K 37/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej dotyczył zbadania zgodności z Konstytucją przepisów art. 2 i art. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Prezydent zarzucił, że przepisy te, w części dotyczącej zniesienia centralnego organu administracji rządowej – Głównego Geodety Kraju oraz urzędu go obsługującego – Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii, naruszają art. 118 ust. 1 i art. 119 ust. 1 i 2 Konstytucji, poprzez naruszenie podstawowych zasad procedury ustawodawczej. Prezydent argumentował, że kwestia zniesienia Głównego Geodety Kraju nie była objęta pierwotnym zakresem projektu ustawy i została wprowadzona w końcowej fazie prac legislacyjnych, co stanowiło naruszenie zasady trzech czytań i ograniczeń dotyczących poprawek. Dodatkowo, wniosek dotyczył zgodności z Konstytucją art. 19 ustawy, który określał datę wejścia w życie niektórych przepisów na dzień poprzedzający ich ogłoszenie. Trybunał Konstytucyjny, po analizie procesu legislacyjnego, uznał, że poprawki wprowadzające zmiany dotyczące Głównego Geodety Kraju wykraczały poza dopuszczalny zakres poprawek, naruszając tym samym art. 119 ust. 1 i 2 Konstytucji. Stwierdzono, że moment ich wniesienia spowodował, iż istotny element ustawy nie podlegał rozpatrzeniu przez Sejm w trzech czytaniach. Ponadto, Trybunał orzekł, że art. 19 ustawy w części dotyczącej wejścia w życie przepisów z datą wsteczną jest niezgodny z art. 2 i art. 88 ust. 1 Konstytucji, naruszając zasadę zakazu nadawania prawu mocy wstecznej oraz wymóg ogłoszenia ustawy przed jej wejściem w życie. W konsekwencji, Trybunał orzekł o niezgodności wskazanych przepisów z Konstytucją.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasad procedury ustawodawczej, dopuszczalnego zakresu poprawek wnoszonych w toku prac parlamentarnych oraz zasady zakazu działania prawa wstecz.
Dotyczy specyficznej sytuacji legislacyjnej i interpretacji przepisów Konstytucji z 1997 r.
Zagadnienia prawne (3)
Czy poprawki wprowadzające zmiany w zakresie zniesienia centralnego organu administracji rządowej, zgłoszone w końcowej fazie prac sejmowych, są zgodne z zasadami procedury ustawodawczej wynikającymi z Konstytucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, poprawki te wykraczały poza dopuszczalny zakres poprawek, naruszając tym samym art. 119 ust. 1 i 2 Konstytucji, ponieważ istotny element ustawy nie podlegał rozpatrzeniu przez Sejm w trzech czytaniach.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że poprawki wprowadzające zmiany dotyczące Głównego Geodety Kraju nie miały związku z pierwotnym projektem ustawy i zostały zgłoszone na etapie, który uniemożliwił pełne rozpatrzenie ich w ramach procedury trzech czytań, co narusza konstytucyjne zasady procesu legislacyjnego.
Czy przepis ustawy przewidujący wejście w życie części jej postanowień z datą wsteczną (poprzedzającą ogłoszenie ustawy) jest zgodny z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taki przepis jest niezgodny z art. 2 i art. 88 ust. 1 Konstytucji, naruszając zasadę zakazu nadawania prawu mocy wstecznej oraz wymóg ogłoszenia ustawy przed jej wejściem w życie.
Uzasadnienie
Przepis określający datę wejścia w życie ustawy na dzień poprzedzający jej ogłoszenie narusza fundamentalną zasadę państwa prawnego o zakazie działania prawa wstecz oraz wymóg formalny ogłoszenia aktu normatywnego przed jego wejściem w życie.
Czy poprawki zgłoszone w trakcie drugiego czytania projektu ustawy mogą wprowadzać treści normatywne, które nie były objęte pierwotnym zakresem projektu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zakres dopuszczalnych poprawek, zwłaszcza w późniejszych stadiach procesu legislacyjnego, jest ograniczony i musi pozostawać w związku z treścią i celem pierwotnego projektu ustawy.
Uzasadnienie
Wykładnia systemowa i funkcjonalna przepisów Konstytucji dotyczących procesu ustawodawczego wskazuje, że poprawki powinny modyfikować projekt, a nie wprowadzać zupełnie nowe rozwiązania, które powinny przejść pełną procedurę ustawodawczą od początku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Sejm | organ_państwowy | uczestnik |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik |
Przepisy (14)
Główne
Konstytucja art. 118 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa podmioty uprawnione do inicjatywy ustawodawczej i wymaga przedstawienia skutków finansowych projektu.
Konstytucja art. 119 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustanawia zasadę rozpatrywania projektu ustawy w trzech czytaniach.
Konstytucja art. 119 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Upoważnia wnioskodawcę, posłów i Radę Ministrów do wnoszenia poprawek do projektu ustawy w czasie jego rozpatrywania przez Sejm.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada państwa prawnego, w tym zakaz nadawania prawu mocy wstecznej.
Konstytucja art. 88 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wymaga ogłoszenia ustawy we właściwy sposób jako warunku jej wejścia w życie.
ustawa zmieniająca u.g.n. art. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw
Przepisy dotyczące zniesienia Głównego Geodety Kraju i Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii, uznane za niezgodne z Konstytucją.
ustawa zmieniająca u.g.n. art. 9
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw
Przepisy dotyczące zniesienia Głównego Geodety Kraju i Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii, uznane za niezgodne z Konstytucją.
ustawa zmieniająca u.g.n. art. 19
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw
Przepis określający datę wejścia w życie części przepisów ustawy, uznany za niezgodny z Konstytucją w części dotyczącej wejścia w życie z datą wsteczną.
Pomocnicze
Konstytucja art. 119 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Reguluje kwestię poddania poprawki pod głosowanie, wymagając jej wcześniejszego przedłożenia komisji.
Konstytucja art. 119 § 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przyznaje wnioskodawcy prawo do wycofania projektu ustawy.
p.g.k.
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne
Ustawa stanowiąca podstawę funkcjonowania Głównego Geodety Kraju.
Ustawa z dnia 1 marca 2002 r. o zmianach w organizacji i funkcjonowaniu centralnych organów administracji rządowej i jednostek im podporządkowanych oraz o zmianie niektórych ustaw art. 1
Przepis przewidujący zniesienie określonych centralnych organów administracji rządowej.
u.o.a.n.
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
Ustawa określająca zasady ogłaszania aktów normatywnych.
u.d.a.r.
Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej
Ustawa określająca podział spraw należących do poszczególnych działów administracji rządowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Poprawki wprowadzające zniesienie Głównego Geodety Kraju wykraczały poza pierwotny zakres projektu ustawy. • Wprowadzenie zmian w końcowej fazie prac legislacyjnych narusza zasadę trzech czytań. • Przepis przewidujący wejście w życie ustawy z datą wsteczną jest niezgodny z zasadą państwa prawnego. • Moment wniesienia poprawek uniemożliwił pełne rozpatrzenie ich w ramach procedury ustawodawczej.
Odrzucone argumenty
Poprawki były zgodne z Konstytucją, ponieważ Sejm ma autonomię w kształtowaniu treści ustawy. • Drugie czytanie jest etapem przeznaczonym do składania poprawek. • Zniesienie Głównego Geodety Kraju było uzasadnione koniecznością oszczędności i racjonalnością. • Poprawki były zgodne z wcześniejszą koncepcją przebudowy organów administracyjnych.
Godne uwagi sformułowania
przekroczenie dopuszczalnego zakresu poprawek • naruszenie podstawowych zasad procedury ustawodawczej • zasada trzech czytań • lex retro non agit • nowość normatywna • wyjście poza zakreślony przez samego projektodawcę zakres przedmiotowy projektu
Skład orzekający
Marek Safjan
przewodniczący
Jerzy Ciemniewski
członek
Teresa Dębowska-Romanowska
członek
Adam Jamróz
członek
Wiesław Johann
członek
Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska
członek
Marek Mazurkiewicz
członek
Andrzej Mączyński
sprawozdawca
Janusz Niemcewicz
członek
Jerzy Stępień
członek
Mirosław Wyrzykowski
członek
Marian Zdyb
członek
Bohdan Zdziennicki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad procedury ustawodawczej, dopuszczalnego zakresu poprawek wnoszonych w toku prac parlamentarnych oraz zasady zakazu działania prawa wstecz."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji legislacyjnej i interpretacji przepisów Konstytucji z 1997 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnych zasad tworzenia prawa i kontroli jego zgodności z Konstytucją, co jest kluczowe dla zrozumienia mechanizmów państwa prawnego. Wyjaśnia, jak ważne jest przestrzeganie procedur legislacyjnych.
“Jak Sejm może 'ominiąć' Konstytucję? Trybunał Konstytucyjny wyjaśnia granice poprawek do ustaw.”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.