KIO 1266/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuKrajowa Izba Odwoławcza (KIO) rozpoznała odwołanie wykonawcy Strabag Infrastruktura Południe Sp. z o.o. dotyczące specyfikacji istotnych warunków zamówienia (SIWZ) na budowę obwodnicy Wałbrzycha. Zamawiającym była Gmina Wałbrzych działająca na rzecz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Odwołanie dotyczyło dwóch głównych kwestii: po pierwsze, postanowienia wyłączającego stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego (KC) o zmianie stosunków (art. 3571, 3581 § 3, 632 § 2 KC) w kontekście waloryzacji umownej, oraz po drugie, postanowienia dotyczącego odpowiedzialności wykonawcy za roszczenia osób trzecich związane z organizacją ruchu. KIO, po analizie argumentów stron i orzecznictwa, uznała, że wyłączenie przepisów KC dotyczących nadzwyczajnej zmiany stosunków jest niedopuszczalne w zamówieniach publicznych, gdyż stanowi nadużycie pozycji dominującej przez zamawiającego i przerzuca nieprzewidywalne ryzyko na wykonawcę, naruszając zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania. W związku z tym nakazano wykreślenie tego postanowienia. Odnośnie odpowiedzialności za roszczenia osób trzecich, KIO uznała, że postanowienie w SIWZ było niejednoznaczne i kreowało nieograniczoną odpowiedzialność wykonawcy, co również naruszało przepisy Prawa zamówień publicznych. Nakazano zatem doprecyzowanie tego punktu. Postępowanie w zakresie zarzutu dotyczącego zgodności z dokumentacją projektową zostało umorzone, ponieważ zamawiający uwzględnił ten zarzut. KIO zasądziła koszty postępowania od zamawiającego na rzecz odwołującego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNiedopuszczalność wyłączania przez zamawiających przepisów KC o zmianie stosunków w umowach o zamówienie publiczne oraz konieczność precyzyjnego określania odpowiedzialności wykonawcy.
Dotyczy postępowań o udzielenie zamówień publicznych, gdzie zamawiający próbuje jednostronnie kształtować warunki umowy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zamawiający w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego może wyłączyć stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących zmiany stosunków (art. 3571, 3581 § 3, 632 § 2 KC) w projekcie umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zamawiający nie może jednostronnie wyłączyć stosowania tych przepisów, gdyż stanowi to nadużycie pozycji dominującej i przerzuca nieprzewidywalne ryzyko na wykonawcę, naruszając zasady uczciwej konkurencji.
Uzasadnienie
Przepisy te mają charakter dyspozytywny, ale ich wyłączenie w zamówieniach publicznych jest niedopuszczalne, ponieważ ogranicza możliwość sądowej ingerencji w stosunek zobowiązaniowy w sytuacjach nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych, co narusza zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców.
Czy postanowienie specyfikacji istotnych warunków zamówienia obciążające wykonawcę obowiązkiem spełnienia wszelkich roszczeń osób trzecich związanych z organizacją ruchu jest dopuszczalne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie postanowienie jest niedopuszczalne, ponieważ jest niejednoznaczne, kreuje nieograniczoną odpowiedzialność wykonawcy i narusza przepisy Prawa zamówień publicznych dotyczące opisu przedmiotu zamówienia.
Uzasadnienie
Postanowienie w tej formie jest niejasne, nie pozwala na skalkulowanie ryzyka przez wykonawcę i może prowadzić do nieporównywalności ofert. Konieczne jest doprecyzowanie zakresu odpowiedzialności odszkodowawczej wykonawcy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Strabag Infrastruktura Południe Sp. z o.o. | spółka | odwołujący |
| Gmina Wałbrzych – Zarząd Dróg, Komunikacji i Utrzymania Miasta w Wałbrzychu | instytucja | zamawiający |
| Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we Wrocławiu | instytucja | zamawiający |
| Budimex S.A. | spółka | uczestnik postępowania (przystąpił po stronie odwołującego) |
| Max Bögl Polska Sp. z o.o. | spółka | uczestnik postępowania (przystąpił po stronie odwołującego) |
| Mota-Engil Central Europe S.A. | spółka | uczestnik postępowania (przystąpił po stronie odwołującego) |
| Mosty Łódź S.A. | spółka | uczestnik postępowania (przystąpił po stronie odwołującego) |
| Eurovia Polska S.A. | spółka | uczestnik postępowania (przystąpił po stronie odwołującego) |
| Berger Bau Polska Sp. z o.o. | spółka | uczestnik postępowania (przystąpił po stronie odwołującego) |
Przepisy (12)
Główne
ustawa Pzp art. 139 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych
Do umów w sprawach zamówień publicznych stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej.
Pomocnicze
k.c. art. 357¹
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący nadzwyczajnej zmiany stosunków, umożliwiający sądową zmianę lub rozwiązanie umowy. Jego wyłączenie w SIWZ uznano za niedopuszczalne.
k.c. art. 358¹ § § 3
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza, umożliwiający sądową zmianę świadczenia pieniężnego. Jego wyłączenie w SIWZ uznano za niedopuszczalne.
k.c. art. 632 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący wykonania dzieła grożącego rażącą stratą wykonawcy z powodu nieprzewidywalnej zmiany stosunków, umożliwiający podwyższenie ryczałtu lub rozwiązanie umowy. Jego wyłączenie w SIWZ uznano za niedopuszczalne.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zasad współżycia społecznego i nadużycia prawa. Wyłączenie przepisów KC w SIWZ uznano za nadużycie prawa.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący swobody umów i jej ograniczeń (ustawa, zasady współżycia społecznego). Wyłączenie przepisów KC w SIWZ uznano za sprzeczne z naturą stosunku zamówienia publicznego.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący nieważności czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy. KIO nie dopatrzyła się nieważności czynności prawnej w tym zakresie.
ustawa Pzp art. 144
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych
Przepis dotyczący zmian umowy o zamówienie publiczne. Podkreślono, że umowy te co do zasady cechuje stałość.
ustawa Pzp art. 29 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych
Przedmiot zamówienia opisuje się w sposób jednoznaczny i wyczerpujący. Wyłączenie przepisów KC i nieprecyzyjne określenie odpowiedzialności narusza ten przepis.
ustawa Pzp art. 7 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych
Zasada zachowania uczciwej konkurencji. Wyłączenie przepisów KC i nieprecyzyjne określenie odpowiedzialności narusza tę zasadę.
ustawa Pzp art. 192 § ust. 9
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.
ustawa Pzp art. 192 § ust. 10
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych
Strony ponoszą koszty postępowania odwoławczego stosownie do jego wyniku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyłączenie stosowania art. 3571 KC, art. 3581 § 3 KC, art. 632 § 2 KC stanowi nadużycie pozycji dominującej zamawiającego i przerzuca nieprzewidywalne ryzyko na wykonawcę. • Nieograniczona odpowiedzialność wykonawcy za roszczenia osób trzecich związane z organizacją ruchu jest niejednoznaczna i narusza przepisy Pzp.
Godne uwagi sformułowania
Wyłączenie stosowania art. 3571 KC, art. 3581 § 3 KC, art. 632 § 2 KC stanowi przejaw nadużywania pozycji dominującej przez zamawiającego. • Postanowienie o odpowiedzialności wykonawcy za roszczenia osób trzecich w istocie statuuje niczym nieograniczoną odpowiedzialność wykonawcy. • Nie można przerzucać na jedną stronę umowy ciężaru poniesienia konsekwencji zaistnienia sytuacji, których strony nie mogły wcześniej przewidzieć.
Skład orzekający
Beata Pakulska-Banach
przewodniczący
Anna Packo
członek
Aleksandra Patyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Niedopuszczalność wyłączania przez zamawiających przepisów KC o zmianie stosunków w umowach o zamówienie publiczne oraz konieczność precyzyjnego określania odpowiedzialności wykonawcy."
Ograniczenia: Dotyczy postępowań o udzielenie zamówień publicznych, gdzie zamawiający próbuje jednostronnie kształtować warunki umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie KIO jest istotne dla praktyki zamówień publicznych, ponieważ dotyczy fundamentalnych kwestii związanych z ochroną wykonawców przed nieprzewidywalnymi ryzykami i nadużywaniem pozycji przez zamawiających. Wyjaśnia granice swobody umów w kontekście zamówień publicznych.
“Zamawiający nie może wyłączyć przepisów o zmianie stosunków w umowach publicznych – KIO staje po stronie wykonawców!”
Dane finansowe
wpis od odwołania: 20 000 PLN
wynagrodzenie pełnomocnika: 3600 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.