K 4/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek Prezydenta RP dotyczył zbadania zgodności ustawy z dnia 16 stycznia 2024 r. o zmianie ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z Konstytucją. Główny zarzut dotyczył wadliwości procesu legislacyjnego, w szczególności wykluczenia posłów Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika z prac nad ustawą. Trybunał Konstytucyjny, analizując przebieg wydarzeń, w tym orzeczenia Sądu Najwyższego dotyczące mandatów poselskich oraz wcześniejsze orzeczenia Trybunału dotyczące prawa łaski Prezydenta, uznał, że działania Marszałka Sejmu, polegające na stwierdzeniu wygaśnięcia mandatów i uniemożliwieniu posłom udziału w pracach Sejmu, rażąco naruszyły zasadę legalizmu (art. 7 Konstytucji). W konsekwencji, ustawa została uchwalona przez Sejm w składzie ukształtowanym w sposób niezgodny z prawem, co skutkowało jej niezgodnością z art. 7 w związku z art. 4 ust. 2, w związku z art. 104 ust. 1, w związku z art. 96 ust. 1 Konstytucji. Trybunał umorzył postępowanie w pozostałym zakresie, uznając za zbędne badanie pozostałych zarzutów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady legalizmu w procesie legislacyjnym, rola Marszałka Sejmu w zapewnieniu prawidłowego składu Sejmu, wpływ wadliwego procesu legislacyjnego na konstytucyjność ustawy.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego związanego z wykluczeniem posłów z prac nad ustawą. Zdanie odrębne wskazuje na potencjalne nadużycia tej linii orzeczniczej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ustawa nowelizująca Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce została uchwalona w zgodzie z Konstytucją, w szczególności w kontekście procesu legislacyjnego i udziału posłów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ustawa jest niezgodna z art. 7 w związku z art. 4 ust. 2, w związku z art. 104 ust. 1, w związku z art. 96 ust. 1 Konstytucji.
Uzasadnienie
Działania Marszałka Sejmu, polegające na wykluczeniu posłów Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika z prac nad ustawą, naruszyły zasadę legalizmu (art. 7 Konstytucji) i doprowadziły do uchwalenia ustawy przez Sejm w wadliwym składzie, co czyni ustawę niezgodną z Konstytucją.
Czy art. 3 ustawy nowelizującej, w zakresie dotyczącym zasady odpowiedniej vacatio legis, jest zgodny z art. 2 Konstytucji?
Odpowiedź sądu
Postępowanie w tym zakresie zostało umorzone jako zbędne.
Uzasadnienie
Trybunał uznał za zbędne badanie zgodności z art. 2 Konstytucji w zakresie vacatio legis, ponieważ ustawa została już uznana za niezgodną z innymi przepisami Konstytucji z powodu wadliwości procesu legislacyjnego.
Czy art. 432 ust. 5a Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, dodany przez ustawę nowelizującą, w zakresie umożliwiającym ministrowi powołanie kolejnego rektora w określonych sytuacjach, jest zgodny z art. 70 ust. 5 Konstytucji (autonomia uczelni wyższych)?
Odpowiedź sądu
Postępowanie w tym zakresie zostało umorzone jako zbędne.
Uzasadnienie
Trybunał uznał za zbędne badanie zgodności z art. 70 ust. 5 Konstytucji, ponieważ ustawa została już uznana za niezgodną z innymi przepisami Konstytucji z powodu wadliwości procesu legislacyjnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Sejm Rzeczypospolitej Polskiej | organ_państwowy | reprezentowany przez Marszałka Sejmu |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | nie przedstawił stanowiska |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | przystąpił do postępowania, następnie wycofał udział |
Przepisy (23)
Główne
Konstytucja art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada legalizmu, która została naruszona przez działania Marszałka Sejmu.
Konstytucja art. 4 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naród sprawuje władzę przez swoich przedstawicieli.
Konstytucja art. 104 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Posłowie są przedstawicielami Narodu.
Konstytucja art. 96 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sejm składa się z 460 posłów.
Dz. U. poz. 124 art. 2
Ustawa z dnia 16 stycznia 2024 r. o zmianie ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Umożliwia ministrowi odwołanie pierwszego rektora i powołanie nowego.
p.s.w.n. art. 432 § ust. 5a
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Dodany przez art. 2 ustawy nowelizującej, dotyczy powołania kolejnego rektora.
