K 42/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuStowarzyszenie Naukowo-Techniczne Inżynierów i Techników Przemysłu Naftowego i Gazowniczego złożyło wniosek do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 45 ust. 5 ustawy Prawo energetyczne z art. 2 i 22 Konstytucji RP. Stowarzyszenie argumentowało, że przepis ten, określający maksymalny udział opłat stałych w łącznych opłatach za przesyłanie i dystrybucję gazu na poziomie 40%, jest nieracjonalny ekonomicznie, uniemożliwia pokrycie uzasadnionych kosztów działalności przedsiębiorstw energetycznych, w tym spłatę kredytów, oraz narusza zasadę wolności gospodarczej. Wnioskodawca powołał się na swoje cele statutowe, obejmujące reprezentowanie interesów członków i współpracę z przemysłem naftowym i gazowniczym. Prokurator Generalny wniósł o umorzenie postępowania, wskazując na brak legitymacji Stowarzyszenia do wystąpienia z wnioskiem, gdyż przepis dotyczy interesów gospodarczych przedsiębiorstw, a nie zawodowych interesów osób fizycznych zrzeszonych w Stowarzyszeniu. Trybunał Konstytucyjny, analizując przepisy Konstytucji (art. 191 ust. 1 pkt 4 i ust. 2) oraz ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, uznał, że Stowarzyszenie nie posiada legitymacji czynnej do inicjowania kontroli konstytucyjnej. Trybunał podkreślił, że organizacje zawodowe mogą występować do Trybunału tylko w sprawach dotyczących ich zakresu działania, a kwestionowany przepis Prawa energetycznego, regulujący kalkulację stawek opłat za usługi przesyłowe, nie dotyczy bezpośrednio spraw objętych zakresem działania Stowarzyszenia jako organizacji zawodowej inżynierów i techników. Trybunał zwrócił uwagę, że Stowarzyszenie działało w interesie przedsiębiorstw energetycznych (członków wspierających), których celem jest zysk, co jest sprzeczne z niezarobkowym charakterem stowarzyszeń i celem organizacji zawodowych. W konsekwencji, Trybunał umorzył postępowanie z powodu niedopuszczalności wydania wyroku na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie ścisłej wykładni przepisów dotyczących legitymacji procesowej organizacji zawodowych do występowania z wnioskami do Trybunału Konstytucyjnego oraz interpretacja zakresu działania stowarzyszeń.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej organizacji zawodowych i ich możliwości reprezentowania interesów gospodarczych przedsiębiorstw.
Zagadnienia prawne (2)
Czy Stowarzyszenie Naukowo-Techniczne Inżynierów i Techników Przemysłu Naftowego i Gazowniczego posiada legitymację procesową do wystąpienia z wnioskiem o zbadanie zgodności art. 45 ust. 5 Prawa energetycznego z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Stowarzyszenie nie posiada legitymacji procesowej.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że Stowarzyszenie, jako organizacja zawodowa inżynierów i techników, nie ma legitymacji do kwestionowania przepisu dotyczącego interesów gospodarczych przedsiębiorstw energetycznych, które są jedynie członkami wspierającymi. Kwestionowany przepis nie dotyczy bezpośrednio spraw objętych zakresem działania Stowarzyszenia.
Czy art. 45 ust. 5 Prawa energetycznego, ograniczający udział opłat stałych w łącznych opłatach za przesyłanie i dystrybucję gazu do 40%, jest zgodny z zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) i zasadą wolności gospodarczej (art. 22 Konstytucji)?
Odpowiedź sądu
Nie zostało rozstrzygnięte merytorycznie z powodu umorzenia postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskodawca argumentował, że przepis jest nieracjonalny ekonomicznie i narusza wolność gospodarczą. Trybunał nie badał tej kwestii ze względu na brak legitymacji wnioskodawcy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Stowarzyszenie Naukowo-Techniczne Inżynierów i Techników Przemysłu Naftowego i Gazowniczego | instytucja | wnioskodawca |
| Prokurator Generalny RP | organ_państwowy | inna |
Przepisy (12)
Główne
p.e. art. 45 § ust. 5
Ustawa – Prawo energetyczne
Przepis ten ustanawia zasady ustalania stawek opłat za usługi przesyłowe, określając proporcje między różnymi opłatami wchodzącymi w skład łącznych opłat należnych przedsiębiorstwu energetycznemu z tytułu świadczonych usług, w tym maksymalny udział opłat stałych.
