopada 2009 r. dokonał czynności unieważnienia postępowania. 5 lutego 2010 r. Izba umorzyła postępowanie odwoławcze w związku z cofnięciem odwołania przez P. Dussmann Sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie wniesionego 20 grudnia 2009 r. wobec rozstrzygnięcia protestu dotyczącego unieważnienia postępowania. 12 marca 2010 r. zamawiający skierował do przystępującego zaproszenie do negocjacji postanowień umowy. 18 marca zamawiający opublikował w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej nr 2010/S 54- 080235 wstępne ogłoszenie informacyjne, w którym oświadczył, w pkt II.7, że zamierza udzielić zamówienia w trybie "z wolnej ręki" w postępowaniu uproszczonym w oparciu o art. 5, ust. 1, ust. 1a, pkt 1 i 3 oraz ust. 2 i 3; art. 66 ust. 1 i 2. Termin realizacji zamówienia - 48 miesięcy. Zamówienia zamierzamy udzielić Konsorcjum firm Sodexo Sp. z o. o., Al. Jerozolimskie 172, 02-486 Warszawa i Aspen Res Sp. z o. o., ul. Bularnia 5, 31-222 Kraków. Uzasadnieniem faktycznym jest posiadanie certyfikacji systemu HACCP oraz posiadanie zdolności do świadczenia usługi na zewnątrz Instytutu, zapewniającej utrzymanie dzierżawionego, dużego obiektu żywieniowego (zdolność produkcyjna obiektu - 5 000 posiłków dziennych, a nasze potrzeby wynoszą 700 posiłków dziennych). Izba zważyła, co następuje: Odwołujący jest uprawniony do wniesienia odwołania zgodnie z art. 179 ust. 1 ustawy. Zamiar udzielenia zamówienia w trybie z wolnej ręki przystępującemu pozbawia odwołującego szans na jego uzyskanie. Odwołujący ma zatem interes we wniesieniu odwołania. Uniemożliwienie odwołującemu wzięcia udziału w postępowaniu, powoduje również możliwość poniesienia przez niego szkody w postaci utraty spodziewanych korzyści związanych z ewentualnym zawarciem umowy w sprawie zamówienia publicznego. Interes odwołującego we wniesieniu odwołania wyraża się również w tym, aby postępowanie o udzielenie zamówienia przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami prawa, a zawarta w jego wyniku umowa nie była zagrożona unieważnieniem z powodu ziszczenia przesłanek wskazanych w art. 146 ust. 1 ustawy. Pogląd zawarty w wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 19 grudnia 2007 roku (sygn. akt V Ca 2506/07 niepubl.) jest aktualny również w obecnym stanie prawnym. W przywołanym orzeczeniu sąd stwierdził, że „interes prawny w uzyskaniu zamówienia należy rozumieć w ten sposób, że wykonawca ma prawo oczekiwać, że sam proces udzielenia zamówienia będzie odbywał się w sposób prawidłowy i z tego wynika jego interes we wnoszeniu środków ochrony prawnej”. Pogląd powyższy jest szczególnie aktualny w odniesieniu do wnoszenia środków ochrony prawnej wobec specyfikacji istotnych warunków zamówienia, treści ogłoszeń, w tym wprowadzonego ostatnią nowelizacją ustawy Prawo zamówień publicznych ogłoszenia informującego o zamiarze zawarcia umowy (tzw. ogłoszenia ex ante). Wnoszenie środków ochrony prawnej wobec treści przywołanych dokumentów umożliwia eliminowanie uchybień zamawiającego na wczesnym etapie postępowania, niezasadne jest zatem, przez przeczenie spełnienia przesłanek zawartych w art. 179 ust. 1 ustawy, ograniczanie wykonawcom zainteresowanych zamówieniem prawa do merytorycznego rozpoznawania podniesionych zarzutów. Chybione jest kwestionowanie możliwości wniesienia odwołania z powodu nie posiadania przez odwołującego certyfikatu HACCP. Zgodnie z art. 23 ust. 1 wykonawcy mogą wspólnie ubiegać się o udzielenie zamówienia. Odwołujący w razie zaistnienia