Pomocnicze
Dz. U. poz. 124 art. 1
Ustawa z dnia 16 stycznia 2024 r. o zmianie ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Dotyczy studiów doktoranckich.
Dz. U. poz. 124 art. 3
Ustawa z dnia 16 stycznia 2024 r. o zmianie ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Określa wejście w życie ustawy.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 11
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego
Podstawa umorzenia postępowania.
k.p.k. art. 523 § § 3
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego
Dopuszczalność kasacji na niekorzyść oskarżonego.
k.p.k. art. 521 § § 1
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego
Dopuszczalność kasacji na niekorzyść oskarżonego.
k.p.k. art. 529
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego
Wniesienie i rozpoznanie kasacji na niekorzyść oskarżonego.
u.o.t.p.TK art. 86 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Zawieszenie postępowania w przypadku sporu kompetencyjnego.
u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Podstawa umorzenia postępowania.
ustawa o SN art. 26 § § 1 pkt 11
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
Właściwość Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.
ustawa o SN art. 14 § § 1 pkt 8
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
Uprawnienie Pierwszego Prezesa SN do rozstrzygania sporów o właściwość.
kodeks wyborczy art. 250 § § 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
Odwołania od postanowień Marszałka Sejmu.
kodeks wyborczy art. 248 § § 3
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
Wymóg posiadania informacji z KRK o prawomocnym skazaniu.
kodeks wyborczy art. 249 § § 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
Kompetencja Marszałka Sejmu do wydania postanowienia.
kodeks wyborczy art. 247 § § 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
Przesłanki wygaśnięcia mandatu.
Ustawa z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora art. 3
Podstawowe prawo i obowiązek posła.
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych art. 4 § ust. 1
Podstawowy termin vacatio legis.
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 lipca 2022 r. – Regulamin Sądu Najwyższego art. 14 § § 4 pkt 7
Uprawnienie do rozstrzygania sporów o właściwość izb SN.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działania Marszałka Sejmu naruszyły zasadę legalizmu (art. 7 Konstytucji). • Wykluczenie posłów z prac nad ustawą doprowadziło do uchwalenia jej przez Sejm w wadliwym składzie. • Wadliwy skład Sejmu skutkuje niezgodnością ustawy z Konstytucją.
Godne uwagi sformułowania
rażąco naruszały prawo, a tym samym pozostawały w oczywistej sprzeczności z wywodzoną z art. 7 Konstytucji zasadą legalizmu • wadliwe ukształtowanie składu Sejmu, który uchwalił kontrolowaną ustawę • nie może być zakwalifikowany jako Sejm w rozumieniu konstytucyjnym • nielegalne niedopuszczenie do udziału w pracach Sejmu nad konkretną ustawą
Skład orzekający
Justyn Piskorski
przewodniczący
Stanisław Piotrowicz
sprawozdawca
Rafał Wojciechowski
członek
Jarosław Wyrembak
członek
Andrzej Zielonacki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady legalizmu w procesie legislacyjnym, rola Marszałka Sejmu w zapewnieniu prawidłowego składu Sejmu, wpływ wadliwego procesu legislacyjnego na konstytucyjność ustawy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego związanego z wykluczeniem posłów z prac nad ustawą. Zdanie odrębne wskazuje na potencjalne nadużycia tej linii orzeczniczej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii konstytucyjnych związanych z procesem legislacyjnym, rolą Sejmu i Marszałka Sejmu, a także prawami posłów. Wykluczenie posłów z prac nad ustawą i wynikające z tego konsekwencje dla konstytucyjności prawa są tematami o dużym znaczeniu politycznym i prawnym.
“Trybunał Konstytucyjny: Ustawa uchwalona z naruszeniem Konstytucji przez Sejm w wadliwym składzie!”
Zdanie odrębne
Rafał Wojciechowski
Sędzia Rafał Wojciechowski zgłosił zdanie odrębne, argumentując, że Trybunał powinien był rozpatrzyć sprawę merytorycznie, a nie tylko proceduralnie. Podkreślił, że nie każde naruszenie procedury legislacyjnej powinno prowadzić do stwierdzenia niekonstytucyjności aktu. Wskazał, że obecność dwóch posłów nie wpłynęłaby na wynik głosowania, a działania Marszałka Sejmu, a nie Sejmu, były przedmiotem oceny. Obawiał się, że przyjęta linia orzecznicza może prowadzić do paraliżu prac parlamentarnych i nadużyć.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.