KIO/UZP 511/08

Sygn. akt KIO/UZP 511/08 WYROK z dnia 10 czerwca 2008 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Lubomira Matczuk-Mazuś Członkowie: Izabela Niedziałek Andrzej Niwicki Protokolant: Magdalena Pazura po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2008 r. w Warszawie odwołania wniesionego przez BUDIMEX DROMEX S.A. z siedzibą w Warszawie, ul. Stawki 40, 01-040 Warszawa, od rozstrzygnięcia przez zamawiającego Gmina Miasto Olsztyn, Plac Jana Pawła II 1, 10-101 Olsztyn protestu z dnia 15 maja 2008 r., przy udziale Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych Budownictwa Sp. z o.o., ul. Cementowa 3, 10-429 Olsztyn, zgłaszającego przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego orzeka: 1. Oddala odwołanie. 2. Kosztami postępowania obciąża BUDIMEX DROMEX S.A. z siedzibą w Warszawie, ul. Stawki 40, 01-040 Warszawa, i nakazuje: 1) zaliczyć na rzecz Urzędu Zamówień Publicznych koszty w wysokości 4 064 zł 00gr (słownie: cztery tysiące sześćdziesiąt cztery złote, zero groszy) z kwoty wpisu uiszczonego przez BUDIMEX DROMEX S.A. z siedzibą w Warszawie, ul. Stawki 40, 01-040 Warszawa, 2) dokonać wpłaty kwoty 00 zł 00 gr (słownie: XXX) przez XXX na rzecz XXX, stanowiącej uzasadnione koszty strony poniesione z tytułu XXX 3) dokonać wpłaty kwoty 00 zł 00 gr (słownie: XXX) przez XXX na rzecz Urzędu Zamówień Publicznych na rachunek dochodów własnych UZP, 4) dokonać zwrotu kwoty15 936 zł 00 gr (słownie: piętnaście tysięcy dziewięćset trzydzieści sześć złotych, zero groszy) z rachunku dochodów własnych Urzędu Zamówień Publicznych na rzecz BUDIMEX DROMEX S.A. z siedzibą w Warszawie, ul. Stawki 40, 01-040 Warszawa. U z a s a d n i e n i e Odwołanie rozpoznane przez Krajową Izbę Odwoławczą zostało wniesione przez Odwołującego – BUDIMEX DROMEX S.A. z siedzibą w Warszawie, od rozstrzygnięcia protestu przez Zamawiającego – Gminę Miasto Olsztyn z siedzibą w Olsztynie w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, prowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego, którego przedmiotem jest robota budowlana pn. „Kontrakt 02A – Budowa i modernizacja systemu kanalizacji sanitarnej i deszczowej oraz rozbudowa sieci wodociągowej w Olsztynie – część I”. W odwołaniu i poprzedzającym odwołanie proteście, Odwołujący zarzucił Zamawiającemu naruszenie art. 7 ust. 1 i 3 w zw. z art. 2 pkt 5, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2007r. Nr 223, poz. 1655), poprzez wybranie najkorzystniejszej oferty, którą złożyło Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych Budownictwa Sp. z o.o. z siedzibą w Olsztynie. W ocenie Odwołującego oferta tego wykonawcy podlega odrzuceniu, gdyż wyjaśnienia, jakie złożył wykonawca, iż kręgi, z których zostaną wykonane studnie, wycenione zostały jako kręgi żelbetowe, a w istocie cena tych kręgów dotyczy kręgów betonowych. Zatem Zamawiający zaniechał odrzucenia oferty jako oferty, której treść nie odpowiada treści siwz, zmodyfikowanej pismem z dnia 18.01.2008r. Ponadto Zamawiający przyjmując wyjaśnienia wykonawcy udzielone w trybie art. 87 ust. 1 Pzp dotyczące wskazanej wyceny, doprowadził do zmiany treści złożonej oferty. Drugim zarzutem był zarzut dotyczący niewłaściwego wypełnienia przedmiaru robót w części dotyczącej ceny oferty, a mianowicie w zakresie „przedstawienia poszczególnych wartości odpowiadających danym pozycjom przedmiarowym”. Opis