możliwości uczestniczenia w postępowaniu może zawiązać konsorcjum z wykonawcą posiadającym wymagany przez zamawiającego certyfikat i ten sposób spełnić jego oczekiwania. Nastąpić to może jednak jedynie w razie umożliwienia odwołującemu uczestniczenia w postępowaniu, czego domaga się on kwestionując wybór trybu z wolnej ręki. W okolicznościach sprawy przedmiotem zarzutów jest samo zastosowanie trybu z wolnej ręki, zatem podniesione zarzuty podlegają merytorycznemu rozpoznaniu. Izba uznała, że odwołanie odpowiada warunkom formalnym, o których stanowi art. 180 ust. 3 ustawy. Treść odwołania wskazuje, w sposób nie budzący wątpliwości, że odwołujący kwestionuje czynność zamawiającego polegającą na wyborze trybu z wolnej ręki. Skoro art. 180 ust. 2 pkt 1 ustawy wskazuje expressis verbis uprawnienie do wniesienia odwołania wobec czynności wyboru trybu z wolnej ręki w postępowaniach o zamówienie o wartości mniejszej, niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 ustawy, to tym bardzie zasadne jest dopuszczenie możliwości wniesienia odwołania wobec takiego wyboru w postępowaniach o wartości większej, niż przywołane kwoty. Czynność zamawiającego polegająca na wyborze trybu z wolnej ręki uzewnętrznia się bądź przez ogłoszenie o zamiarze zawarcia umowy, o którym mowa w art. 66 ust. 2 ustawy, bądź przez ogłoszenie o udzieleniu zamówienia. Od daty publikacji tych ogłoszeń rozpoczyna swój bieg termin na kwestionowanie trybu udzielenia zamówienia. Wniesienie odwołania, w którym zarzucane jest bezprawne zastosowanie trybu z wolnej ręki, wskazujące w uzasadnieniu niespójność powołanej podstawy prawnej z uzasadnieniem faktycznym, jest trafne, motywowane zachowaniem przez odwołującego terminu na wniesienie odwołania. Odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Zamawiający w sposób oczywiście błędny opublikował ogłoszenie pod nazwą wstępne ogłoszenie informacyjne. Analiza treści ogłoszenia oraz fakt, iż jego zamieszczenie w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej nastąpiło po skierowaniu do przystępującego zaproszenia do negocjacji wskazują, że jest ono ogłoszeniem ex ante wskazanym w art. 66 ust. 2 ustawy. Zgodnie z art. 66 ust. 2 pkt 3 ustawy zamawiający w ogłoszeniu o zamiarze zawarcia umowy wskazuje uzasadnienie wyboru trybu z wolnej ręki. Odwołujący może podnieść wyłącznie zarzuty wobec powołanego przez zamawiającego uzasadnienia i nie powinien domniemywać, czy zaistniały jakieś inne przyczyny zastosowania trybu z wolnej ręki, a jeżeli tak, to jakie. Obowiązkiem zamawiającego działającego z należytą starannością jest właściwe sformułowanie uzasadnienia zastosowania trybu z wolnej ręki, tak w zakresie faktycznym, jak i prawnym. Izba nie może orzekać, co do zarzutów, które nie były zawarte w odwołaniu (art. 192 ust. 6 ustawy). W postępowaniu odwoławczym badaniu podlegają wyłącznie przesłanki powołane przez zamawiającego w zakresie określonym w uzasadnieniu zamieszczonym w ogłoszeniu. Art. 5 ust. 1a ustawy stanowi, że w przypadku zamówień, o których mowa w ust. 1, których przedmiotem są usługi o charakterze niepriorytetowym, zamawiający może wszcząć postępowanie w trybie negocjacji bez ogłoszenia lub w trybie zamówienia z wolnej ręki także w innych uzasadnionych przypadkach, niż określone odpowiednio w art. 62 ust. 1 lub 67 ust. 1, w szczególności jeżeli zastosowanie innego trybu mogłoby skutkować co najmniej jedną z następujących okoliczności: 1) naruszeniem zasad celowego, oszczędnego i efektywnego dokonywania wydatków; 2) naruszeniem