Konstytucja RP art. 191 § ust. 1 pkt 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Uprawnienie ogólnokrajowych władz organizacji zawodowych do występowania z wnioskami o zbadanie zgodności przepisów aktów prawnych niższej rangi z przepisami mającymi wyższą rangę.
Konstytucja RP art. 191 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Warunek, że akt normatywny dotyczy spraw objętych zakresem działania podmiotu występującego z wnioskiem.
u.o. TK art. 39 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
Podstawa do umorzenia postępowania w przypadku niedopuszczalności wydania wyroku, w tym z powodu braku legitymacji wnioskodawcy.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada wolności gospodarczej.
u.o. TK art. 36 § ust. 1
Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
Kierowanie wniosku do wstępnego rozpoznania przez sędziego.
u.o. TK art. 36 § ust. 4
Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
Możliwość złożenia zażalenia na zarządzenie sędziego o odmowie nadania wnioskowi dalszego biegu.
p.o.s. art. 1 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach
Stowarzyszenia są organizacjami obywateli, tj. osób fizycznych.
p.o.s. art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach
Cele stowarzyszeń muszą mieć charakter niezarobkowy.
p.o.s. art. 10 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach
Osoba prawna może być jedynie wspierającym członkiem stowarzyszenia.
Ustawa z dnia 26 maja 2000 r. art. 1 § pkt 15 lit. d)
Nowelizacja Prawa energetycznego, która dodała art. 45 ust. 5.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak legitymacji procesowej Stowarzyszenia do wystąpienia z wnioskiem, gdyż kwestionowany przepis nie dotyczy spraw objętych zakresem działania organizacji zawodowej inżynierów i techników, a jedynie interesów gospodarczych przedsiębiorstw.
Odrzucone argumenty
Argumenty Stowarzyszenia dotyczące niezgodności art. 45 ust. 5 Prawa energetycznego z Konstytucją (zasada państwa prawnego, wolność gospodarcza) nie zostały merytorycznie rozpatrzone z powodu braku legitymacji wnioskodawcy.
Godne uwagi sformułowania
Trybunał Konstytucyjny nie widzi potrzeby dalszego rozszerzania kręgu podmiotów legitymowanych do wszczynania kontroli konstytucyjnej przez rozszerzającą wykładnię obowiązujących przepisów. • Podmioty wskazane w art. 191 ust. 1 pkt 3-5 Konstytucji nie są upoważnione do inicjowania kontroli konstytucyjnej w sprawach ogólnopaństwowych lub ogólnospołecznych, które dotyczą ogółu obywateli albo kręgu osób szerszego, aniżeli reprezentowane przez ten podmiot. • Kwestionowany przepis nie zawiera regulacji, która dotyczy wyłącznie i bezpośrednio praw i interesów inżynierów i techników przemysłu gazowniczego, których Stowarzyszenie, jako organizacja zawodowa reprezentuje. • Przedsiębiorstwa gazownicze w pewnym sensie nadużywają pozycji członka wspierającego.
Skład orzekający
Krzysztof Kolasiński
przewodniczący
Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska
sprawozdawca
Teresa Dębowska-Romanowska
członek
Marek Mazurkiewicz
członek
Mirosław Wyrzykowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie ścisłej wykładni przepisów dotyczących legitymacji procesowej organizacji zawodowych do występowania z wnioskami do Trybunału Konstytucyjnego oraz interpretacja zakresu działania stowarzyszeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej organizacji zawodowych i ich możliwości reprezentowania interesów gospodarczych przedsiębiorstw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest posiadanie odpowiedniej legitymacji procesowej w postępowaniach przed Trybunałem Konstytucyjnym, nawet gdy podnoszone zarzuty dotyczące zgodności prawa z Konstytucją wydają się istotne.
“Czy organizacja zawodowa może kwestionować przepisy dotyczące zysków firm? Trybunał Konstytucyjny odpowiada.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.