KIO/225/11
Podsumowanie
Krajowa Izba Odwoławcza oddaliła odwołanie dotyczące postanowień specyfikacji istotnych warunków zamówienia, uznając je za zgodne z prawem zamówień publicznych i kodeksem cywilnym.
Centrala Zaopatrzenia Hutnictwa S.A. wniosła odwołanie od czynności Zamawiającego (Jastrzębska Spółka Węglowa S.A.) w postępowaniu o udzielenie zamówienia na dostawy rur. Zarzuty dotyczyły postanowień specyfikacji istotnych warunków zamówienia (SIWZ) i projektu umowy, które zdaniem Odwołującego naruszały przepisy Pzp i kodeksu cywilnego, w szczególności poprzez umożliwienie Zamawiającemu jednostronnego ograniczenia zakresu zamówienia i nierówność stron. Krajowa Izba Odwoławcza oddaliła odwołanie, uznając, że zaskarżone postanowienia są dopuszczalne prawnie i nie naruszają zasad swobody umów ani równości stron.
Odwołanie wniesione przez Centralę Zaopatrzenia Hutnictwa S.A. dotyczyło czynności Zamawiającego, Jastrzębskiej Spółki Węglowej S.A., w postępowaniu o udzielenie zamówienia sektorowego na dostawy rur. Głównym zarzutem Odwołującego było naruszenie przepisów Prawa zamówień publicznych (Pzp) oraz kodeksu cywilnego (kc) poprzez zamieszczenie w SIWZ i projekcie umowy postanowień, które pozwalały Zamawiającemu na jednostronne ograniczenie wykonania umowy do 50% jej wartości bez podania przyczyn i bez ponoszenia odpowiedzialności. Odwołujący argumentował, że takie zapisy naruszają zasadę równości stron, swobodę umów oraz zasady współżycia społecznego, a także przepisy Pzp dotyczące zmiany umowy. Krajowa Izba Odwoławcza oddaliła odwołanie. Izba uznała, że art. 473 § 2 kc nie ma zastosowania, a postanowienie o ograniczeniu wykonania umowy do 50% jest prawnie dopuszczalne i określa sposób wykonania zobowiązania, uwzględniając zmienne potrzeby Zamawiającego. Izba stwierdziła również, że zasada swobody umów nie oznacza zawsze równorzędności stron, a Odwołujący nie wykazał naruszenia zasad współżycia społecznego ani ustawy. Kary umowne również uznano za dopuszczalne. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 29 i 32 Pzp, Izba stwierdziła, że Zamawiający precyzyjnie opisał przedmiot zamówienia i dokonał jego oszacowania, uwzględniając specyfikę dostaw.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienia są prawnie dopuszczalne i nie naruszają przepisów Pzp ani kodeksu cywilnego, w tym zasady swobody umów i równości stron.
Uzasadnienie
Izba uznała, że postanowienie to określa sposób wykonania zobowiązania, uwzględniając zmienne potrzeby zamawiającego, a nie stanowi zastrzeżenia wyłączającego odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną umyślnie. Nie stwierdzono naruszenia zasady równości stron ani zasad współżycia społecznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie odwołania
Strona wygrywająca
Jastrzębska Spółka Węglowa S.A.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Centrala Zaopatrzenia Hutnictwa S.A. | spółka | Odwołujący |
| Jastrzębska Spółka Węglowa S.A., Zakład Logistyki Materiałowej | spółka | Zamawiający |
| Urząd Zamówień Publicznych | instytucja | inne |
Przepisy (17)
Główne
Pzp art. 192 § 1
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych
Pomocnicze
Pzp art. 198a
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych
Pzp art. 198b
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych
Pzp art. 14
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych
Pzp art. 139 § 1
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych
Pzp art. 144
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych
Pzp art. 473 § 2
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych
kc art. 473 § 2
Kodeks cywilny
kc art. 353¹
Kodeks cywilny
kc art. 58
Kodeks cywilny
kc art. 456
Kodeks cywilny
kc art. 481
Kodeks cywilny
Pzp art. 29
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych
Pzp art. 32
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych
Pzp art. 192 § 9
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych
Pzp art. 192 § 10
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010 r. w sprawie wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania oraz rodzajów kosztów w postępowaniu odwoławczym i sposobu ich rozliczania
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienia SIWZ i umowy dotyczące ograniczenia zakresu zamówienia są zgodne z prawem. Kary umowne są dopuszczalne i nie są rażąco wygórowane. Zamawiający prawidłowo opisał przedmiot zamówienia i dokonał jego oszacowania.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 14 i 139 ust. 1 Pzp oraz art. 473 § 2 kc poprzez zamieszczenie pkt 17.5 SIWZ i § 1 ust. 4 Umowy. Naruszenie art. 139 ust. 1 i 144 Pzp oraz art. 353¹ kc poprzez zapisy rażąco przeczące zasadzie równości stron i swobody umów. Naruszenie art. 29 i 32 Pzp poprzez określenie przedmiotu zamówienia bez uwzględnienia wszystkich okoliczności.