zasad dokonywania wydatków w wysokości i w terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań; 3) poniesieniem straty w mieniu publicznym; 4) uniemożliwianiem terminowej realizacji zadań. Przywołany przepis uzależnia możliwość zastosowania trybu z wolnej ręki od łącznego (kumulatywnego) wystąpienia dwóch przesłanek – przedmiotem zamówienia mają być usługi niepriorytetowe określone w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 stycznia 2010 roku w sprawie wykazu usług o charakterze priorytetowym i niepriorytetowym (Dz. U. Nr 12, poz. 68) i zaś dla zastosowania tego trybu mam być uzasadnione. Przez użycie w art. 5 ust. 1a sformułowania „w szczególności” ustawodawca ustalił wprawdzie taksatywny, otwarty katalog przyczyn uzasadniających zastosowanie trybu z wolnej ręki, jednak nie oznacza to, że zamawiającemu pozostawiona jest całkowita dowolność w tym względzie. Przeciwnie, wobec ustalenia w art. 10 ustawy zasady, iż zastosowanie m. in. trybu z wolnej ręki jest wyjątkiem, który może zaistnieć jedynie w przypadkach określonych w ustawie, przyczyny powołane przez zamawiającego winny mieć charakter obiektywny. Tylko w takim przypadku mogą zostać zweryfikowane, m. in. w postępowaniu odwoławczym. Udzielenie zamówienia w trybie z wolnej ręki bez istnienia uzasadnionych powodów narusza prawo. Niesporne jest między stronami, że usługa przygotowania posiłków jest usługą o charakterze niepriorytetowym wymienioną w kategorii 17 załącznika nr 2 do rozporządzenia w sprawie wykazu usług o charakterze priorytetowym i niepriorytetowym. Przedmiotem sporu jest zatem zaistnienie powołanych przez zamawiającego przesłanek zawartych w art. 5 ust. 1a pkt 1 i 3 ustawy. Wyniki postępowania odwoławczego nie pozwalają na stwierdzenie, że posiadanie certyfikacji systemu HACCP oraz zdolności do świadczenia usługi na zewnątrz Instytutu, zapewniającej utrzymanie dzierżawionego dużego obiektu żywieniowego stanowi wystarczające uzasadnienie dla udzielenia zamówienia wyłącznie przystępującemu Zamawiający uprawniony jest do ustalania swoich wymagań jakościowych na wysokim poziomie oraz adekwatnego sformułowania warunków podmiotowych i przedmiotowych. Izba uznaje za dopuszczalne oraz uzasadnione potrzebami zamawiającego żądanie posiadania przez wykonawcę zamówienia certyfikowanego systemu HACCP. Na rynku istnieje cała grupa podmiotów posiadających wymagany certyfikat (okoliczność bezsporna), zatem wymagania zamawiającego nie stanowi ograniczenia konkurencji. Z powyższego wynika jednak jednocześnie, że fakt posiadania certyfikatu nie może stanowić uzasadnienia udzielenie zamówienia publicznego wyłącznie wykonawcy wybranemu z pominięciem trybu konkurencyjnego. Powiązanie wymagania certyfikatu HACCP z posiadaniem zdolności do świadczenia usługi na zewnątrz Instytutu, zapewniającej utrzymanie dzierżawionego, dużego obiektu żywieniowego również nie stanowi uzasadnienia do wyłączenia możliwości ubiegania się o udzielenie zamówienia większej grupie wykonawców. Przystępujący oświadczył na rozprawie, że na rynku działa, co najmniej 5-6 podmiotów posiadających certyfikat HACCP oraz dysponujących potencjałem wystarczającym dal utrzymania kuchni zamawiającego. O udzielenie zamówienia mogą ubiegać się również wykonawcy wspólnie (art. 23 ust. 1 ustawy). Zatem krąg wykonawców spełniających opisane w ogłoszeniu o zamiarze zawarcia umowy oczekiwania zamawiającego może być szerszy. W konsekwencji powoływane przez zamawiającego właściwości przystępującego nie dają podstawy do