K 26/99
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Transportu Samochodowego dotyczył zbadania zgodności art. 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z zasadą państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Wnioskodawca zarzucił naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) poprzez wprowadzenie z mocą wsteczną od 1 stycznia 1998 r. zmian w obowiązku wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), co miało spowodować negatywne skutki finansowe dla przedsiębiorstw PKS. Argumentowano, że przedsiębiorstwa te, dotychczas zwolnione z wpłat na mocy wcześniejszych przepisów, zostały obciążone tym obowiązkiem. Prokurator Generalny RP oraz Marszałek Sejmu RP przedstawili stanowiska, że zaskarżony przepis nie jest niezgodny z Konstytucją. Podkreślono, że zasada niedziałania prawa wstecz nie zakazuje każdej modyfikacji prawa, zwłaszcza jeśli jest ona korzystna dla adresatów lub nie pogarsza sytuacji innych grup. Analiza stanu prawnego wykazała, że nowelizacja faktycznie doprecyzowała krąg podmiotów zwolnionych z wpłat na PFRON (jednostki budżetowe, zakłady budżetowe, gospodarstwa pomocnicze), wprowadzając te zmiany z mocą wsteczną od 1 stycznia 1998 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że skutkiem prawnym zaskarżonego przepisu było ograniczenie zakresu podmiotowego obowiązanych do wpłat na PFRON, co stanowiło polepszenie sytuacji niektórych pracodawców (państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych będących jednostkami budżetowymi itp.) bez pogarszania sytuacji pozostałych. W związku z tym, działanie zaskarżonego przepisu nie narusza zasady państwa prawnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja zasady państwa prawnego i zakazu retroakcji w kontekście zmian legislacyjnych dotyczących obowiązków finansowych, zwłaszcza gdy zmiany te są korzystne dla części adresatów.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z ustawą o rehabilitacji i PFRON w określonym okresie. Analiza pojęcia 'państwowej jednostki organizacyjnej' w kontekście przedsiębiorstw państwowych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wprowadzający z mocą wsteczną zmiany w obowiązku wpłat na PFRON, jest zgodny z zasadą państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis jest zgodny z zasadą państwa prawnego.
Uzasadnienie
Wprowadzenie przepisu z mocą wsteczną, które polepsza sytuację niektórych podmiotów (państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych będących jednostkami budżetowymi, zakładami budżetowymi lub gospodarstwami pomocniczymi) i nie pogarsza sytuacji pozostałych pracodawców, nie narusza zasady państwa prawnego.
Czy przedsiębiorstwo państwowe jest państwową jednostką organizacyjną w rozumieniu ustawy o rehabilitacji?
Odpowiedź sądu
Nie, przedsiębiorstwo państwowe nie jest państwową jednostką organizacyjną w rozumieniu ustawy, w przeciwieństwie do jednostek budżetowych, zakładów budżetowych czy gospodarstw pomocniczych.
Uzasadnienie
Komentarz do Kodeksu cywilnego i słownik terminów ekonomiczno-prawnych definiują przedsiębiorstwo państwowe jako samodzielny, samofinansujący się podmiot posiadający osobowość prawną, który nie jest tożsamy ze Skarbem Państwa ani jego jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ogólnopolski Związek Pracodawców Transportu Samochodowego | instytucja | wnioskodawca |
| Sejm Rzeczypospolitej Polskiej | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (7)
Główne
u.zm.u.r.z.s.z.o.n. art. 2
Ustawa o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Przepis wszedł w życie 21 grudnia 1998 r. z mocą od 1 stycznia 1998 r., uzupełniając ustawę o art. 68a, który zwalniał z wpłat na PFRON państwowe i gminne jednostki organizacyjne będące jednostkami, zakładami budżetowymi lub gospodarstwami pomocniczymi.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada państwa prawnego, która obejmuje m.in. zakaz retroakcji prawa, chyba że jest ona korzystna lub nie pogarsza sytuacji adresatów.
Pomocnicze
u.r.z.s.z.o.n. art. 65
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Przepis określający zwolnienia z wpłat na PFRON dla państwowych i gminnych jednostek organizacyjnych, który podlegał zmianom w analizowanym okresie.
u.r.z.s.z.o.n. art. 68a § pkt 3
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Dodany przez art. 2 ustawy nowelizującej, określał zwolnione podmioty.
u.z.i.r.z.o.n. art. 4
Ustawa o zatrudnianiu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych
Określał pierwotny zakres podmiotowy obowiązanych do wpłat na PFRON, który miał obowiązywać do 31 grudnia 1998 r.
k.c. art. 33
Kodeks cywilny
Dotyczy osobowości prawnej Skarbu Państwa.
u.TK art. 66
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Związanie Trybunału granicami wniosku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wprowadzenie przepisu z mocą wsteczną, które polepsza sytuację niektórych podmiotów (państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych będących jednostkami budżetowymi, zakładami budżetowymi lub gospodarstwami pomocniczymi) i nie pogarsza sytuacji pozostałych pracodawców, nie narusza zasady państwa prawnego. • Przedsiębiorstwo państwowe nie jest państwową jednostką organizacyjną w rozumieniu ustawy.
Odrzucone argumenty
Zaskarżony przepis narusza zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) poprzez wprowadzenie z mocą wsteczną od 1 stycznia 1998 r. zmian w obowiązku wpłat na PFRON. • Zmiany spowodowały negatywne skutki finansowe dla przedsiębiorstw PKS, które dotychczas były zwolnione z wpłat.
Godne uwagi sformułowania
zasada państwa prawnego, wyrażona w art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej • zasada lex retro non agit • nie każde naruszenie tej zasady jest równoznaczne z naruszeniem art. 2 konstytucji • sama nowelizacja przepisów nawet wówczas, gdy pogarsza sytuację obywatela, nie może być podstawą do twierdzenia, że naruszona została zasada zaufania do państwa i stanowionego przezeń prawa • przedsiębiorstwo państwowe nie jest państwową jednostką organizacyjną • nie można się zatem zgodzić z wyrażonym we wniosku stanowiskiem (...) iż zaskarżony przepis art. 2 w jakikolwiek sposób „doprecyzowuje” pojęcie państwowej jednostki organizacyjnej, innej niż jednostka budżetowa, zakład budżetowy lub gospodarstwo pomocnicze, ponieważ w ogóle do tej materii się nie odnosi.
Skład orzekający
Zdzisław Czeszejko-Sochacki
przewodniczący
Teresa Dębowska-Romanowska
sprawozdawca
Andrzej Mączyński
członek
Ferdynand Rymarz
członek
Jadwiga Skórzewska-Łosiak
członek
Joanna Szymczak
protokolant
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady państwa prawnego i zakazu retroakcji w kontekście zmian legislacyjnych dotyczących obowiązków finansowych, zwłaszcza gdy zmiany te są korzystne dla części adresatów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z ustawą o rehabilitacji i PFRON w określonym okresie. Analiza pojęcia 'państwowej jednostki organizacyjnej' w kontekście przedsiębiorstw państwowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady konstytucyjnej (państwo prawne, zakaz retroakcji) w kontekście konkretnych przepisów dotyczących finansowania osób niepełnosprawnych. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i konstytucyjnym.
“Czy prawo może działać wstecz? Trybunał Konstytucyjny rozstrzyga w sprawie wpłat na PFRON.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.