K 37/11

Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczył zbadania zgodności art. 245 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (k.p.k.) w części zawierającej słowa „; zatrzymujący może zastrzec, że będzie przy niej obecny” z art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Rzecznik argumentował, że przepis ten narusza prawo do obrony, ponieważ nie określa przesłanek, które uprawniałyby zatrzymującego do obecności przy rozmowie zatrzymanego z adwokatem, co prowadzi do arbitralności decyzji organu. Sejm i Prokurator Generalny wnieśli o stwierdzenie zgodności przepisu z Konstytucją, wskazując m.in. na krótkotrwałość zatrzymania i analogię do przepisów dotyczących tymczasowo aresztowanych. Naczelna Rada Adwokacka wniosła o stwierdzenie niezgodności, podkreślając potrzebę poufności rozmowy z adwokatem dla skutecznej obrony. Trybunał Konstytucyjny, analizując sprawę, uznał, że prawo do obrony przysługuje również osobie zatrzymanej, nawet przed postawieniem formalnych zarzutów. Stwierdził, że obecność zatrzymującego przy rozmowie zatrzymanego z adwokatem stanowi ograniczenie prawa do obrony. Kluczowym argumentem Trybunału była ocena proporcjonalności tego ograniczenia. Trybunał uznał, że przepis jest nieproporcjonalny, ponieważ nie określa przesłanek, które uzasadniałyby obecność zatrzymującego, co prowadzi do arbitralności i narusza istotę prawa do obrony. W szczególności, brak regulacji dotyczącej wyjątkowości takiej obecności oraz odmienność od standardów międzynarodowych (np. orzecznictwo ETPC) i praktyki w innych krajach, przemawiały za niekonstytucyjnością przepisu. Trybunał orzekł, że art. 245 § 1 k.p.k. w zaskarżonej części jest niezgodny z Konstytucją i odroczył utratę mocy obowiązującej przepisu o 12 miesięcy, dając ustawodawcy czas na wprowadzenie stosownych zmian.

Zagadnienia prawne (1)

Skład orzekający