udzielenia mu zamówienia w trybie z wolnej ręki. Ewentualne wymagania zamawiającego dotyczące zdolności - potencjału wykonawcy - powinny znaleźć odzwierciedlenie w opisie warunku lub warunków stawianych wykonawcom ubiegających się o udzielenie zamówienia. Zamawiający podnosił na rozprawie, że ciąży na nim obowiązek utrzymywania całego obiektu kuchni, o mocy produkcyjnej znacznie przekraczającej jego aktualne zapotrzebowanie, w takim stanie, aby w każdym czasie możliwe było zwiększenie produkcji. Jednak takie zobowiązanie zamawiającego nie uzasadnia zastosowania trybu z wolnej ręki. Zamawiający jest wprawdzie uprawniony do tego, aby ciążący na nim obowiązek uczynić elementem przyszłego zobowiązania wykonawcy, nie jest jednak uprawnione twierdzenie, że tylko przystępujący był w stanie uczynić mu zadość. Przystępujący nie jest jedynym, a jednym z wykonawców odpychających wymaganiom wskazanym przez zamawiającego w ogłoszeniu o zamiarze zawarcia umowy. Postępowanie przed Izbą nie pozwoliło również na ustalenie zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 5 ust. 1a pkt 1 i 3 ustawy. Ciężar dowodu w zakresie konieczności zastosowanie trybu z wolnej ręki spoczywa na zamawiającym, gdyż on ze swego twierdzenia wywodzi skutek w postaci zawarcia umowy z wykonawcą wyłonionym w trybie niekonkurencyjnym. Izba stwierdza, że powoływane przez zamawiającego przesłanki art. 5 ust. 1 a pkt 1, a w szczególności pkt 3 ustawy pozostały nieudowodnione. Ich wystąpienie nie zostało nawet uprawdopodobnione. Nie może być skuteczne powoływanie się na fakt, że w poprzednio prowadzonych postępowaniach przystępujący oferował najniższą cenę. Zmienne warunki na rynku, przekształcenia podmiotowe po stronie wykonawców, wzmacniające potencjał niektórych z nich, wprowadzanie zmian organizacyjnych umożliwiających obniżenie ceny negują założenie, że w razie zastosowania otwartego trybu konkurencyjnego cena oferty przystępującego byłaby z pewnością najniższa. Nie można wykluczyć, że przystępujący złożyłby najkorzystniejszą ofertę, jednak nie można tego zakładać a priori. Konkurencja między wykonawcami sprzyja uzyskiwaniu korzystniejszych warunków realizacji umowy. Ponadto zamawiający nie może powoływać się wobec odwołującego na wyniki poprzedniego postępowania, prowadzonego w trybie negocjacji bez ogłoszenia, skoro odwołujący nie miał możliwości wziąć w nim udziału. Uznać zatem należy, że w okolicznościach faktycznych sporu zasady celowego, oszczędnego i efektywnego dokonywania wydatków nakazują udzielenie zamówienia w warunkach konkurencji. Chybiony jest pogląd o braku możliwości zachowania przez zamawiającego terminów ustawowych przewidzianych dla procedur otwartych. Protest dotyczący dokonanej przez zamawiającego czynności unieważnienia poprzednio prowadzonego postępowania został ostatecznie rozstrzygnięty postanowieniem Izby z 5 lutego 2010 r. Zamawiający zatem mógł i powinien niezwłocznie po tej dacie wszcząć kolejne postępowanie. Tymczasem zamawiający skierował do przystępującego zaproszenie do negocjacji dopiero 12 marca 2010 r., a ogłoszenie o zamiarze zawarcia umowy 19 marca 2010 r. Przedłużenie procedury nastąpiło wskutek zaniechania zamawiającego. Za błędne uznaje Izba przyjęcie, że nie było możliwości przeprowadzenia postępowania w trybie konkurencyjnym w okresie od ostatecznego rozstrzygnięcia protestu w dniu 5 lutego 2010 r. do 31 mają 2010 r., o ile zamawiający działałby z należytą starannością. Zaniechanie zamawiającego - brak wszczęcia kolejnego postępowania