K 6/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej dotyczył zbadania zgodności ustawy z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy oraz ustaw podatkowych z Konstytucją. Prezydent zarzucił naruszenie procesu legislacyjnego, wskazując na bezprawną odmowę dopuszczenia posłów Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika do udziału w pracach nad ustawą. Trybunał Konstytucyjny, analizując przebieg postępowania karnego wobec wskazanych posłów, orzeczenia dotyczące prawa łaski Prezydenta oraz działania Marszałka Sejmu, uznał, że działania te rażąco naruszały prawo i pozostawały w sprzeczności z zasadą legalizmu (art. 7 Konstytucji). Trybunał stwierdził, że próba stwierdzenia wygaśnięcia mandatów poselskich przez Marszałka Sejmu, a następnie faktyczne uniemożliwienie posłom udziału w pracach Sejmu (poprzez dezaktywację kart do głosowania i niedopuszczanie do budynków), skutkowała wadliwym ukształtowaniem składu Sejmu uchwalającego ustawę. W konsekwencji, ustawa została uznana za niezgodną z art. 7 w związku z art. 4 ust. 2, art. 104 ust. 1 oraz art. 96 ust. 1 Konstytucji. Ustawa traci moc obowiązującą z upływem 3 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku. Postępowanie w pozostałym zakresie zostało umorzone. Sędzia Rafał Wojciechowski zgłosił zdanie odrębne, argumentując, że naruszenia proceduralne nie wpłynęły na treść ustawy ani na wynik głosowania, a eliminacja ustawy z obrotu prawnego narusza zasadę zaufania do państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady legalizmu w procesie legislacyjnym, znaczenie prawa łaski Prezydenta RP, kompetencje Sądu Najwyższego w sprawach dotyczących mandatu poselskiego.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z konkretnymi wydarzeniami politycznymi i prawnymi.
Zagadnienia prawne (3)
Czy naruszenie zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji) w procesie legislacyjnym, w tym pozbawienie posłów możliwości udziału w pracach Sejmu, skutkuje niezgodnością uchwalonej ustawy z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie zasady legalizmu przez działania Marszałka Sejmu, które doprowadziły do wadliwego ukształtowania składu Sejmu uchwalającego ustawę, skutkuje niezgodnością ustawy z Konstytucją.
Uzasadnienie
Działania Marszałka Sejmu, polegające na bezprawnym pozbawieniu posłów Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika możliwości wykonywania mandatów w toku prac nad ustawą, naruszyły zasadę legalizmu (art. 7 Konstytucji) i doprowadziły do wadliwej obsady Sejmu. Ustawa uchwalona przez taki organ jest dotknięta wadą prawną.
Czy prawo łaski Prezydenta RP (art. 139 Konstytucji) wywołuje skutki procesowe i może być kwestionowane przez Sąd Najwyższy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Prawo łaski jest wyłączną i niepodlegającą kontroli kompetencją Prezydenta RP, wywołującą ostateczne skutki prawne. Sąd Najwyższy nie ma kompetencji do sprawowania kontroli ze skutkiem prawnym wykonywania tej kompetencji.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny w swoich orzeczeniach (K 9/17, K 8/17, Kpt 1/17) ustalił, że prawo łaski jest prerogatywą Prezydenta, która nie podlega kontroli sądowej i wywołuje skutki prawne, w tym abolicję indywidualną.
Czy Sąd Najwyższy może uchylić postanowienia Marszałka Sejmu stwierdzające wygaśnięcie mandatu poselskiego, jeśli Prezydent zastosował prawo łaski?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Sąd Najwyższy (Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych) może uchylić postanowienia Marszałka Sejmu stwierdzające wygaśnięcie mandatu poselskiego, jeśli stwierdzi ich niezgodność z prawem, w tym z uwzględnieniem skutków zastosowania prawa łaski przez Prezydenta.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uchylił postanowienia Marszałka Sejmu o wygaśnięciu mandatów posłów Kamińskiego i Wąsika, uznając, że nie zaistniały przesłanki formalne i materialne do ich wydania, a prawo łaski Prezydenta pozbawiło prawomocny wyrok skazujący jego skutków materialnych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | uczestnik |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik |
Przepisy (15)
Główne
Konstytucja art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Pomocnicze
Konstytucja art. 4 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Władza zwierzchnia należy do Narodu, który sprawuje ją przez swoich przedstawicieli lub bezpośrednio.
Konstytucja art. 96 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sejm składa się z 460 posłów.
Konstytucja art. 104 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Posłowie są przedstawicielami Narodu. Nie wiążą ich instrukcje wyborców.
Konstytucja art. 106
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Warunki niezbędne do skutecznego wypełniania obowiązków poselskich oraz ochronę praw wynikających ze sprawowania mandatu określa ustawa.
Konstytucja art. 139 § zdanie pierwsze
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prezydent Rzeczypospolitej stosuje prawo łaski.
u.o.t.p.TK art. 47 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Wymogi formalne wniosku do Trybunału Konstytucyjnego.
u.o.t.p.TK art. 86 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Wszczęcie postępowania przed TK w sprawie sporu kompetencyjnego powoduje zawieszenie postępowań.
u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Umorzenie postępowania w przypadku stwierdzenia niezgodności z jednym wzorcem kontroli.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 11
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego
Umorzenie postępowania karnego.
ustawa o SN art. 26 § § 1 pkt 11
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
Właściwość Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.
kodeks wyborczy art. 250 § § 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
Odwołania od postanowień Marszałka Sejmu w sprawie wygaśnięcia mandatu.
kodeks wyborczy art. 248 § § 3
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
Wymóg posiadania informacji z KRK o prawomocnym skazaniu przy stwierdzaniu wygaśnięcia mandatu.
kodeks wyborczy art. 249 § § 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
Kompetencja Marszałka Sejmu do wydania postanowienia o wygaśnięciu mandatu.
Ustawa z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora art. 3
Podstawowe prawo i obowiązek posła do czynnego uczestnictwa w pracach Sejmu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działania Marszałka Sejmu naruszyły zasadę legalizmu (art. 7 Konstytucji). • Pozbawienie posłów Kamińskiego i Wąsika możliwości udziału w pracach Sejmu doprowadziło do wadliwego ukształtowania składu Sejmu. • Ustawa uchwalona przez Sejm w niewłaściwym składzie jest niezgodna z Konstytucją. • Prawo łaski Prezydenta RP jest skuteczne i nie podlega kontroli Sądu Najwyższego.
Odrzucone argumenty
Naruszenia proceduralne nie wpłynęły na treść ustawy ani na wynik głosowania. • Eliminacja ustawy z obrotu prawnego narusza zasadę zaufania do państwa i stabilność porządku prawnego. • Trybunał nie powinien orzekać o istnieniu organu konstytucyjnego, a jedynie o zgodności norm.
Godne uwagi sformułowania
Działania Marszałka Sejmu podjęte wobec posłów Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika [...] rażąco naruszały prawo, a tym samym pozostawały w oczywistej sprzeczności z wywodzoną z art. 7 Konstytucji zasadą legalizmu. • Kontrolowana ustawa została uchwalona przez Sejm obradujący w niewłaściwym składzie. • Prawo łaski Prezydenta RP [...] jest prawnie skuteczne i ostateczne. Skutków prawnych [...] nie może znieść ani żadna uchwała, ani żaden wyrok sądu, nawet Sądu Najwyższego.
Skład orzekający
Jarosław Wyrembak
przewodniczący
Zbigniew Jędrzejewski
członek
Stanisław Piotrowicz
członek
Bogdan Święczkowski
sprawozdawca
Rafał Wojciechowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady legalizmu w procesie legislacyjnym, znaczenie prawa łaski Prezydenta RP, kompetencje Sądu Najwyższego w sprawach dotyczących mandatu poselskiego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z konkretnymi wydarzeniami politycznymi i prawnymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii konstytucyjnych związanych z procesem legislacyjnym, rolą Sejmu, prawem łaski Prezydenta oraz kompetencjami sądów. W tle znajdują się głośne wydarzenia polityczne, co czyni ją bardzo interesującą dla prawników i opinii publicznej.
“Trybunał Konstytucyjny: Ustawa uchwalona z naruszeniem Konstytucji. Kluczowa rola prawa łaski Prezydenta i zasady legalizmu.”
Zdanie odrębne
Rafał Wojciechowski
Sędzia Rafał Wojciechowski uważa, że ustawa powinna zostać uznana za zgodną z Konstytucją, argumentując, że naruszenia proceduralne nie wpłynęły na treść ustawy ani na wynik głosowania, a eliminacja ustawy z obrotu prawnego narusza zasadę zaufania do państwa i stabilność porządku prawnego. Podkreśla, że Trybunał nie powinien wychodzić poza żądania wnioskodawcy i orzekać o istnieniu organu konstytucyjnego.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.