wynikający ze str. 465 -część III siwz „Opis przedmiotu zamówienia” obligował wykonawców do przedstawienia wartości robót dla każdej pozycji przedmiarowej. Tymczasem wykonawca wycenił tylko zbiorcze pozycje, podając cenę tzw. kompletów. Odwołujący wniósł o nakazanie Zamawiającemu: 1) unieważnienia czynności wyboru najkorzystniejszej oferty, 2) powtórnego badania i oceny ofert, 3) odrzucenia oferty Przedsiębiorstwa Robót Inżynieryjnych Budownictwa Sp. z o.o., 4) dokonania wyboru najkorzystniejszej oferty na zasadach określonymi przepisami Pzp. Zamawiający oddalił protest w całości, jako niezasadny i stwierdził, że zgodnie z wyrokiem KIO z dnia 15 kwietnia 2008r. (sygn. KIO/UZP 282/08), przeprowadził postępowanie wyjaśniające, żądając od wybranego wykonawcy złożenia wyjaśnień dotyczących treści oferty, a mianowicie czy studnie określone w pozycjach przedmiarowych, wskazanych w piśmie, odnoszą się do studni z kręgów betonowych, czy też studni z kręgów żelbetowych (pismo z dnia 25.04.2008r.). Uzyskał odpowiedź od wykonawcy, iż pozycje te odnoszą się do studni z kręgów żelbetowych, zgodnie z ST-04 i takie zostały wycenione. Wykonawca podał, że w wymienionych pozycjach nie zmienił opisów, gdyż uznał, że nie jest do tego upoważniony, zgodnie z warunkami siwz (pismo z dnia 30.04.2008r.). Zamawiający twierdził, że wyjaśnienia udzielone pismami z dnia 18.01.2008r. i 05.02.2008r., w przedmiocie treści siwz, nie stanowiły modyfikacji jej treści. W zakresie drugiego zarzutu, Zamawiający wyjaśnił, że opracował wzór przedmiaru robót, wg którego należało obliczyć cenę kosztorysową oferty, na zasadach określonych w rozdziale XV siwz „Opis sposobu obliczenia ceny oferty”. Wyceniony przedmiar robót w wybranej ofercie zgodny jest z wymaganiami Zamawiającego, zawartymi w części III siwz, str. 465 oraz w rozdziale XV siwz, ponieważ suma iloczynów ilości jednostek i stawek lub cen jednostkowych, jest wpisana w wierszu obejmującym cały komplet robót (np. roboty montażowe, drogowe, itp.). Do postępowania odwoławczego przystąpił wykonawca, którego ofertę wybrano jako najkorzystniejszą – Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych Budownictwa Sp. z o.o. Na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego podczas rozprawy, w szczególności dokumentacji oryginalnej Zamawiającego, w tym siwz, ofert wykonawców, dowodów złożonych podczas rozprawy i wyjaśnień stron – Odwołującego, Zamawiającego oraz Przystępującego do postępowania odwoławczego po stronie Zamawiającego, Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła i zważyła, co następuje. Ogłoszenie o zamówieniu zamieszczone zostało w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej nr 2007 / S 250 – 306661 z dnia 29.12.2007r. Wartość zamówienia ustalono w kwocie przekraczającej równowartość progów unijnych dla robót budowlanych. W postępowaniu złożono 5 ofert. Zamawiający wykluczył z postępowania 2 wykonawców, ze skutkiem odrzucenia ich ofert, 1 ofertę odrzucił, spośród pozostałych 2 ofert dokonał wyboru oferty najkorzystniejszej, którą złożyło Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych Budownictwa Sp. z o.o. W projekcie budowlanym i w przedmiarze robót doszło do rozbieżności w stosunku do specyfikacji technicznej ST-04, w przedmiocie określenia kręgów, z których mają być wykonane studnie. W specyfikacji technicznej ST-04, która jest podstawowym dokumentem, wskazano właściwe kręgi - żelbetowe. Natomiast w projekcie budowlanym i przedmiarze robót wskazano w kilku pozycjach kręgi betonowe. Wykonawcy wystąpili o wyjaśnienia tej części siwz. Zamawiający udzielił odpowiedzi pismem z dnia 18 stycznia 2008r. (pytanie nr 1 – odpowiedź: „Zamawiający wyjaśnia, że studnie należy wykonać z prefabrykowanych elementów żelbetowych, zgodnie z zapisami zawartymi w ST-04”). W odpowiedzi na dalsze pytania wykonawców Zamawiający udzielił odpowiedzi - pytanie nr 10 (pismo z dnia 05.02.2008r., że „Zamawiający nie wyraża zgody na zmianę opisu materiału w pozycjach przedmiarowych. W związku z powyższym Wykonawca nie może dokonać zmian materiału bez zgody Zamawiającego na tym etapie postępowania”. Powyższe oznaczało, że w składanych ofertach należało zachować opis żądany w przedmiarze robót, natomiast powinno się wycenić komplety studni, jako studni wykonanych z kręgów żelbetowych. Zamawiający w złożonych ofertach dokonał poprawienia opisu robót, zawartego w przedmiarach robót, w ten sposób, że określenia „żelbetowe”, zamieszczone w miejscach, w których w przedmiarze robót określono „betonowe”, zamienił na „betonowe”. Czynność ta była przedmiotem protestów, ostatecznie rozstrzygniętych wyrokiem KIO (sygn. akt KIO/UZP 282/02 i KIO/UZP 283/08 z dnia 15.04.2008 r.). W wyroku tym KIO uznała, co do zasady, że Zamawiający popełnił błąd dokonując poprawienia ofert w powyższy sposób. KIO stwierdziła, że „Zamawiający ma prawo poprawienia oczywistej omyłki pisarskiej, a nie świadomego i celowego oświadczenia. Gdyby, bowiem Wykonawcy nie użyli wyrażenia „z kręgów żelbetowych”, Zamawiający nie miałby pewności, czy Wykonawcy uwzględnili w swoich ofertach modyfikację siwz z 18.01.2008 r. Przeciwnie, w ofertach, w których użyto wyrażenia „z kręgów betonowych” Zamawiający winien zbadać, czy Wykonawcy zaoferowali materiał, który był wymagany przez Zamawiającego (tj. kręgi żelbetowe). Reasumując, Zamawiający nie miał podstaw, aby poprawić wyrażenie „z kręgów żelbetowych” na wyrażenia „z kręgów betonowych”, w trybie poprawienia oczywistej omyłki pisarskiej, na podstawie art. 87 ust. 2 Prawa zamówień publicznych”. KIO uwzględniając odwołania i nakazując Zamawiającemu powtórzenie czynności poprawiania oczywistych omyłek w zakresie objętym protestami, uznała, że Zamawiający winien zbadać, czy wykonawcy zaoferowali materiał, który był wymagany przez Zamawiającego, tj. kręgi żelbetowe. Wykonując wyrok KIO, Zamawiający wezwał, pismem z dnia 25.04.2008 r. nr ZP.G.3410- 175-185/07/08, wykonawcę (Przystępującego do postępowania odwoławczego – Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych Budownictwa Sp. z o.o.), do złożenia wyjaśnień w sprawie pozycji przedmiarowych: 1A1 1.1.6.; 1A1 1.1.7; 1B1a 1.1.4; 1B1g 1.2.6; 1B2 1.8; 1B4 1.2.14; 2B4 1.3.5; 2B4 1.3.6 oraz 2B4 1.3.7, dotyczących studni zaproponowanych w ofercie na zamówienie częściowe nr 1. W szczególności, Zamawiający prosił o wyjaśnienie, czy studnie określone w podanych pozycjach przedmiarowych odnoszą się do studni z kręgów betonowych, czy też studni z kręgów żelbetowych. Zamawiający podał, że udzielając odpowiedzi dotyczącej treści siwz wyjaśnił, iż studnie należy wykonać, zgodnie z zapisami ST- 04, z prefabrykowanych elementów żelbetowych. Oznacza to w jego ocenie, że wszystkie studnie objęte przedmiotem zamówienia, powinny zostać wykonane z prefabrykowanych elementów żelbetowych i takie też materiały powinny zostać wycenione przez wykonawcę w kosztorysie ofertowym. Zamawiający określił, że pisemne wyjaśnienie, z którego ma wynikać, jaki rodzaj studni został wyceniony w pozycjach przedmiarowych, należy złożyć do dnia 05.05.2008 r. W odpowiedzi wykonawca ten (pismo z dnia 30.04.2008r. nr PRIB: PT-32/04/08/S) podał, że wszystkie pozycje przedmiarowe dotyczące studni rewizyjnych, w tym określone w wezwaniu Zamawiającego, odnoszą się do studni z kręgów żelbetowych, zgodnie z ST – 04 i takie zostały wycenione. Wykonawca podał, że opisów w wyżej wymienionych pozycjach nie zmienił, gdyż uważał, że zgodnie z warunkami siwz nie jest do tego upoważniony. Na tej podstawie Zamawiający wybrał ofertę tego wykonawcy, jako ofertę najkorzystniejszą – oferta z najniższą ceną. Zamawiający ze szczególnym naciskiem podkreślał, że zastosował się ściśle do zaleceń wynikających w wyroku KIO z dnia 15 kwietnia 2008r., a mianowicie w zakresie uzyskania wyjaśnienia wykonawcy, czy istotnie cena oferty dotyczy kręgów żelbetowych. Odwołujący, kwestionując wybór oferty, zarówno w odwołaniu, jak i poprzedzającym odwołanie proteście, zgłosił dwa zarzuty: niewłaściwą wycenę kręgów, bowiem mimo oświadczenia wykonawcy, że będą to kręgi żelbetowe i jako kręgi żelbetowe zostały wycenione, w istocie cena oferty wskazuje na cenę kręgów betonowych. Na rozprawie Odwołujący podniósł, że samo oświadczenie wykonawcy, jako dowód potwierdzający, iż cena dotyczy kręgów żelbetowych, jest dowodem niewystarczającym. Zdaniem Odwołującego, dowodem takim mogłyby być: oferta innego wykonawcy lub szczegółowy kosztorys, z którego wynikałoby, że przyjęto wykonanie studni z elementów żelbetowych. Odwołujący podczas rozprawy złożył symulacyjny kosztorys wykonania studni, wskazując, iż różnice w wykonaniu studni żelbetowych w stosunku do studni z kręgów betonowych, wynoszą: (cena studni z kręgów betonowych – 617, 37 euro, natomiast z kręgów żelbetowych – 762,71 euro). Stanowisko przeciwne w tym względzie przedstawili – Zamawiający i Przystępujący do postępowania odwoławczego, wskazując na koszty robót ziemnych, które decydują o kosztach studni, jako kosztach jej posadowienia. Drugim zarzutem Odwołującego był zarzut, że wykonawca nie obliczył ceny oferty zgodnie z żądaniem Zamawiającego i nie podał przeliczenia wartości w euro dla poszczególnych pozycji, w kolumnie nr 7 przedmiaru robót, ograniczając się wyłącznie do podania zbiorczej wartości w euro dla poszczególnych kompletów. Odwołujący oświadczył, że drugi zarzut jest zarzutem formalnym. W jego ocenie każda pozycja robót, a nie tylko zbiorcze ich zestawienie, powinna być wypełniona – chodzi o kolumnę nr 7 na wszystkich stronach przedmiaru robót zamieszczonego w ofercie. Pominięcie wyceny poszczególnych pozycji, jak podał Odwołujący, nie ma wpływu na wycenę pozycji zbiorczych, jak też cenę oferty. Chodziło tylko o formalne wypełnienie wszystkich kolumn przedmiaru robót. Zamawiający stwierdził, że dokonał prawidłowego uzyskania wyjaśnień w zakresie wyceny kręgów żelbetowych i nie miał żadnych podstaw, by tych wyjaśnień nie uwzględnić. Podał również, że gdyby nawet porównać ceny jednostkowe przy zastosowaniu materiałów – beton i żelbet, stwierdzić należy, że nie ma cen jednostkowych równych, ceny wynikają z różnych warunków wykonania robót. Odnosząc się do zarzutu drugiego, Zamawiający stwierdził, że przedmiar robót został tak skonstruowany, by wykonawcy wypełnili miejsca oznaczone kolorem szarym (kolumny 6 i 7). Zamawiający nie oczekiwał wyceny poszczególnych pozycji przedmiarowych, a oczekiwał tylko wyceny pozycji zbiorczych, tzw. kompletów. Na stronie 465 siwz - przedmiar robót Zamawiający określił, że oczekiwał wartości wprowadzonych dla poszczególnych pozycji przedmiaru robót, które winny być wynikiem sumy iloczynu ilości jednostek i stawek lub cen jednostkowych stanowiących dany zakres robót (komplet). Zamawiający wyjaśnił podczas rozprawy, że powyższy zakres siwz nie był kwestionowany przez wykonawców i z tego powodu nie odrzucił żadnej oferty, bez względu na sposób wypełnienia przedmiaru robót w kolumnie nr 7. Przystępujący do postępowania odwoławczego potwierdził, że w cenie studni nie jest decydującym czynnikiem sama cena kręgów, lecz istotne znaczenie mają roboty ziemne, w szczególności koszty odwodnienia, roboty ręczne/mechaniczne itp., tzw. posadowienie studni. W zależności od konkretnego podejścia w zakresie robót ziemnych, różnice jednostkowe w cenach tych samych studni, wynoszą nawet 400 %. Przystępujący także potwierdził, że w kwestionowanej pozycji 1B1f -1.1.10 (str. 8 oferty) zmienił opis robót wpisując określenie „żelbetowych” w miejsce „betonowych”. Był to jedyny przypadek zmiany opisu w przedmiarze robót w jego ofercie. Podał, że nie zmieniał opisu robót w stosunku do treści przedstawionej w przedmiarze robót, gdyż zakaz dokonania zmiany wynikał z pisma Zamawiającego z dnia 05.02.2008 r. Opis robót przedstawiony w ofercie zgodny jest z siwz, w wersji uwzględniającej odpowiedzi na pytania wykonawców. Wycena kręgów dokonana została z uwzględnieniem, że zostaną zastosowane kręgi żelbetowe. Oceniając powyższy stan faktyczny, KIO uznała, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. KIO zważyła: Zamawiający ma obowiązek odrzucenia oferty, gdy jej treść nie odpowiada treści siwz (art. 89 ust. 1 pkt 2 Pzp). W tym przypadku Odwołujący nie wykazał, że treść wybranej oferty nie odpowiada treści siwz. Wykonawca – Przystępujący do postępowania odwoławczego – Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych Budownictwa Sp. z o.o., zastosował się do treści specyfikacji, doprecyzowanej odpowiedziami udzielonymi na pytania wykonawców (w szczególności odpowiedź na pytanie nr 1 – pismo z dnia 18.01.2008r. i odpowiedź na pytanie nr 10 – pismo z dnia 05.02.2008 r.). W ofercie swojej pozostawił opis robót stanowiący przedmiar robót niezmieniony, za wyjątkiem jedynej pozycji – 1B1f – 1.1.10, co do której stwierdził, że popełnił omyłkę, a w odpowiedzi na wniosek Zamawiającego o złożenie pisemnych wyjaśnień w przedmiocie wyceny kręgów oraz zastosowania tych kręgów podczas wykonania zamówienia, wyjaśnił pisemnie, że wycenił kręgi żelbetowe i takie kręgi zastosuje podczas wykonania zamówienia. KIO uznała, że złożenie pisemnych wyjaśnień w trybie art. 87 ust. 1 Pzp., nie naruszyło przepisów wskazanych w odwołaniu, zwłaszcza, że zalecenie zbadania czy wykonawcy, którzy w swoich ofertach użyli wyrażenia „z kręgów betonowych”, zaoferowali materiał, który był wymagany przez Zamawiającego (tj. kręgi żelbetowe), wynikało z wyroku KIO z dnia 15.04.2008r., str 8 i 9 uzasadnienia. W szczególności, nie można podzielić stanowiska Odwołującego, że wykonawca miał obowiązek złożyć dodatkowe dokumenty oprócz wyjaśnienia, gdyż obowiązek taki nie wynikał z pisma Zamawiającego z dnia 25.04.2008r. Przedstawiona przez Odwołującego symulacja (hipoteza) kosztorysowa, z której miało wynikać, że cena studni podana w wybranej ofercie wskazuje na zastosowanie kręgów betonowych, a nie jak oświadczył to w wyjaśnieniach wykonawca, z kręgów żelbetowych, nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na fakt, że cena wybranej oferty pozwala na wykonanie studni z kręgów żelbetowych. Z porównania ofert - Odwołującego i oferty wybranej, stwierdzono ponadto, iż w przypadku jednej z pozycji (1B4 – 1.2.14), w wybranej ofercie cena wykonania studni jest wyższa od ceny podanej w ofercie Odwołującego, przy jednoczesnym opisie pozycji „studnia rewizyjna z kręgów betonowych”. Tym samym przedstawiona przez Odwołującego kalkulacja ceny, jakoby cena studni z kręgów żelbetowych jest w każdym przypadku wyższa niż z kręgów betonowych, nie może stanowić podstawy do podważenia oświadczenia wybranego wykonawcy, który wycenił studnie z kręgów żelbetowych. O cenie studni nie decyduje sam koszt materiału, lecz warunki posadowienia studni, takie jak w szczególności roboty ziemne. Fakt ten został w sposób przekonujący wyjaśniony przez Zamawiającego i Przystępującego do postępowania odwoławczego i nie został podważony przez Odwołującego. W zakresie drugiego zarzutu, KIO uznała, iż Odwołujący nie udowodnił twierdzenia zawartego w odwołaniu. Podczas rozprawy potwierdził, że jest to zarzut wyłącznie formalny, który nie ma żadnego wpływu na prawidłowość obliczenia ceny oferty. KIO uznała, iż stanowisko Zamawiającego w tym zakresie znajduje odzwierciedlenie w siwz w części dotyczącej sposobu obliczenia ceny oferty (rozdział XV), a w szczególności opisu przedmiaru robót, zawartego na str 465. Zamawiający oczekiwał wyłącznie podania sumy iloczynu ilości jednostek i stawek lub cen jednostkowych stanowiących dany komplet, a nie samych iloczynów. Oznacza to, że w ofercie należało podać zbiorcze zestawienia kosztów, które znajduje się na stronie 2 wybranej oferty. Biorąc pod uwagę powyższe, skład orzekający KIO uznał, że Zamawiający nie naruszył przepisów art. 87 ust. 1 ustawy Pzp, żądając wyjaśnień wykonawcy w przedmiocie treści złożonej oferty i uwzględniając złożone wyjaśnienia. Podobnie Izba uznała, iż Zamawiający nie naruszył art. 89 ust. 1 pkt 2 Pzp, poprzez nieodrzucenie wybranej oferty, gdyż nie wykazano, że treść oferty nie odpowiada treści siwz. Tym samym Zamawiający nie naruszył art. 7 ust. 1 i 3 ustawy Pzp, tj. zasady zachowania uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców oraz zasady udzielenia zamówienia wyłącznie wykonawcy wybranemu zgodnie z przepisami ustawy. Zamawiający również nie naruszył art. 2 pkt 5 Pzp., gdyż przepis ten jest definicją najkorzystniejszej oferty, a nie stanowi o czynnościach Zamawiającego. Wobec powyższego, na podstawie art. 191 ust. 1 Pzp, KIO orzekła jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do jego wyniku, na podstawie art. 191 ust. 6 i 7 ustawy Pzp. Stosownie do art. 194 i 195 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2006 r. Nr 164, poz.1163, z późn. zm) na niniejszy wyrok/postanowienie* w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych do Sądu Okręgowego w Olsztynie. Przewodniczący: ……………………………… Członkowie: ……………………………… ……………………………… _________ * niepotrzebne skreślić