w najkrótszym możliwym terminie, nie może stać się podstawą uzasadniającą zastosowanie trybu z wolnej ręki. Uzasadnienia takiego nie stanowi również zamiar dokonania inwestycji w postaci wymiany tac, na których podawane są posiłki. Po pierwsze: brak jest podstaw do przyjęcia, że może dokonać tego wyłącznie przystępujący. Po drugie: skoro wymaganie zamawiającego zostało ustalone we wzorze umowy, to każdy z potencjalnych wykonawców może je uwzględnić przy obliczeniu ceny oferty z zachowaniem warunków konkurencji. Wskazanie, że przystępujący od pięciu lat realizuje na rzecz zamawiającego usługi, których jakość jest bardzo wysoko oceniana, nie zwalnia zamawiającego z obowiązków ustawowych. Udzielenie zamówień na kolejne okresy w taki sposób, aby konkurencyjność oferty przystępującego została zweryfikowana przez porównanie z ofertami innych wykonawców może być również korzystne dla zamawiającego. Uzyskanie przez przystępującego zamówienia na kolejny okres, kontynuowanie przez niego działalności gospodarczej w oparciu o obiekt zamawiającego, nie jest tożsame z groźbą naruszenia zasad celowego, oszczędnego i efektywnego dokonywania wydatków przez zamawiającego, ani też z poniesieniem straty w mieniu publicznym. Skoro kuchnia zamawiającego stanowi aktualnie główny zakład produkcyjny przystępującego, to utrata możliwości jego dalszego użytkowania, może mieć istotny wpływ na jego sytuację ekonomiczną, co jednak pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości wyboru trybu z wolnej ręki. Podobnie wskazanie, że przystępujący w oparciu wynajmowaną kuchnię, realizuje zamówienia na rzecz innych jednostek służby zdrowia. W badanym postępowaniu zamawiający działa wyłącznie w imieniu własnym. Stwierdzić należy ponadto, że co do zasady, zamawiający są zainteresowani należytym wykonywaniem zawartych umów niezależnie od aktualnego położenia zakładu produkcyjnego wykonawcy, który może zmienić siedzibę w trakcie realizacji umowy. W konsekwencji stwierdzić należy, że uniemożliwiając innym wykonawcom, w tym odwołującemu, aby samodzielnie lub przez powołanie konsorcjum ubiegali się o udzielenie zamówienia jest nieuzasadnione, stanowi naruszenie zasad uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Stanowisko odwołującego okazało się być zasadne. Uzasadnienie zastosowania trybu z wolnej ręki przedstawione przez zamawiającego nie może się ostać. Zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 oraz art. 5 ust. 1 a ustawy potwierdził się. Naruszenia, których dopuścił się zamawiający mogą mieć istotny wpływ na wynik postępowania o udzielenie zamówienia i nie mogą być konwalidowane w żaden sposób. Kontynuowanie postępowania prowadziłoby do zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego obarczonej wadą wskazaną w art. 146 ust. 1 pkt 1 ustawy. Mając powyższe na uwadze Izba na podstawie art. 191 ust. 1 i 2 ustawy uwzględniła odwołanie. Izba na podstawie art. 192 ust. 3 pkt 1 ustawy nakazała zamawiającemu wykonanie czynności unieważnienia postępowania. O kosztach Izba orzekła na podstawie art. 191 ust. 9 i 10 ustawy, uwzględniając koszty zastępstwa odwołującego przez pełnomocnika w kwocie 3.600 zł na podstawie przedłożonego rachunku, zgodnie z z § 3 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010r. w sprawie wysokości oraz sposobu pobierania wpisu od odwołania oraz rodzajów kosztów w postępowaniu odwoławczym i sposobu ich rozliczania (Dz. U. Nr 41, poz. 238 ze zm.). …………………………….

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI