KIO 437/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuOdwołanie wniesione przez BUDIMEX S.A. dotyczyło kilku punktów specyfikacji istotnych warunków zamówienia (SIWZ) dotyczących budowy obwodnicy Bolkowa. Główne zarzuty odwołującego koncentrowały się na nieprawidłowym określeniu treści SIWZ w zakresie zmian wynikających z uzasadnienia zarządcy drogi (art. 24l ust. 4 ustawy o drogach publicznych) oraz projektowania ciągów pieszo-rowerowych. Odwołujący argumentował, że zaskarżone zapisy naruszają przepisy Prawa zamówień publicznych (art. 29 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 2) oraz Kodeksu cywilnego (art. 5, 3531, 471, 473), ponieważ nie opisują przedmiotu zamówienia w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, przerzucają nieuzasadnione ryzyko na wykonawcę i naruszają zasadę uczciwej konkurencji. W szczególności, odwołujący wskazywał, że wykonawca nie ma możliwości przewidzenia zakresu i kosztów zmian wynikających z uzasadnienia zarządcy drogi, a także nieprecyzyjne określenie parametrów ciągów pieszo-rowerowych. Zamawiający (Skarb Państwa – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad) w odpowiedzi na odwołanie dokonał częściowych zmian w SIWZ, ale wniósł o oddalenie odwołania w pozostałym zakresie. Krajowa Izba Odwoławcza, po analizie zarzutów i stanowisk stron, uznała odwołanie za zasadne. Izba stwierdziła, że obciążanie wykonawcy całością ryzyka związanego ze zmianami wynikającymi z uzasadnienia zarządcy drogi, bez możliwości przewidzenia ich zakresu i wpływu na koszty oraz czas realizacji, jest niewłaściwe i narusza zasady uczciwej konkurencji. Podobnie oceniła zapis dotyczący projektowania ciągów pieszo-rowerowych, gdzie ryzyko zmian obciążało wykonawcę. Izba podkreśliła, że opis przedmiotu zamówienia musi być jednoznaczny i wyczerpujący, a postanowienia umowne nie mogą być sprzeczne z naturą stosunku zobowiązaniowego ani zasadami współżycia społecznego. W konsekwencji, Izba uwzględniła odwołanie i nakazała zamawiającemu modyfikację treści SIWZ.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Prawa zamówień publicznych dotyczących opisu przedmiotu zamówienia, ryzyka wykonawcy oraz zasad uczciwej konkurencji w kontekście zmian w trakcie realizacji umowy.
Dotyczy specyfiki postępowań o udzielenie zamówień publicznych na roboty budowlane.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zapis w specyfikacji istotnych warunków zamówienia (SIWZ) dotyczący zmian wynikających z uzasadnienia zarządcy drogi, przerzucający ryzyko kosztów i czasu na wykonawcę, jest zgodny z przepisami Prawa zamówień publicznych i Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taki zapis narusza zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, ponieważ wykonawca nie ma możliwości przewidzenia zakresu i wpływu zmian, a obciążanie go całym ryzykiem jest niewłaściwe.
Uzasadnienie
Izba uznała, że obciążanie wykonawcy ryzykiem zmian wynikających z uzasadnienia zarządcy drogi, bez możliwości przewidzenia ich zakresu i wpływu na koszty oraz czas realizacji, jest niewłaściwe i narusza zasady uczciwej konkurencji. Podkreślono, że opis przedmiotu zamówienia musi być jednoznaczny i wyczerpujący, a postanowienia umowne nie mogą być sprzeczne z naturą stosunku zobowiązaniowego.
Czy zapis w SIWZ dotyczący projektowania ciągów pieszo-rowerowych, który uzależnia parametry od uzgodnień z zarządcą drogi i potrzeb BRD, jest zgodny z przepisami Prawa zamówień publicznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taki zapis narusza przepisy Prawa zamówień publicznych, ponieważ nie opisuje przedmiotu zamówienia w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, a całe ryzyko ewentualnych zmian obciąża wykonawcę.
Uzasadnienie
Izba oceniła, że zapis dotyczący projektowania ciągów pieszo-rowerowych, gdzie ryzyko zmian obciąża wykonawcę, jest niewłaściwy. Podkreślono obowiązek zamawiającego do jednoznacznego i wyczerpującego opisu przedmiotu zamówienia, uwzględniając wszystkie wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzenie oferty.
Czy zamawiający prawidłowo opisał przedmiot zamówienia, udostępniając dokumenty takie jak wyniki badań geologiczno-inżynierskich, geotechniczne warunki posadowienia obiektów oraz raport o oddziaływaniu na środowisko, ale nie czyniąc ich wiążącymi dla wykonawcy?
Odpowiedź sądu
Nie, takie postępowanie prowadzi do niejednoznaczności i nieporównywalności ofert, naruszając zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców.
Uzasadnienie
Odwołujący zarzucił, że udostępnienie dokumentów geologicznych i raportu o oddziaływaniu na środowisko jako niewiążących prowadzi do sytuacji, w której wykonawcy mogą je pominąć, co uniemożliwia rzetelne oszacowanie ceny i czasu realizacji zamówienia, a także prowadzi do nieporównywalności ofert. Choć Izba nie rozstrzygnęła tego zarzutu wprost w sentencji, wskazała na ogólne zasady opisu przedmiotu zamówienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| BUDIMEX Spółka Akcyjna | spółka | odwołujący |
| Skarb Państwa – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad | organ_państwowy | zamawiający |
| Energopol-Szczecin Spółka Akcyjna | spółka | wykonawca zgłaszający przystąpienie po stronie odwołującego |
| Max Bogl Polska Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | wykonawca wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia, zgłaszający przystąpienie po stronie odwołującego |
| Max Bogl Stiftung & Co. KG | spółka | wykonawca wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia, zgłaszający przystąpienie po stronie odwołującego |
Przepisy (11)
Główne
P.z.p. art. 29 § 1
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Opis przedmiotu zamówienia musi być jednoznaczny, wyczerpujący i uwzględniać wszystkie wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzenie oferty.
P.z.p. art. 29 § 2
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Opis przedmiotu zamówienia powinien być zrozumiały dla wykonawców.
P.z.p. art. 31 § 2
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Zamawiający ma obowiązek opisać przedmiot zamówienia w sposób zapewniający uczciwą konkurencję i równe traktowanie wykonawców.
Pomocnicze
u.d.p. art. 24l § 4
Ustawa o drogach publicznych
Przepis ten stanowi podstawę do wprowadzania zmian wynikających z uzasadnienia zarządcy drogi, jednak sposób jego implementacji w SIWZ budził wątpliwości.
k.c. art. 3531
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która nie może jednak naruszać właściwości (natury) stosunku zobowiązaniowego, ustawy ani zasad współżycia społecznego.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zakaz nadużywania prawa podmiotowego.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Obowiązek naprawienia szkody wynikłej z nienależytego wykonania zobowiązania.
k.c. art. 473 § 1
Kodeks cywilny
Możliwość modyfikacji odpowiedzialności stron, jednak z ograniczeniami wynikającymi z ustawy i zasad współżycia społecznego.
P.z.p. art. 179 § 1
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Potwierdzenie uprawnienia odwołującego do wniesienia środka ochrony prawnej.
P.z.p. art. 192 § 9
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Podstawa orzekania o kosztach postępowania odwoławczego.
P.z.p. art. 192 § 10
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Podstawa orzekania o kosztach postępowania odwoławczego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 29 ust. 1, 2 i art. 31 ust. 2 P.z.p. poprzez niejednoznaczny i niewyczerpujący opis przedmiotu zamówienia. • Naruszenie art. 7 ust. 1 P.z.p. oraz art. 5, 3531, 471 i 473 k.c. poprzez ukształtowanie warunków umowy w sposób sprzeczny z właściwością stosunku zobowiązaniowego i zasadami współżycia społecznego, przerzucając ryzyko na wykonawcę. • Naruszenie zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców.
Odrzucone argumenty
Zarzuty nr 2, 3 i 4 zostały cofnięte przez odwołującego. • Część zarzutu nr 1 dotycząca podania nieprawidłowej podstawy prawnej została cofnięta przez odwołującego.
Godne uwagi sformułowania
Zmiany wynikające z uzasadnienia Zarządcy Drogi [...] należy wprowadzić do realizacji i nie będą powodowały one zwiększenia Zaakceptowanej Kwoty Kontraktowej oraz przedłużenia Czasu na Ukończenie. • Ciągi pieszo rowerowe, chodniki, ścieżki/drogi rowerowe należy zaprojektować i wykonać zgodnie z warunkami technicznymi oraz w miejscach / o parametrach, które wynikną z uzgodnień z zarządcą drogi i potrzeb BRD. • Obiektywnie niekorzystna dla jednej strony treść umowy zasługiwać będzie na negatywną ocenę moralną, a w konsekwencji prowadzić do uznania umowy za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego w sytuacji, gdy do takiego ukształtowania stosunków umownych, który jest dla niej w sposób widoczny krzywdzący, doszło przy świadomym lub tylko spowodowanym niedbalstwem, wykorzystaniu przez drugą stronę swojej silniejszej pozycji.
Skład orzekający
Ewa Sikorska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa zamówień publicznych dotyczących opisu przedmiotu zamówienia, ryzyka wykonawcy oraz zasad uczciwej konkurencji w kontekście zmian w trakcie realizacji umowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań o udzielenie zamówień publicznych na roboty budowlane.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych zasad zamówień publicznych, takich jak uczciwa konkurencja i prawidłowy opis przedmiotu zamówienia, co jest istotne dla wielu firm i prawników. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie SIWZ, aby uniknąć sporów i zapewnić równość wykonawców.
“Ryzyko w zamówieniach publicznych: Kto odpowiada za zmiany w projekcie?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.