K 24/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego dotyczył zbadania zgodności art. 189 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (k.p.c.) z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Wnioskodawca kwestionował możliwość ustalania przez sądy istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, w tym nawiązania stosunku służbowego sędziego wskutek jego powołania przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (KRS). Jako wzorce kontroli wskazano art. 179 i art. 180 ust. 1-4 Konstytucji. Argumentowano, że dopuszczenie takiej kognicji sądowej narusza konstytucyjne gwarancje niezawisłości i nieusuwalności sędziów, a także prerogatywy Prezydenta w zakresie powoływania sędziów. Trybunał Konstytucyjny, po rozpatrzeniu stanowisk Pierwszego Prezesa SN, Rzecznika Praw Obywatelskich (który wycofał swoje stanowisko), Prokuratora Generalnego i Marszałka Sejmu, uznał, że art. 189 k.p.c. w zaskarżonym zakresie jest niezgodny z art. 179 oraz art. 180 ust. 1 i 2 Konstytucji. Trybunał podkreślił ustrojowy charakter aktu powołania sędziego i niedopuszczalność jego sądowej weryfikacji, wskazując, że kwestie te należą do kompetencji organów konstytucyjnych i nie mieszczą się w pojęciu „sprawy cywilnej”. Postępowanie w zakresie wzorców kontroli wynikających z art. 180 ust. 3 i 4 Konstytucji zostało umorzone z uwagi na niedopuszczalność wydania wyroku. Wyrok ten potwierdza dotychczasową linię orzeczniczą o niedopuszczalności sądowego badania aktu powołania sędziego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie niedopuszczalności sądowej kontroli aktu powołania sędziego oraz interpretacji art. 189 k.p.c. w kontekście spraw ustrojowych.
Dotyczy wyłącznie kwestii powołania sędziego przez Prezydenta na wniosek KRS i możliwości sądowego ustalania tego faktu.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego, w zakresie w jakim pozwala na ustalenie przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa czyni nawiązanie stosunku służbowego sędziego wskutek jego powołania przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest zgodny z art. 179 i art. 180 ust. 1-4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Art. 189 k.p.c. w zaskarżonym zakresie jest niezgodny z art. 179 oraz art. 180 ust. 1 i 2 Konstytucji.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że akt powołania sędziego przez Prezydenta na wniosek KRS ma charakter ustrojowy i nie podlega sądowej weryfikacji w drodze powództwa cywilnego. Dopuszczenie takiej kontroli naruszałoby konstytucyjne gwarancje niezawisłości i nieusuwalności sędziów oraz prerogatywy Prezydenta. Kwestie te nie mieszczą się w pojęciu 'sprawy cywilnej'.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Marszałek Sejmu | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (27)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Pozwala na żądanie ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia prawa lub stosunku prawnego, gdy powód ma w tym interes prawny. W niniejszej sprawie interpretowany w kontekście możliwości ustalania nawiązania stosunku służbowego sędziego.
Konstytucja art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie są powoływani przez Prezydenta na wniosek KRS na czas nieoznaczony. Stanowi wzorzec kontroli w zakresie aktu powołania.
Konstytucja art. 180 § 1-4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Normuje zasady nieusuwalności sędziów, zakaz składania z urzędu, zawieszania, przenoszenia bez woli sędziego, a także przejścia w stan spoczynku. Stanowi wzorzec kontroli w zakresie gwarancji statusu sędziego.
Pomocnicze
u.o.t.p.TK art. 92 § 1 pkt 1
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Umożliwia rozpoznanie wniosku na posiedzeniu niejawnym.
u.o.t.p.TK art. 59 § 1 pkt 2
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Podstawa do umorzenia postępowania w zakresie wzorców kontroli art. 180 ust. 3 i 4 Konstytucji z uwagi na niedopuszczalność wydania wyroku.
u.SN art. 29 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Dotyczy sposobu powstania stosunku służbowego sędziego.
u.SN art. 33 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Dotyczy sposobu powstania stosunku służbowego sędziego.
p.u.s.p. art. 55 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Definiuje sędziego sądu powszechnego jako osobę powołaną przez Prezydenta i która złożyła ślubowanie.
p.u.s.p. art. 65 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Dotyczy sposobu powstania stosunku służbowego sędziego.
p.u.s.a. art. 5 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Dotyczy sposobu powstania stosunku służbowego sędziego.
p.u.s.w. art. 23 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów wojskowych
Dotyczy sposobu powstania stosunku służbowego sędziego.
k.p.c. art. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Definiuje zakres spraw cywilnych.
Konstytucja art. 175 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Kształtuje zasadę sądowego wymiaru sprawiedliwości.
Konstytucja art. 126 § 1-3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa rolę Prezydenta jako najwyższego przedstawiciela RP i gwaranta władzy państwowej.
Konstytucja art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prezydent działa na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja art. 127 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prezydent jest przedstawicielem Narodu.
Konstytucja art. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Władza zwierzchnia należy do Narodu.
Konstytucja art. 130
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rota przysięgi Prezydenta.
Konstytucja art. 10 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sądy i Trybunały sprawują władzę sądowniczą.
Konstytucja art. 174
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wyroki są wydawane w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej.
Konstytucja art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez niezależny sąd.
Konstytucja art. 178 § 1-3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasady niezawisłości sędziowskiej, podlegania tylko ustawom, apolityczność.
Konstytucja art. 181
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Immunitet sędziowski.
Konstytucja art. 103 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Niepołączalność mandatu sędziego z mandatem posła lub senatora.
Konstytucja art. 194 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja art. 144 § 3 pkt 17
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy kompetencji Prezydenta.
p.u.s.p. art. 42a § 1-2
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Zakaz kwestionowania umocowania sądów i trybunałów oraz zgodności z prawem powołania sędziego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 189 k.p.c. w zakresie dotyczącym ustalania nawiązania stosunku służbowego sędziego narusza konstytucyjne gwarancje niezawisłości i nieusuwalności sędziów. • Akt powołania sędziego przez Prezydenta na wniosek KRS ma charakter ustrojowy i nie podlega sądowej kontroli. • Kwestie związane z powołaniem sędziego nie mieszczą się w pojęciu 'sprawy cywilnej'.
Godne uwagi sformułowania
akt ustrojowy realizowany przez dwa współdziałające organy • nie może podlegać następczej weryfikacji • droga sądowa nie przysługuje w odniesieniu do stosunku publicznoprawnego • naruszenie gwarancji statusu sędziego • nieusuwalność sędziego • prerogatywa Prezydenta • nie można formułować ograniczeń na gruncie ustawodawstwa zwykłego • nie sposób wyobrazić sobie żadnej procedury karnej, cywilnej czy administracyjnej, w ramach której sąd mógłby oceniać prawidłowość powołania innych sędziów • kwestia procedury wyboru sędziów oraz zapewnienia im niezawisłości w pełnieniu funkcji orzeczniczych należy wyłącznie do obowiązków państwa członkowskiego
Skład orzekający
Wojciech Sych
przewodniczący
Krystyna Pawłowicz
członek
Justyn Piskorski
sprawozdawca
Bartłomiej Sochański
członek
Michał Warciński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie niedopuszczalności sądowej kontroli aktu powołania sędziego oraz interpretacji art. 189 k.p.c. w kontekście spraw ustrojowych."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie kwestii powołania sędziego przez Prezydenta na wniosek KRS i możliwości sądowego ustalania tego faktu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezależnością sądownictwa i rolą Prezydenta oraz KRS w procesie nominacji sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym.
“Trybunał Konstytucyjny: Sąd nie zbada, czy sędzia został prawidłowo powołany!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.