K 2/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej dotyczył zbadania zgodności z Konstytucją ustawy budżetowej na rok 2025 w zakresie finansowania Trybunału Konstytucyjnego (TK) i Krajowej Rady Sądownictwa (KRS). Prezydent zarzucił, że ustalone w ustawie budżetowej wydatki dla tych organów są niewystarczające do realizacji ich konstytucyjnych zadań, co narusza zasadę podziału i równoważenia władz (art. 10 Konstytucji) oraz inne przepisy dotyczące ich funkcjonowania. Trybunał Konstytucyjny przeprowadził analizę formalną i merytoryczną wniosku. Stwierdził, że choć parlament ma prawo modyfikować projekt ustawy budżetowej, to nie może tego robić w sposób, który uniemożliwia lub znacząco utrudnia realizację konstytucyjnych zadań przez organy państwa. W przypadku TK, Trybunał wskazał na naruszenie art. 10, art. 188, art. 189 w związku z art. 195 ust. 2 Konstytucji, podkreślając, że ograniczenie budżetu uniemożliwia wypłatę wynagrodzeń sędziów i pracowników, co narusza gwarancje konstytucyjne. W odniesieniu do KRS, Trybunał uznał za niezgodne z Konstytucją art. 10, art. 179 i art. 186, wskazując, że zmniejszone wydatki uniemożliwiają realizację jej zadań związanych ze staniem na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją art. 1 ust. 2 ustawy budżetowej w części dotyczącej załącznika nr 2 dla TK i KRS, w zakresie, w jakim ustala wydatki na poziomie niższym niż w projekcie ustawy budżetowej przedłożonym przez Radę Ministrów, co ogranicza możliwość wykonywania przez te organy ich konstytucyjnych zadań. Wyrok nakazuje ustawodawcy niezwłoczną nowelizację ustawy budżetowej, a do czasu jej wykonania Minister Finansów ma przekazywać środki z rezerwy celowej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: PrzełomoweUstalenie, że ustawa budżetowa musi zapewniać wystarczające środki na realizację konstytucyjnych zadań organów państwa, w tym TK i KRS, oraz że ograniczenie tych środków może stanowić naruszenie zasady podziału władz i gwarancji konstytucyjnych.
Wyrok dotyczy konkretnej sytuacji budżetowej i może być stosowany jako argument w sprawach dotyczących finansowania organów konstytucyjnych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy art. 1 ust. 2 ustawy budżetowej na rok 2025, w części dotyczącej załącznika nr 2 część 06. Trybunał Konstytucyjny, w zakresie, w jakim ustala wydatki Trybunału Konstytucyjnego w wysokości mniejszej niż przewidziane w projekcie ustawy budżetowej, ograniczając możliwość wykonywania jego konstytucyjnie określonych zadań, jest zgodny z art. 10, art. 188 i art. 189 w związku z art. 195 ust. 2 Konstytucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jest niezgodny.
Uzasadnienie
Ograniczenie budżetu TK narusza zasadę podziału władz i równoważenia się władz (art. 10 Konstytucji), a także przepisy dotyczące jego kompetencji (art. 188, 189 Konstytucji) oraz gwarancji wynagrodzeń sędziów (art. 195 ust. 2 Konstytucji), uniemożliwiając realizację konstytucyjnych zadań i wypłatę należnych wynagrodzeń.
Czy art. 1 ust. 2 ustawy budżetowej na rok 2025, w części dotyczącej załącznika nr 2 część 52. Krajowa Rada Sądownictwa, w zakresie, w jakim ustala wydatki Krajowej Rady Sądownictwa w wysokości mniejszej niż przewidziane w projekcie ustawy budżetowej, ograniczając możliwość wykonywania jej konstytucyjnie określonych zadań, jest zgodny z art. 10, art. 179 i art. 186 Konstytucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jest niezgodny.
Uzasadnienie
Ograniczenie budżetu KRS narusza zasadę podziału władz (art. 10 Konstytucji) oraz przepisy dotyczące jej roli w ochronie niezależności sądów i niezawisłości sędziów (art. 179, 186 Konstytucji), uniemożliwiając realizację jej konstytucyjnych zadań.
Czy art. 194 ust. 1 Konstytucji stanowi właściwy wzorzec kontroli dla przepisów ustawy budżetowej dotyczących wydatków Trybunału Konstytucyjnego?
Odpowiedź sądu
Nie, nie stanowi właściwego wzorca kontroli.
Uzasadnienie
Art. 194 ust. 1 Konstytucji określa skład i sposób wyboru sędziów TK, co nie ma związku z zakresem wydatków ustalonych w ustawie budżetowej. Postępowanie w tym zakresie zostało umorzone.
Czy art. 187 Konstytucji stanowi właściwy wzorzec kontroli dla przepisów ustawy budżetowej dotyczących wydatków Krajowej Rady Sądownictwa?
Odpowiedź sądu
Nie, nie stanowi właściwego wzorca kontroli.
Uzasadnienie
Art. 187 Konstytucji określa skład KRS, co nie ma związku z zakresem wydatków ustalonych w ustawie budżetowej. Postępowanie w tym zakresie zostało umorzone.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Krajowa Rada Sądownictwa | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Sejm | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (14)
Główne
Konstytucja art. 10
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada podziału i równoważenia władz, która wymaga zapewnienia organom konstytucyjnym wystarczających środków finansowych do realizacji ich zadań.
Konstytucja art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rola Krajowej Rady Sądownictwa w procesie powoływania sędziów, wymagająca odpowiedniego finansowania.
Konstytucja art. 186
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zadanie Krajowej Rady Sądownictwa polegające na staniu na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów, co wymaga zapewnienia jej finansowania.
Konstytucja art. 188
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Właściwość Trybunału Konstytucyjnego w sprawach zgodności ustaw z Konstytucją, wymagająca zapewnienia środków na jego funkcjonowanie.
Konstytucja art. 189
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Kompetencja Trybunału Konstytucyjnego do rozstrzygania sporów kompetencyjnych, wymagająca zapewnienia środków na jego funkcjonowanie.
Konstytucja art. 195 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje sędziom Trybunału Konstytucyjnego warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu, co wymaga odpowiedniego finansowania.
Pomocnicze
Konstytucja art. 194 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa skład i sposób wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego; nie stanowił właściwego wzorca kontroli w zakresie budżetu.
Konstytucja art. 219
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Reguluje uchwalanie ustawy budżetowej.
u.f.p. art. 109
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Definicja i skład ustawy budżetowej.
u.f.p. art. 139 § 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Obowiązek włączenia przez Ministra Finansów do projektu ustawy budżetowej dochodów i wydatków określonych jednostek, w tym TK i KRS.
u.o.t.p.TK art. 47
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Wymogi formalne wniosku o kontrolę konstytucyjności.
u.o.t.p.TK art. 59 § 1
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Podstawa do umorzenia postępowania w przypadku niedopuszczalności wydania wyroku.
u.k.r.s. art. 27
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
Pokrywanie kosztów działalności KRS z budżetu państwa i odrębna część budżetu państwa.
u.s.s.TK art. 16
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego
Określa wynagrodzenia sędziów Trybunału Konstytucyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ograniczenie budżetu TK i KRS uniemożliwia realizację ich konstytucyjnych zadań. • Ograniczenie budżetu TK narusza gwarancje wynagrodzeń sędziów TK. • Ograniczenie budżetu TK i KRS narusza zasadę podziału i równoważenia władz. • Ustawa budżetowa musi zapewniać środki na funkcjonowanie organów konstytucyjnych.
Godne uwagi sformułowania
budżetowe „warunki brzegowe” • nadmierne ograniczenie budżetu TK i KRS stanowi rezultat nadużycia władzy przez ustawodawcę • ustawa budżetowa nie jest jedynie aktem umożliwiającym finansowanie działań państwa, ale także instytucją będącą podstawą do funkcjonowania państwa w kształcie przewidzianym przez ustrojodawcę
Skład orzekający
Rafał Wojciechowski
przewodniczący
Krystyna Pawłowicz
członek
Stanisław Piotrowicz
członek
Bogdan Święczkowski
sprawozdawca
Andrzej Zielonacki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Przełomowe
Powoływalne dla: "Ustalenie, że ustawa budżetowa musi zapewniać wystarczające środki na realizację konstytucyjnych zadań organów państwa, w tym TK i KRS, oraz że ograniczenie tych środków może stanowić naruszenie zasady podziału władz i gwarancji konstytucyjnych."
Ograniczenia: Wyrok dotyczy konkretnej sytuacji budżetowej i może być stosowany jako argument w sprawach dotyczących finansowania organów konstytucyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii podziału władz i niezależności instytucji konstytucyjnych, a także konfliktu między władzą ustawodawczą a sądowniczą w kontekście budżetu państwa. Jest to precedensowe orzeczenie o dużym znaczeniu politycznym i prawnym.
“Trybunał Konstytucyjny: Ustawa budżetowa nie może dusić instytucji konstytucyjnych!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.