Godne uwagi sformułowania
Zamawiający jest uprawniony do niewykonania umowy w zakresie nieprzekraczającym 50 % wartości brutto Umowy. Niewykonanie przez Odbiorcę umowy w wyżej wymienionym zakresie nie wymaga podania przyczyn i nie stanowi podstawy jego odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. Realizacja zasady swobody umów nie przejawia się zawsze równorzędnością stron cywilnoprawnej umowy. Powoływanie się na zasady współżycia społecznego w obrocie gospodarczym, w którym występuje profesjonalny podmiot mają bardzo ograniczone działanie.
Skład orzekający
Robert Skrzeszewski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa zamówień publicznych dotyczących elastyczności w realizacji zamówień, dopuszczalności klauzul ograniczających zakres zamówienia oraz zasadności kar umownych."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki zamówień sektorowych i konkretnych zapisów SIWZ.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych dla wykonawców zamówień publicznych kwestii elastyczności umów i ryzyka kontraktowego, co jest tematem interesującym dla profesjonalistów z branży.
“Czy zamawiający może jednostronnie ograniczyć zamówienie o połowę? KIO odpowiada.”
Dane finansowe
wpis: 15 000 PLN
koszty postępowania: 3711,5 PLN
Sektor
inne
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt KIO/225/11 WYROK z dnia 16 lutego 2011 roku Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Robert Skrzeszewski Protokolant: Agata Dziuban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2011 roku w Warszawie odwołania wniesionego przez Centralę Zaopatrzenia Hutnictwa S.A., 40 – 955 Katowice, ul. Józefa Lompy 14 od czynności zamawiającego Jastrzębską Spółkę Węglową S.A., Zakład Logistyki Materiałowej, 44 – 330 Jastrzębie Zdrój, ul. Towarowa 1 orzeka: 1. Oddala odwołanie, 2. Kosztami postępowania obciąża Centralę Zaopatrzenia Hutnictwa S.A., 40 – 955 Katowice, ul. Józefa Lompy 14 i postanawia: 1) zaliczyć na rzecz Urzędu Zamówień Publicznych, w poczet kosztów postępowania odwoławczego wpis w wysokości 15 000 zł 00 gr (słownie: piętnaście tysięcy złotych zero groszy) uiszczony przez Centralę Zaopatrzenia Hutnictwa S.A., 40 – 955 Katowice, ul. Józefa Lompy 14, 2) zasądzić kwotę 3 711 zł 50 gr (słownie: trzy tysiące siedemset jedenaście złotych pięćdziesiąt groszy) od Centrali Zaopatrzenia Hutnictwa S.A., 40 – 955 Katowice, ul. Józefa Lompy 14, na rzecz Jastrzębskiej Spółki Węglowej S.A., Zakładu Logistyki Materiałowej, 44 – 330 Jastrzębie Zdrój, ul. Towarowa 1, stanowiącej uzasadnione koszty strony poniesione z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika oraz kosztów dojazdu. Stosownie do art. 198a i 198b ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759 ze zm.) na niniejszy wyrok - w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Gliwicach. Przewodniczący: ……………………………… Sygn. akt KIO/225/11 U Z A S A D N I E N I E Zamawiający - Jastrzębska Spółka Węglowa S.A. z siedzibą w Jastrzębiu-Zdroju, Zakład Logistyki Materiałowej, ul. Towarowa 1, 44-330 Jastrzębie-Zdrój wszczął postępowanie o udzielenie zamówienia sektorowego w trybie przetargu nieograniczonego na dostawy do kopalń JSW S.A. rur b/sz i z/sz kołnierzowych czarnych, ocynkowanych, preizolowanych, szybkoskrętnych w łącznej ilości 33628 mb z terminem realizacji od daty zawarcia umowy do 31.12.2011 r. W dniu 25 stycznia 2011 r. na stronie internetowej Zamawiającego zostały zamieszczone ogłoszenia o zamówieniu oraz Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia. Przedmiotowe zamówienie zostało opublikowane w dniu 29.01.2011r. w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich pod numerem 2011/S 20 – 032439. Nie zgadzając się z poszczególnymi postanowieniami opublikowanych wyżej dokumentów Odwołujący wniósł w dniu 4.02.2011r. odwołanie do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej wobec czynności sporządzenia ogłoszenia o zamówieniu oraz Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia („SIWZ") przez Zamawiającego, w szczególności w zakresie postanowień przyszłej umowy, której istotne postanowienia stanowią załącznik nr 5 i 6 do SIWZ. Odwołujący zarzucił Zamawiającemu: - naruszenie przepisu art. 14 i art.139 ust. 1, jak również art.144 ustawy Prawo zamówień publicznych w związku z naruszeniem art.473 § 2 kodeksu cywilnego, poprzez zamieszczenie pkt 17.5 w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia oraz par. 1 ust. 4 Umowy (zał. nr 5 do SIWZ); - naruszenie przepisu art. 14 i art.139 ust.1 oraz art.144 ustawy Prawo zamówień publicznych w związku z naruszeniem art.473 § 2 kodeksu cywilnego, poprzez zamieszczenie pkt 12.4 i 12.11 w zał. nr 6 do SIWZ - ogólnych warunków umów; - naruszenie przepisu art. 139 ust.1 i art.144 ustawy Prawo zamówień publicznych w związku z naruszeniem art. 353¹ kodeksu cywilnego, poprzez zamieszczenie pkt 17.5 w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia oraz par. 1 ust. 4 Umowy (zał. nr 5 do SIWZ) zapisów, które rażąco przeczą zasadzie równości stron poprzez naruszenie zasady swobody umów; - naruszenie przepisu art. 139 ust.1 i art.144 ustawy Prawo zamówień publicznych w związku z naruszeniem art. 353¹ kodeksu cywilnego, poprzez zamieszczenie pkt 12.4 i 12.11 w zał. nr 6 do SIWZ - ogólnych warunków umów; zapisów, które rażąco przeczą zasadzie równości stron poprzez naruszenie zasady swobody umów; - naruszenie art. 29 i art.32 ustawy Prawo zamówień publicznych poprzez określenie przedmiotu zamówienia bez uwzględnienia wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na sporządzenie oferty. W związku z powyższym Odwołujący wnosił o uwzględnienie odwołania w całości i uchylenie zaskarżonych czynności Zamawiającego oraz o nakazanie Zamawiającemu modyfikacji zapisów Ogłoszenia oraz SIWZ na podstawie przepisu art. 38 ust. 4 ustawy Pzp w zakresie zarzucanych Zamawiającemu naruszeń przepisów prawa, bądź poprzez ich wykreślenie z SIWZ bądź poprzez dokładne określenie przesłanek do ograniczenia dostawy przez Zamawiającego do określonego poziomu, jak również wskazanie odpowiedzialności Zamawiającego za niezrealizowanie przedmiotu umowy w całości z przyczyn leżących po jego stronie. Odwołujący zakwestionował przede wszystkim postanowienia z zał. nr 5 do SIWZ w części dotyczącej projektu umowy, w której w par. 1 ust. 4 ustalono, iż „jako Odbiorca uprawniony jest do niewykonania Umowy w zakresie nieprzekraczającym 50 % wartości brutto Umowy. Niewykonanie przez Odbiorcę umowy w wyżej wymienionym zakresie nie wymaga podania przyczyn i nie stanowi podstawy jego odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy.". Według Odwołującego postanowienia takie pozostają w sprzeczności z treścią przepisów ustawy Pzp, w tym art. 29 tejże ustawy, jak również z przepisami kodeksu cywilnego, w tym art. 353¹ kc oraz 58 kc w zakresie niezachowania zasady równości stron stosunku prawnego, zasady swobody umów oraz zasady współżycia społecznego. Odwołujący podniósł, że Zamawiający nie może ograniczyć Wykonawcy w realizacji dostawy, gdyż to na wykonawcy ciąży obowiązek wytworzenia i dostarczenia rzeczy periodycznie, natomiast na Zamawiającym obowiązek zapłaty ceny za dostarczony produkt. Dalej wywodził, że biorąc pod uwagę fakt, iż zgodnie z par. 2 ust. 2 umowy to Zamawiający ma wskazywać termin poszczególnych dostaw liczony od daty przekazania zamówienia oczywistym jest, że Wykonawca zamówienia będzie musiał pozostawać w ciągłej gotowości do spełnienia świadczenia. Odwołujący wskazał, że takie zapewnienie gotowości do świadczenia obejmować jednak musi szereg czynności, w tym przede wszystkim wyprodukowanie, względnie zamówienie, przewiezienie i zmagazynowanie określonej ilości towaru niezbędnej do wywiązania się z zobowiązań umownych w zakresie tak niedookreślonego terminu dostawy, a te czynniki wpływają niewątpliwie również na wysokość oferowanej ceny za wykonanie przedmiotu zamówienia, gdyż każdy Wykonawca musi skalkulować swoje koszty związane z zabezpieczeniem realizacji umowy. W ocenie Odwołującego postanowienia par. 1 ust. 4 umowy (zał. nr 5 do SIWZ) w praktyce oznaczają, iż wielkość zamówienia w trakcie realizacji umowy może ulec zmniejszeniu i może także spowodować, że umowa zostanie zrealizowana poprzez jednostronną arbitralną decyzję Zamawiającego w bardzo ograniczonym stopniu, bez żadnego wpływu Wykonawcy na ten fakt i bez ponoszenia odpowiedzialności przez Zamawiającego za takie postępowanie. Zdaniem Odwołującego Zamawiający nie może przerzucać na Wykonawcę ryzyka sporządzenia błędnego zapotrzebowania i obciążać go finansowo takim działaniem, jak również wyłączać możliwości dochodzenia roszczeń przez Wykonawcę z tego tytułu, bowiem ustawa Prawo Zamówień Publicznych w art. 144 i art.145 enumeratywnie wskazuje przypadki, gdy Zamawiający może zweryfikować wielkość swojego zamówienia w stosunku do faktycznego zapotrzebowania poprzez zmianę umowy bądź nawet odstąpienie od jej realizacji. Tylko te przypadki umożliwiają Zamawiającemu samodzielne podejmowanie kroków prawnych zmierzających do ograniczenia wartości zamawianych dostaw. Poza tym zwrócił uwagę, że Zamawiający, korzystając z uprawnienia określonego w art. 144 ust. 1 ustawy Pzp przewidział w pkt 17 SIWZ jedynie sytuacje dot. zmiany postanowień umowy tylko w zakresie ceny, terminu zapłaty ceny lub terminu wykonania zamówienia, a w zapisach SIWZ brak jest natomiast wskazania sytuacji, w której nastąpić może zmiana wielkości zamówienia. Według Odwołującego wprowadzenie powyższego zapisu do umowy, ograniczającego bez podania żadnego uzasadnienia i bez określenia żadnych terminów w sposób jednostronny wielkości zamówienia przez Zamawiającego powyżej 50 % jest niedopuszczalne i sprzeczne z zasadami prawa oraz zasadą pewności obrotu gospodarczego. Ponadto zarzucił Zamawiającemu, iż zaproponowane przez niego w/w postanowienia umowne są sprzeczne z postanowieniami art. 353¹ kc w zakresie w jakim zezwalają na jednostronne ustalenie przedmiotu dostawy przez jedną ze stron i wprowadzają niczym nieuzasadnioną dysproporcję pomiędzy świadczeniami Zamawiającego i Wykonawcy, dając Zamawiającemu pozycję dominującą w stosunku prawnym, znacznie ograniczając jednocześnie prawa Wykonawcy, w tym jego uprawnienia procesowe. Powoduje to – w ocenie Odwołującego – sytuację w której Zamawiający może jednostronnie i arbitralnie decydować o zakresie świadczenia Wykonawcy, przy czym zakres ten dla Wykonawcy jak również zasadność tego zmniejszenia pozostają dla niego nieprzewidywalne, podczas gdy to właśnie Wykonawca ponosić będzie całkowite ryzyko dotyczące realizacji zamówienia w całości, zarówno w sferze poniesienia przez siebie kosztów związanych z zabezpieczeniem realizacji przedmiotu umowy w całości, jak również w zakresie swojej odpowiedzialności kontraktowej przewidzianej w umowie i przepisach prawa. Podniósł, że taka dysproporcja pomiędzy uprawnieniami stron umowy powoduje sprzeczność celu umowy z zasadami współżycia społecznego, a przez to nieważność dokonanej czynności. Odwołujący przyznał, że Zamawiający ma możliwość na podstawie przepisów ustawy Pzp narzucić w pewien sposób swoje warunki realizacji zamówienia dotyczący wykonawców biorących udział w postępowaniu, jak również zgodnie z art. 353¹ kc swobodnego kształtowania stosunku prawnego pomiędzy stronami, jednakże zapisy SIWZ, jak również umowy nie mogą pozostawać w sprzeczności właściwością stosunku, ustawą oraz zasadami współżycia społecznego. W przypadku zaskarżonych postanowień następuje właśnie naruszenie powyższych zasad, co powoduje ich nieważność w myśl art. 58 kc, wobec czego zaskarżone zapisy istotnych warunków umowy powinny ulec odpowiedniej modyfikacji. Szczególnie zwrócił uwagę na postanowienia pkt 17.5 SIWZ o dopuszczalnej zmianie umowy w zakresie terminu realizacji zamówienia, gdy stan realizacji świadczenia będzie niższy niż 50 % ogólnej wartości świadczenia. Podkreślił, iż zapis ten daje Zamawiającemu uprawnienie do rozciągnięcia okresu realizacji zamówienia w jednostronny sposób, nie dając wykonawcy żadnej możliwości wpływu na jaki okres będzie przedłużona umowa i w jakim zakresie ilościowym, a brak zgody wykonawcy na przedłużenie terminu świadczenia dostaw, przy niezrealizowaniu 50 % ich wartości, de facto będzie pozbawiał Wykonawcę możliwości dochodzenia odszkodowania od Zamawiającego w tym zakresie. Zauważył również, że postanowienia pkt 12.4 i 12.11 zał. nr 6 do SIWZ - ogólnych warunków umów wskazują na nierówność stron umowy, gdyż po stronie Zamawiającego zastrzeżone zostały kary umowne liczone od wartości brutto niewykonanej (niezrealizowanej) części umowy. Podkreślił także, iż Zamawiający pomimo, że sam nie wie w jakiej ilości będzie realizował zamówienia (50 % wartości lub więcej), to dla siebie zastrzega prawo do dochodzenia kar umownych od całości wartości umowy. W tym więc zakresie kary umowne w umowie powinny zostać ukształtowane według z góry określonego pułapu faktycznie realizowanych dostaw, gdyż w przeciwnym przypadku (a więc tak jak to zrobił Zamawiający w SIWZ) w sposób ewidentny zostaje zachwiana zasad równości stron stosunku cywilnoprawnego. Ostatecznie argumentował, że postanowienia pkt 17.5 SIWZ, par. 1 ust. 4 Umowy (zał. nr 5 do SIWZ) i pkt 12.4 i 12.11 zał. nr 6 do SIWZ - ogólnych warunków umów bezpodstawnie wyłączają odpowiedzialność Zamawiającego, przez co naruszone zostały zarówno przepisy ustawy Pzp, jak i przepisy kodeksu cywilnego, w związku z czym zapis ten w SIWZ musi ulec modyfikacji w zakresie przedmiotu zamówienia, bądź poprzez ich wykreślenie z SIWZ bądź poprzez dokładne określenie przesłanek do ograniczenia dostawy przez Zamawiającego do określonego poziomu, jak również wskazanie odpowiedzialności Zamawiającego za niezrealizowanie przedmiotu umowy w całości z przyczyn leżących po jego stronie. Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła i zważyła, co następuje. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności w oparciu o treść ogłoszenia, specyfikacji istotnych warunków zamówienia, odpowiedzi na odwołanie Zamawiającego z dnia 14.02.2011 r., jak również na podstawie złożonych na rozprawie przez strony wyjaśnień Izba postanowiła odwołanie oddalić. Izba nie dostrzegła braków formalnych mogących skutkować odrzuceniem odwołania. Uwzględniając powyższe Izba przeprowadziła rozprawę, podczas której Odwołujący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, a Zamawiający wnosił o oddalenie odwołania. W pierwszej kolejności Izba nie podzieliła argumentacji Odwołującego wynikającej z jego przekonania o naruszeniu przez Zamawiającego przepisu art. 14 i art.139 ust. 1, jak również art.144 ustawy Prawo zamówień publicznych w związku z naruszeniem art.473 § 2 kodeksu cywilnego, poprzez zamieszczenie pkt 17.5 w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia oraz § 1 ust. 4 Umowy (zał. nr 5 do SIWZ). Zgodnie z art.473 § 2 kodeksu cywilnego nieważne jest zastrzeżenie, iż dłużnik nie będzie odpowiedzialny za szkodę, którą może wyrządzić wierzycielowi umyślnie. Cytowany przepis nie ma jednak zastosowania do sytuacji określonej treścią pkt 17.5 SIWZ i § 1 ust.4 załącznika nr 5 do SIWZ, bowiem dotyczy on okoliczności wyrządzenia umyślnie szkody w wykonaniu kontraktu, jednak w warunkach już uzgodnionego sposobu spełnienia świadczenia, w tym w zakresie dostarczanej ilości przedmiotu zamówienia. § 1 ust.4 załącznika nr 5 do SIWZ statuuje jedynie zasadę ograniczonego wykonania przedmiotu zamówienia polegającą na tym, że Zamawiający jest uprawniony do niewykonania umowy w zakresie nieprzekraczającym 50% wartości brutto umowy bez konsekwencji prawnych. Postanowienie to oznacza tyle, że Wykonawca może żądać spełnienia świadczenia jedynie w granicach 50% wartości brutto Umowy, w pozostałym zaś zakresie może jedynie liczyć, iż zapotrzebowanie Zamawiającego zwiększy się, nawet do 100% tej wartości. Takie zastrzeżenie sposobu wykonania zobowiązania jest – zdaniem Izby - prawnie dopuszczalne, w szczególności biorąc pod uwagę cel umowy w ramach którego realizowane będzie zamówienie. Cel przedmiotowego zamówienia jest zgodny z potrzebami eksploatacyjnymi kopalni, a sposób spełnienia świadczenia w ilościach opisanych w SIWZ odpowiada uzasadnionym potrzebom Zamawiającego wynikającym z konieczności zastosowania rur zależnie od przerobu kopalnianego, który może być uzależniony między innymi od koniunktury gospodarczej, warunków geologicznych, hydrologicznych czy możliwości organizacyjnych. Zaskarżone postanowienia nie stanowią więc zastrzeżenia wyłączającego odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną umyślnie, lecz określają sposób wykonania umowy i ograniczają odpowiedzialność do umownie przyjętego procentowego poziomu jej wykonania. Według Izby sporne postanowienia SIWZ mieszczą się w całości w formule określonej na gruncie art.456 kodeksu cywilnego, w myśl której jeżeli strony zastrzegły w umowie, że spełnienie świadczenia następować będzie częściami w ciągu określonego czasu, ale nie ustaliły wielkości poszczególnych świadczeń częściowych albo terminów, w których ma nastąpić spełnienie każdego z tych świadczeń, wierzyciel może przez oświadczenie, złożone dłużnikowi w czasie właściwym, ustalić zarówno wielkość poszczególnych świadczeń częściowych, jak i termin spełnienia każdego z nich, jednakże powinien uwzględnić możliwości dłużnika oraz sposób spełnienia świadczenia. Ustalenie w projekcie umowy maksymalnej ilości dostaw pozwala wykonawcy na uzyskanie stanu gotowości do wykonania zobowiązania, a wskazanie sposobu realizacji zamówienia pozwala wykonawcy na odpowiednio wcześniejsze zorganizowanie czynności logistycznych. Izba nie podzieliła również oceny Odwołującego co zarzutu naruszenia przez Zamawiającego przepisu art. 139 ust.1 i art.144 ustawy Prawo zamówień publicznych w związku z naruszeniem art. 353¹ kodeksu cywilnego, poprzez zamieszczenie pkt 17.5 w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia oraz § 1 ust. 4 Umowy (zał. nr 5 do SIWZ) zapisów, które rażąco przeczą zasadzie równości stron poprzez naruszenie zasady swobody umów. Stosownie do art. 353¹ kodeksu cywilnego strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Według Izby Odwołujący nie wykazał, iżby wymienione zaskarżone postanowienia SIWZ naruszały powołane wyżej przepisy obowiązującego prawa. Przede wszystkim należy zauważyć, iż realizacja zasady swobody umów nie przejawia się zawsze równorzędnością stron cywilnoprawnej umowy. Zasada swobody umów może podlegać jedynie pewnym modyfikacjom, jeżeli treść lub cel umowy pozostają w sprzeczności z właściwością(naturą), ustawą, zasadom współżycia społecznego. Odwołujący nie udowodnił istnienia powyższych przesłanek określonych w cytowanym przepisie. Według Izby powoływanie się na zasady współżycia społecznego w obrocie gospodarczym, w którym występuje profesjonalny podmiot mają bardzo ograniczone działanie. Natomiast istnienie w kontrakcie niekorzystnych postanowień, które mogą mieć wpływ na cenę dostawy i osiągany przez Wykonawcę zysk nie stanowią o tym, iż postanowienia te są wymierzone przeciwko zasadom współżycia społecznego. Wszystkie te okoliczności związane z ryzykami kontraktowymi wykonawców uczestniczących w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, są z reguły brane przez nich pod uwagę przy sporządzaniu oferty, a na ich podstawie dokonują oni kalkulacji ceny, co jest powszechną praktyką stosowaną w obrocie gospodarczym. Nie jest również trafny zdaniem Izby zarzut naruszenia art.58 kodeksu cywilnego, bowiem Odwołujący nie wykazał, iż sporne postanowienia SIWZ naruszają ustawę, mają na celu jej obejście lub naruszają zasady współżycia społecznego. Nadto Odwołujący wskazując na naruszenie przepisów art. 139 i art.144 ustawy Pzp nie wykazał na czym miałoby ono polegać. W pkt 17.5 SIWZ została przewidziana expressis verbis zmiana postanowień umowy w zakresie terminu wykonania zamówienia w warunkach wynikających z niepełnego stanu realizacji zamówienia, co pozostaje w zgodzie z treścią art.144 ust.1 ustawy Pzp . Zresztą Odwołujący przyznał na rozprawie, iż nie kwestionuje możliwości zmiany umownego terminu wykonania umowy. W tym stanie rzeczy nie można przyjąć, iż doszło do naruszenia powyższych przepisów. Izba nie dostrzegła również w działaniach Zamawiającego sprzeczności z przepisami art. 14 i art.139 ust.1 oraz art.144 ustawy Prawo zamówień publicznych w związku z naruszeniem art.473 § 2 i 353¹ kodeksu cywilnego, poprzez zamieszczenie pkt 12.4 i 12.11 w zał. nr 6 do SIWZ - ogólnych warunków umów. Izba reprezentuje zapatrywanie, iż kary umowne określone w pkt 12.4 i 12.11 załącznika nr 6 do SIWZ Ogólne Warunki Umów nie zostały zastrzeżone w wysokości rażąco wygórowanej w stosunku do wartości przedmiotu zamówienia. Według Izby tak zastrzeżone kary umowne nie pozostają w kolizji z zasadą swobody umów. Wprowadzenie kar umownych na grunt umowny stanowi zabezpieczenie Zamawiającego przed potencjalnymi działaniami lub zaniechaniem Odwołującego polegającymi na nienależytym wykonaniu zobowiązania o charakterze niepieniężnym bądź na całkowitym jego niewykonaniu. Jednocześnie kara umowna stanowi element mobilizujący Wykonawcę do działania zgodnego z treścią umowy. Istota kary umownej zaś sprowadza się do stworzenia dolegliwości finansowej wobec dłużnika w razie zaistnienia zdarzenia ograniczającego prawidłowe wykonanie umowy, leżącego po stronie Wykonawcy. Podobne zabezpieczenia istnieją po stronie Odwołującego w postaci odsetek ustawowych należnych z tytułu opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego(art.481 kodeksu cywilnego). Ostatecznie Izba nie zaakceptowała argumentacji Odwołującego w zakresie naruszenia art.29 i 32 ustawy Pzp, bowiem nie udowodnił on, iż Zamawiający opisał przedmiot zamówienia i dokonał jego oszacowania bez uwzględniania wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na sporządzenie oferty. W zakresie objętym zarzutami odwołania Zamawiający konstruując treść SIWZ szczegółowo opisał we wzorze umowy dostawy oraz Ogólnych Warunkach Umów sposób spełnienia świadczenia, terminy realizacji, skutki opóźnienia dostawcy, kary umowne biorąc pod uwagę specyfikę przedmiotowych dostaw uzależnioną od faktycznych potrzeb Zamawiającego wynikających z zakresu eksploatacji wydobywczej. W informacjach na temat części zawartych w ogłoszeniu w pozycjach nr 3 zostały wskazane wielkości i zakres zamówienia częściowego z podaniem ich szacunkowego kosztu. Jednocześnie na rozprawie przed Izbą pełnomocnik Odwołującego oświadczył, iż w zakresie treści ogłoszenia zarzutów nie zgłasza. Wobec tego należy przyjąć, iż Zamawiający dokonał precyzyjnego szacowania wartości przedmiotu zamówienia oraz jego opisu. W tym stanie rzeczy Izba na podstawie art. 192 ust. 1 ustawy Pzp postanowiła oddalić odwołanie. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 192 ust. 9 i 10 ustawy Prawo zamówień publicznych, stosownie do wyniku postępowania, z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010 r. w sprawie wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania oraz rodzajów kosztów w postępowaniu odwoławczym i sposobu ich rozliczania (Dz. U. Nr 41, poz. 238). Przewodniczący: …………………………
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę