KIO 2180/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania wniesionego przez wykonawcę A. C. P. Sp. z o.o. do Krajowej Izby Odwoławczej (KIO) przeciwko zamawiającemu Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. (PSE S.A.) w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. Głównym zarzutem wykonawcy było naruszenie przepisów Kodeksu cywilnego (k.c.) oraz Prawa zamówień publicznych (Pzp) przez zamieszczenie w specyfikacji istotnych warunków zamówienia (SIWZ) punktu 16.2 wzoru umowy. Punkt ten przyznawał zamawiającemu prawo do "dowolnego ustalenia warunków realizacji praw Wykonawcy z tej gwarancji" oraz możliwość nałożenia warunku wypłaty z gwarancji w postaci "bezwarunkowego protokołu Odbioru Etapu". Wykonawca argumentował, że takie postanowienie ogranicza jego prawo do uzyskania gwarancji zapłaty, które powinno zabezpieczać terminową zapłatę wynagrodzenia, a także narusza zasadę uczciwej konkurencji. Powoływał się na przepisy k.c. (art. 6491, 6492, 6493), które zakazują umownego wyłączenia lub ograniczenia prawa wykonawcy do żądania gwarancji zapłaty, oraz na orzecznictwo wskazujące, że odmowa odbioru robót jest możliwa tylko w przypadku wad istotnych. Zamawiający w odpowiedzi na odwołanie wnosił o jego oddalenie, kwestionując interes prawny odwołującego oraz zasadność zarzutów. Twierdził, że postanowienie nie ogranicza prawa do żądania gwarancji, a jedynie warunki jej realizacji, które muszą być zgodne z prawem. Podkreślał, że samo przewidzenie uprawnienia do określenia warunków nie jest naruszeniem, a naruszenie mogłoby nastąpić dopiero w przyszłości, gdyby warunki te były niezgodne z prawem. Argumentował również, że analogiczne postanowienia w innych postępowaniach nie uniemożliwiły odwołującemu złożenia ofert. Krajowa Izba Odwoławcza uwzględniła odwołanie. Uznała, że punkt 16.2 wzoru umowy wprowadza ograniczenie prawa wykonawcy przez możliwość "dowolnego ustalania warunków realizacji gwarancji" oraz przez nałożenie warunku wypłaty z gwarancji w postaci "bezwarunkowego protokołu Odbioru Etapu", który nie został precyzyjnie zdefiniowany w SIWZ. Izba stwierdziła, że takie postanowienie jest sprzeczne z art. 6492 § 1 k.c. w zw. z art. 139 ust. 1 Pzp i narusza zasadę uczciwej konkurencji (art. 7 ust. 1 Pzp). W konsekwencji KIO nakazała zamawiającemu zmianę lub doprecyzowanie wskazanych postanowień wzoru umowy. Kosztami postępowania obciążono zamawiającego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących gwarancji zapłaty w robotach budowlanych w kontekście zamówień publicznych, ograniczeń swobody umów w SIWZ, oraz zasady uczciwej konkurencji.
Dotyczy specyfiki postępowań o udzielenie zamówień publicznych i stosowania przepisów Kodeksu cywilnego w kontekście SIWZ.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienie wzoru umowy, które przyznaje zamawiającemu prawo do dowolnego ustalania warunków realizacji praw wykonawcy z gwarancji zapłaty oraz warunku wypłaty z gwarancji, jest zgodne z przepisami Kodeksu cywilnego i Prawa zamówień publicznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie to jest niezgodne z przepisami Kodeksu cywilnego (art. 6492 § 1 k.c.) i Prawa zamówień publicznych (art. 7 ust. 1 Pzp), ponieważ ogranicza prawa wykonawcy i narusza zasadę uczciwej konkurencji.
Uzasadnienie
Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że możliwość "dowolnego ustalania warunków realizacji gwarancji" oraz nałożenie warunku wypłaty z gwarancji w postaci nieprecyzyjnie zdefiniowanego "bezwarunkowego protokołu Odbioru Etapu" stanowi ograniczenie ustawowego prawa wykonawcy do uzyskania gwarancji zapłaty, co jest sprzeczne z art. 6492 § 1 k.c. i narusza zasadę uczciwej konkurencji z art. 7 ust. 1 Pzp.
Czy wykonawca ma interes prawny wniesienia odwołania od postanowień wzoru umowy, które jego zdaniem ograniczają jego prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wykonawca ma interes prawny wniesienia odwołania, nawet jeśli nie udowodnił konkretnej szkody, wystarczy wykazanie interesu faktycznego w uzyskaniu zamówienia i potencjalnego naruszenia przepisów.
Uzasadnienie
Izba przyjęła szeroką interpretację przesłanek z art. 179 ust. 1 Pzp, uznając, że dla wykazania interesu wystarczy deklaracja zainteresowania zamówieniem oraz potencjalne naruszenie przepisów, które może wpłynąć na wynik postępowania. Fakt, że wykonawca składał oferty w analogicznych postępowaniach z podobnymi postanowieniami, nie wyklucza jego legitymacji do wniesienia odwołania.
Czy zamawiający, określając warunki umowy w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, nadużywa swojej pozycji dominującej?
Odpowiedź sądu
Nie, w tej sprawie nie wykazano naruszenia przepisu art. 5 k.c. dotyczącego nadużycia pozycji dominującej.
Uzasadnienie
Izba stwierdziła, że odwołujący nie wykazał, iż zamawiający nadużył swojej pozycji dominującej. Specyfika postępowań o udzielenie zamówień publicznych pozwala zamawiającemu na zabezpieczenie swojego interesu w granicach prawa, a stawianie warunków umowy, nawet niewygodnych, nie jest równoznaczne z nadużyciem pozycji dominującej, zwłaszcza gdy warunki te obowiązują wszystkich wykonawców równo.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. C. P. Sp. z o.o. | spółka | wykonawca |
| Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. | spółka | zamawiający |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 649¹
Kodeks cywilny
Udziela się gwarancji zapłaty za roboty budowlane w celu zabezpieczenia terminowej zapłaty umówionego wynagrodzenia.
k.c. art. 649² § § 1
Kodeks cywilny
Nie można przez czynność prawną wyłączyć ani ograniczyć prawa wykonawcy do żądania od inwestora gwarancji zapłaty.
k.c. art. 649³
Kodeks cywilny
Wykonawca może w każdym czasie żądać od inwestora gwarancji zapłaty do wysokości ewentualnego roszczenia z tytułu wynagrodzenia.
Pzp art. 139 § ust. 1
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Przepisy ustawy stosuje się do postępowań o udzielenie zamówień, o których mowa w art. 3 ust. 1, z uwzględnieniem przepisów ustawy.
Pzp art. 7 § ust. 1
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Zamawiający przygotowuje i przeprowadza postępowanie o udzielenie zamówienia w sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji i równe traktowanie wykonawców oraz zgodnie z zasadami proporcjonalności i przejrzystości.
Pzp art. 179 § ust. 1
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Wykonawca, który ma lub miał interes w uzyskaniu danego zamówienia oraz poniósł lub może ponieść szkodę w wyniku naruszenia przez zamawiającego przepisów ustawy, jest uprawniony do wniesienia odwołania.
Pzp art. 192 § ust. 2
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Izba uwzględnia odwołanie, jeżeli naruszenie miało lub może mieć istotny wpływ na wynik postępowania o udzielenie zamówienia.
Pomocnicze
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
k.c. art. 647
Kodeks cywilny
Umowa o roboty budowlane.
k.c. art. 354 § § 2
Kodeks cywilny
Dłużnik jest odpowiedzialny za następstwa działania lub zaniechania, na podstawie którego osoba trzecia uzyskała możliwość szkodzenia wierzycielowi lub spowodowania lub przedłużenia zwłoki wierzyciela.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie pkt 16.2 wzoru umowy przyznaje zamawiającemu zbyt szerokie uprawnienia do dowolnego kształtowania warunków realizacji gwarancji zapłaty, co ogranicza prawa wykonawcy. • Wymóg dostarczenia "bezwarunkowego protokołu Odbioru Etapu" jako warunek wypłaty z gwarancji jest nieprecyzyjny i może być sprzeczny z przepisami k.c. dotyczącymi odbioru robót. • Postanowienie narusza art. 649² § 1 k.c. zakazujący wyłączenia lub ograniczenia prawa wykonawcy do żądania gwarancji zapłaty. • Postanowienie narusza zasadę uczciwej konkurencji (art. 7 ust. 1 Pzp), wpływając negatywnie na konkurencyjność postępowania.
Odrzucone argumenty
Zamawiający argumentował, że postanowienie nie ogranicza prawa do żądania gwarancji, a jedynie warunki jej realizacji, które muszą być zgodne z prawem. • Zamawiający twierdził, że samo przewidzenie uprawnienia do określenia warunków nie jest naruszeniem, a naruszenie mogłoby nastąpić dopiero w przyszłości, gdyby warunki te były niezgodne z prawem. • Zamawiający podniósł, że analogiczne postanowienia w innych postępowaniach nie uniemożliwiły odwołującemu złożenia ofert. • Zamawiający argumentował, że nie wykazano naruszenia art. 5 k.c. (nadużycie pozycji dominującej).
Godne uwagi sformułowania
dowolnie ustalić warunki realizacji praw Wykonawcy z tej gwarancji • bezwarunkowego protokołu Odbioru Etapu • ograniczenie prawa wykonawcy do żądania od inwestora gwarancji zapłaty • bezwarunkową nieważnością dotknięte będą te postanowienia umowy, które pozbawiają wykonawcę prawa do żądania gwarancji lub postanowienia wprowadzające dodatkowe, nieprzewidziane w ustawie przesłanki od spełnienia, których miałoby być uzależnione żądanie wykonawcy • dowolność podlega ograniczeniu, chociażby z tytułu obowiązku stosowania przepisów ustaw szczególnych • nie zostało wykazane naruszenie przepisu art. 5 k.c. jako wykorzystanie przez zamawiającego pozycji dominującej
Skład orzekający
Lubomira Matczuk-Mazuś
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących gwarancji zapłaty w robotach budowlanych w kontekście zamówień publicznych, ograniczeń swobody umów w SIWZ, oraz zasady uczciwej konkurencji."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań o udzielenie zamówień publicznych i stosowania przepisów Kodeksu cywilnego w kontekście SIWZ.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu zamówień publicznych – ochrony wykonawców przed niekorzystnymi warunkami umownymi, szczególnie w kontekście zabezpieczenia płatności. Pokazuje, jak KIO interpretuje przepisy chroniące wykonawców.
“Czy zamawiający może dowolnie kształtować warunki gwarancji zapłaty dla wykonawcy? KIO odpowiada!”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.