K 8/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek Prezesa Rady Ministrów dotyczył zgodności art. 37 ust. 2 zdania pierwszego ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (u.o.t.p.TK) z Konstytucją. Przepis ten stanowił, że rozpoznanie sprawy w pełnym składzie wymaga udziału co najmniej jedenastu sędziów Trybunału. Wnioskodawca argumentował, że przepis ten uniemożliwia orzekanie przez Trybunał w pełnym składzie w sytuacji, gdy mniejszość sędziów odmawia udziału w orzekaniu, co może prowadzić do paraliżu Trybunału. Trybunał Konstytucyjny, po analizie przepisów Konstytucji i obowiązującej ustawy, uznał, że kwestionowany przepis jest niezgodny z art. 188, 189 i 197 Konstytucji oraz z zasadą rzetelności i sprawności działania instytucji publicznych. Trybunał stwierdził, że Konstytucja nie zna pojęcia 'pełnego składu' i nie wiąże władzy orzeczniczej z żadnymi limitami liczby sędziów. Przepis ten, poprzez ustalenie sztywnego kworum, odbiera Trybunałowi władzę orzekania w pełnym składzie, co narusza jego konstytucyjne kompetencje. W konsekwencji, Trybunał orzekł o niezgodności przepisu z Konstytucją i umorzył postępowanie w pozostałym zakresie. W zdaniu odrębnym sędzia Rafał Wojciechowski argumentował, że Trybunał powinien umorzyć postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku, gdyż Trybunał wyszedł poza zakres wniosku, modyfikując przedmiot i wzorce kontroli.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja konstytucyjnych zasad organizacji i funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego, znaczenie zasady rzetelności i sprawności działania instytucji publicznych, relacja między ustawą a Konstytucją w zakresie kompetencji organów konstytucyjnych.
Dotyczy specyfiki organizacji i trybu postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 37 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o organizacji i trybie postępowania przed TK, w zakresie, w jakim uniemożliwia orzekanie przez Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie w sytuacji odmowy orzekania przez mniejszość konstytucyjnego składu Trybunału, jest zgodny z art. 197, art. 190 ust. 5, art. 188, art. 189, art. 7 oraz art. 8 ust. 1 Konstytucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten jest niezgodny z art. 188, art. 189 i art. 197 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z zasadą rzetelności i sprawności działania instytucji publicznych, wyrażoną w jej preambule – w związku z art. 8 ust. 1 i art. 7 Konstytucji.
Uzasadnienie
Przepis ten odbiera Trybunałowi władzę orzekania w pełnym składzie, ograniczając jego konstytucyjne kompetencje. Konstytucja nie zna pojęcia 'pełnego składu' i nie wiąże władzy orzeczniczej z żadnymi limitami liczby sędziów. Ustalenie sztywnego kworum narusza zasadę rzetelności i sprawności działania instytucji publicznych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prezes Rady Ministrów | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | stanowisko w sprawie |
| Sejm Rzeczypospolitej Polskiej | organ_państwowy | stanowisko w sprawie |
Przepisy (23)
Główne
u.o.t.p.TK art. 37 § 2
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Zdanie pierwsze, w zakresie w jakim uniemożliwia orzekanie przez Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie w sytuacji odmowy orzekania przez mniejszość konstytucyjnego składu Trybunału Konstytucyjnego, jest niezgodne z Konstytucją.
Konstytucja art. 197
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organizacja Trybunału Konstytucyjnego oraz tryb postępowania przed Trybunałem określa ustawa.
Konstytucja art. 190 § 5
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego zapadają większością głosów.
Konstytucja art. 188
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Trybunał Konstytucyjny orzeka w sprawach zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją.
Konstytucja art. 189
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Trybunał Konstytucyjny rozstrzyga spory kompetencyjne pomiędzy centralnymi konstytucyjnymi organami państwa.
Pomocnicze
Konstytucja art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja art. 8 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej.
Konstytucja art. 191 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa podmioty uprawnione do wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja art. 194 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Trybunał Konstytucyjny składa się z piętnastu sędziów.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja art. 173
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Władza sądownicza jest sprawowana przez Sąd Najwyższy oraz sądy powszechne i wojskowe.
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym art. 25 § 1
Określała skład Trybunału w zależności od rodzaju sprawy.
Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym art. 25 § 2
Przewidywała rozpoznawanie spraw w pełnym składzie z udziałem co najmniej dziewięciu sędziów.
Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym art. 44 § 3
Podtrzymała wymóg udziału co najmniej dziewięciu sędziów w pełnym składzie.
Ustawa z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym
Zmieniła wymóg udziału w pełnym składzie do co najmniej 13 sędziów.
Ustawa z dnia 22 lipca 2016 r. o Trybunale Konstytucyjnym art. 26 § 2
Stanowiła, że rozpoznanie sprawy w pełnym składzie wymaga udziału co najmniej jedenastu sędziów.
u.o.t.p.TK art. 37 § 1
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Określa przypadki, w których Trybunał orzeka w pełnym składzie.
u.o.t.p.TK art. 39
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Dotyczy wyłączenia sędziów od orzekania.
u.o.t.p.TK art. 106 § 1
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Orzeczenia Trybunału zapadają większością głosów.
u.o.t.p.TK art. 67 § 1
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Trybunał jest związany zakresem zaskarżenia wskazanym we wniosku.
u.o.t.p.TK art. 67 § 2
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Zakres zaskarżenia obejmuje określenie przedmiotu kontroli oraz wskazanie wzorca kontroli.
u.o.t.p.TK art. 59 § 1
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Określa przesłanki umorzenia postępowania.
u.o.t.p.TK art. 92 § 1
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Określa kiedy sprawa może być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis art. 37 ust. 2 zdanie pierwsze u.o.t.p.TK odbiera Trybunałowi władzę orzekania w pełnym składzie, ograniczając jego konstytucyjne kompetencje. • Konstytucja nie zna pojęcia 'pełny skład' i nie wiąże władzy orzeczniczej z żadnymi limitami liczby sędziów. • Ustalenie sztywnego kworum narusza zasadę rzetelności i sprawności działania instytucji publicznych. • Przepis narusza art. 188, 189 i 197 Konstytucji.
Odrzucone argumenty
Argumenty Prokuratora Generalnego o braku podstaw do zaliczenia problematyki kworum do materii konstytucyjnej i braku wykazania przez wnioskodawcę związku kwestionowanej regulacji z problemem konstytucyjnym. • Argumenty Sejmu o nieadekwatności niektórych wzorców kontroli wskazanych przez wnioskodawcę (art. 7, 8 ust. 1, 188, 189 Konstytucji).
Godne uwagi sformułowania
odbiera Trybunałowi Konstytucyjnemu nadaną mu przez ustrojodawcę władzę orzekania w składzie wszystkich sędziów, co do których nie zachodzą żadne przeszkody faktyczne ani prawne do orzekania, i którzy wykonują prawny obowiązek udziału w orzekaniu • Konstytucja nie zna pojęcia 'pełny skład' Trybunału Konstytucyjnego. • elementarnym prawem i elementarnym obowiązkiem prawnym każdego sędziego Trybunału Konstytucyjnego jest udział w orzekaniu. • władza orzecznicza nadana Trybunałowi Konstytucyjnemu przez Konstytucję nie może być ani odbierana, ani ograniczana przez mechanizmy i konstrukcje tworzone na poziomie innych aktów prawnych, w tym – na poziomie ustaw. • zasada rzetelności i sprawności działania instytucji publicznych
Skład orzekający
Bartłomiej Sochański
przewodniczący
Krystyna Pawłowicz
członek
Justyn Piskorski
członek
Rafał Wojciechowski
członek
Jarosław Wyrembak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja konstytucyjnych zasad organizacji i funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego, znaczenie zasady rzetelności i sprawności działania instytucji publicznych, relacja między ustawą a Konstytucją w zakresie kompetencji organów konstytucyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki organizacji i trybu postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z funkcjonowaniem Trybunału Konstytucyjnego i jego niezależnością od władzy ustawodawczej, co ma znaczenie dla praworządności w państwie.
“Trybunał Konstytucyjny: Sztywne kworum sędziów narusza Konstytucję!”
Zdanie odrębne
Rafał Wojciechowski
Sędzia Rafał Wojciechowski zgłosił zdanie odrębne, argumentując, że Trybunał powinien umorzyć postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku, ponieważ Trybunał wyszedł poza zakres wniosku, modyfikując przedmiot i wzorce kontroli. Podkreślił, że Trybunał jest związany granicami zaskarżenia i nie może samodzielnie formułować problemów konstytucyjnych ani dodawać wzorców kontroli. Ponadto, wskazał na powstanie luki prawnej po derogacji przepisu dotyczącego kworum.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.