K. 2/99 S. 1/00

Trybunał Konstytucyjny2000-06-21
SAOSinneprawo socjalneŚredniakonstytucyjny
renty inwalidzkieinwalidzi wojenniinwalidzi wojskowiTrybunał Konstytucyjnywaloryzacja rentkwota bazowaochrona praw nabytychprawo socjalneinicjatywa ustawodawcza

Trybunał Konstytucyjny zasygnalizował potrzebę legislacyjną w celu ujednolicenia podstaw wymiaru rent inwalidów wojennych i wojskowych przyznanych przed 1 stycznia 1999 r.

Trybunał Konstytucyjny, rozpatrując zgodność art. 11 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojskowych i wojennych z Konstytucją, stwierdził, że przepis ten sam w sobie nie jest niezgodny z prawem, gdyż ma charakter odsyłający. Jednakże, analiza wykazała niespójność w sposobie waloryzacji rent przyznanych przed i po 1 stycznia 1999 r., co skutkuje gorszym traktowaniem inwalidów wojennych, których świadczenia zostały przyznane wcześniej. Trybunał zasygnalizował Radzie Ministrów potrzebę podjęcia inicjatywy ustawodawczej w celu uregulowania tej kwestii.

W orzeczeniu z dnia 21 czerwca 2000 r. Trybunał Konstytucyjny rozpatrzył zgodność art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojskowych i wojennych oraz ich rodzin, w brzmieniu ustalonym przez późniejszą ustawę nowelizującą, z przepisami Konstytucji RP. Trybunał uznał, że sam zaskarżony przepis, mający charakter odsyłający, nie narusza Konstytucji. Niemniej jednak, analiza stanu prawnego ujawniła istotną niespójność w systemie przyznawania i waloryzacji rent inwalidów wojennych i wojskowych. Zastąpienie mechanizmu waloryzacji wynagrodzeniowej mechanizmem waloryzacji cenowej, bez jednoczesnego podniesienia wskaźnika wymiaru kwoty bazowej do 100% przeciętnego wynagrodzenia, doprowadziło do sytuacji, w której renty przyznane przed 1 stycznia 1999 r. są obliczane i waloryzowane w sposób mniej korzystny niż te przyznane po tej dacie. W przeciwieństwie do świadczeń z FUS, gdzie uwzględnia się indywidualne zarobki, w przypadku rent inwalidów wojennych i wojskowych kluczowa jest kwota bazowa. Trybunał, nie kwestionując zasady obliczania rent na podstawie przeciętnego wynagrodzenia, zwrócił uwagę na nierówne traktowanie osób, których inwalidztwo powstało przed 1999 r. W związku z tym, Trybunał Konstytucyjny postanowił zasygnalizować Radzie Ministrów potrzebę podjęcia inicjatywy ustawodawczej w celu uregulowania podstawy wymiaru rent inwalidów wojennych i wojskowych, przyznanych przed 1 stycznia 1999 r., podkreślając, że koszty takiego działania byłyby niewielkie w stosunku do korzyści wynikającej z usunięcia podstaw gorszego traktowania tych osób.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis ten sam w sobie nie jest niezgodny z Konstytucją, ponieważ ma charakter odsyłający i nie zawiera treści merytorycznej podlegającej kontroli konstytucyjności.

Uzasadnienie

Przepis jest jedynie przepisem odsyłającym, nie zawierającym samodzielnej treści merytorycznej, która mogłaby być bezpośrednio oceniana pod kątem zgodności z Konstytucją.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

postanowienie

Przepisy (6)

Główne

u.z.i.w.i.w. art. 11 § ust. 1

Ustawa o zaopatrzeniu inwalidów wojskowych i wojennych oraz ich rodzin

Przepis ma charakter odsyłający i sam w sobie nie jest niezgodny z Konstytucją.

u.z.u.r.e.i.r. art. 2 § pkt 1

Ustawa o zmianie ustawy o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach waloryzacji emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw

Ustalił brzmienie art. 11 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojskowych i wojennych.

u.T.K. art. 4 § ust. 2

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Podstawa prawna do sygnalizowania Radzie Ministrów potrzeby podjęcia inicjatywy ustawodawczej.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 19

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niespójność regulacji dotyczących rent przyznanych przed i po 1 stycznia 1999 r. prowadząca do gorszego traktowania starszych inwalidów. Koszt usunięcia tej niespójności jest niewielki w stosunku do korzyści.

Odrzucone argumenty

Zaskarżony przepis (art. 11 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojskowych i wojennych) jest zgodny z Konstytucją.

Godne uwagi sformułowania

zaskarżony przepis ma jedynie charakter przepisu odsyłającego zastąpienie mechanizmu waloryzacji wynagrodzeniowej mechanizmem waloryzacji cenowej, przed podniesieniem wskaźnika wymiaru kwoty bazowej do 100% przeciętnego wynagrodzenia doprowadziło do niespójności regulacji prawnych odbito się szczególnie niekorzystnie na poziomie wcześniej przyznanych rent inwalidów wojennych i wojskowych usunięcie podstaw gorszego traktowania zwłaszcza inwalidów wojennych

Skład orzekający

Wiesław Johann

przewodniczący

Krzysztof Kolasiński

sprawozdawca

Ferdynand Rymarz

członek

Jadwiga Skórzewska-Łosiak

członek

Marian Zdyb

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie potrzeby zmian legislacyjnych w zakresie świadczeń socjalnych, szczególnie w kontekście ochrony praw nabytych i równego traktowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy inwalidów wojskowych i wojennych oraz konkretnego okresu przyznawania rent.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii równego traktowania i sprawiedliwości społecznej w kontekście świadczeń dla inwalidów wojennych i wojskowych, co może być interesujące dla szerszej publiczności.

Niesprawiedliwość w rentach dla inwalidów wojennych? TK wskazuje na potrzebę zmian.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
148 Postanowienie z dnia 21 czerwca 2000 r. Sygn. K. 2/99 S. 1/00 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wiesław Johann – przewodniczący Krzysztof Kolasiński – sprawozdawca Ferdynand Rymarz Jadwiga Skórzewska-Łosiak Marian Zdyb w związku z wydanym 21 czerwca 2000 r. orzeczeniem stwierdzającym, że artykuł 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojskowych i wojennych oraz ich rodzin (Dz.U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68; zm: z 1990 r. Nr 34, poz. 198, Nr 36, poz. 206; z 1991 r. Nr 104, poz. 450; z 1992 r. Nr 21, poz. 84; z 1993 r. Nr 129, poz. 602; z 1994 r. Nr 10, poz. 37; z 1995 r. Nr 4, poz. 17, Nr 138, poz. 681; z 1996 r. Nr 136, poz. 636; z 1997 r. Nr 28, poz. 153; z 1998 r. Nr 106, poz. 668, Nr 162, poz. 1118) w brzmieniu ustalonym przez art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 września 1995 r. o zmianie ustawy o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach waloryzacji emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 138, poz. 681) nie jest niezgodny z art. 2, 19 i 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n o w i ł: w trybie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643) zasygnalizować Radzie Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej potrzebę podjęcia inicjatywy ustawodawczej w przedmiocie unormowania podstawy wymiaru rent inwalidów wojennych i wojskowych, przyznanych przed 1 stycznia 1999 r. Uzasadnienie: W orzeczeniu z 21 czerwca 2000 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 11 ust. 1 ustawy z 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojskowych i wojennych oraz ich rodzin, w brzmieniu ustalonym przez art. 2 pkt 1 ustawy z 29 września 1995 r. o zmianie ustawy o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach waloryzacji emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw nie jest niezgodny z art. 2, 19 i 32 ust. 1 konstytucji, a to zwłaszcza dlatego, że zaskarżony przepis ma jedynie charakter przepisu odsyłającego. Przepis ten nie zawiera treści merytorycznej, która mogłaby być poddana kontroli z punktu widzenia zgodności z konstytucją. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zastąpienie mechanizmu waloryzacji wynagrodzeniowej mechanizmem waloryzacji cenowej, przed podniesieniem wskaźnika wymiaru kwoty bazowej do 100% przeciętnego wynagrodzenia doprowadziło do niespójności regulacji prawnych podstaw wymiaru rent inwalidów wojennych i wojskowych, przyznanych przed i po 1 stycznia 1999 r. Zaniechanie podwyższania wskaźnika procentowego relacji kwoty bazowej do przeciętnego wynagrodzenia w odniesieniu do rent już przyznanych, przy okazji zastąpienia od 1996 r. mechanizmu waloryzacji wynagrodzeniowej mechanizmem waloryzacji cenowej, odbiło się szczególnie niekorzystnie na poziomie wcześniej przyznanych rent inwalidów wojennych i wojskowych. W przeciwieństwie bowiem do emerytur i rent z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, kwota bazowa stanowi jedyną podstawę wymiaru rent dla inwalidów wojennych i wojskowych. W wymiarze natomiast emerytur i rent z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych uwzględnia się także indywidualny wskaźnik ich wymiaru, obliczany od rzeczywistych, pełnych zarobków ubezpieczonego. Trybunał Konstytucyjny nie kwestionuje zasady obliczania rent inwalidów wojennych i wojskowych na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z okresu nabycia prawa do renty, ani zasady waloryzowania tych rent na zasadach ogólnie obowiązujących, a jedynie stosowanie różnych wskaźników wymiaru rent w relacji do przeciętnego wynagrodzenia z okresu nabycia prawa do renty. Koszty tego przedsięwzięcia byłyby niewysokie w relacji do efektu polegającego na usunięciu podstaw gorszego traktowania zwłaszcza inwalidów wojennych, których inwalidztwo powstało z reguły przed 1 stycznia 1999 r., a więc przed datą podwyższenia wskaźnika wymiaru kwoty bazowej, stanowiącej podstawę wymiaru rent do 100% przeciętnego wynagrodzenia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI