K 2/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek Krajowej Rady Sądownictwa (KRS) dotyczył zbadania zgodności art. 27 Prawa o ustroju sądów powszechnych (p.u.s.p.) z Konstytucją RP. KRS kwestionowała przepisy dotyczące procedury odwoływania prezesów i wiceprezesów sądów przez Ministra Sprawiedliwości (MS), argumentując, że ograniczają one konstytucyjnie zagwarantowaną rolę KRS w ochronie niezależności sądów i niezawisłości sędziów. W szczególności, KRS wskazywała na możliwość odwołania bez udziału KRS, brak wiążącego charakteru negatywnej opinii KRS, a także na przepisy dotyczące zawieszenia prezesów/wiceprezesów. Trybunał Konstytucyjny, analizując przepisy, uznał za niezgodne z art. 186 ust. 1 w związku z art. 173 i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP następujące fragmenty art. 27 p.u.s.p.: § 3 w zakresie, w jakim pozbawia KRS udziału w procedurze zawieszenia prezesa lub wiceprezesa oraz nie określa terminu trwania zawieszenia; § 5 w zakresie, w jakim pozbawia KRS udziału w procedurze odwołania, gdy kolegium sądu wydało pozytywną opinię lub nie wydało jej w terminie; § 5a zdanie drugie, w zakresie, w jakim wiążący charakter negatywnej opinii KRS jest uzależniony od uchwały podjętej większością dwóch trzecich głosów; oraz § 5a zdanie trzecie, w zakresie, w jakim niewydanie opinii przez KRS w terminie nie stoi na przeszkodzie odwołaniu. Trybunał orzekł o niezgodności tych przepisów z Konstytucją, podkreślając, że KRS jako organ stojący na straży niezależności sądów musi mieć realny wpływ na decyzje dotyczące odwoływania władz sądów. Postępowanie w pozostałym zakresie umorzono.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja konstytucyjnych gwarancji niezależności sądów i niezawisłości sędziów w kontekście procedur odwoływania władz sądów oraz roli Krajowej Rady Sądownictwa.
Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów Prawa o ustroju sądów powszechnych i ich zgodności z Konstytucją, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie do innych sytuacji.
Zagadnienia prawne (5)
Czy przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych, które pozbawiają Krajową Radę Sądownictwa udziału w procedurze odwoływania prezesów lub wiceprezesów sądów, są zgodne z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z Konstytucją.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że Krajowa Rada Sądownictwa, jako organ stojący na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów, musi mieć realny udział w procedurze odwoływania prezesów i wiceprezesów sądów. Ograniczenie tego udziału lub uzależnienie wiążącego charakteru opinii KRS od większości kwalifikowanej narusza konstytucyjną zasadę podziału władzy oraz gwarancje niezależności sądownictwa.
Czy przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych, które nie określają terminu trwania zawieszenia prezesa lub wiceprezesa sądu w pełnieniu czynności, są zgodne z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z Konstytucją.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że brak określenia terminu zawieszenia prezesa lub wiceprezesa sądu przez Ministra Sprawiedliwości, przy braku kontroli tej decyzji, narusza zasadę odrębności i niezależności władzy sądowniczej, stwarzając ryzyko arbitralności i destabilizacji pracy sądów.
Czy przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych, które pozwalają na odwołanie prezesa lub wiceprezesa sądu bez udziału Krajowej Rady Sądownictwa w sytuacji pozytywnej opinii kolegium sądu lub niewydania opinii w terminie, są zgodne z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z Konstytucją.
Uzasadnienie
Trybunał uznał za niedopuszczalne wykluczenie Krajowej Rady Sądownictwa z procedury odwoławczej tylko z powodu pozytywnej opinii kolegium sądu lub bezczynności kolegium, co narusza konstytucyjną rolę KRS w ochronie niezależności sądów.
Czy przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych, które uzależniają wiążący charakter negatywnej opinii Krajowej Rady Sądownictwa od uchwały podjętej większością dwóch trzecich głosów, są zgodne z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z Konstytucją.
Uzasadnienie
Wymóg uzyskania większości dwóch trzecich głosów dla wiążącego charakteru opinii KRS nadmiernie ogranicza jej wpływ na decyzje Ministra Sprawiedliwości dotyczące odwoływania prezesów/wiceprezesów, co jest sprzeczne z konstytucyjnym zadaniem KRS w zakresie ochrony niezależności sądów.
Czy przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych, które przewidują, że niewydanie opinii przez Krajową Radę Sądownictwa w terminie nie stoi na przeszkodzie odwołaniu prezesa lub wiceprezesa sądu, są zgodne z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z Konstytucją.
Uzasadnienie
Relatywnie krótki termin na wydanie opinii przez KRS, w połączeniu z procedurami wewnętrznymi Rady, może uniemożliwić jej zajęcie stanowiska na czas, co prowadzi do iluzoryczności jej udziału w procedurze i narusza konstytucyjne gwarancje niezależności sądów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Krajowa Rada Sądownictwa | instytucja | wnioskodawca |
Przepisy (12)
Główne
p.u.s.p. art. 27 § 3
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Niezgodny z art. 186 ust. 1 w zw. z art. 173 i art. 178 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim pozbawia KRS udziału w procedurze zawieszenia prezesa/wiceprezesa i nie określa terminu trwania zawieszenia.
p.u.s.p. art. 27 § 5
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Niezgodny z art. 186 ust. 1 w zw. z art. 173 i art. 178 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim pozbawia KRS udziału w procedurze odwołania przy pozytywnej opinii kolegium lub niewydaniu opinii w terminie.
p.u.s.p. art. 27 § 5a
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Niezgodny z art. 186 ust. 1 w zw. z art. 173 i art. 178 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim wiążący charakter negatywnej opinii KRS jest uzależniony od uchwały podjętej większością dwóch trzecich głosów.
p.u.s.p. art. 27 § 5a
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Niezgodny z art. 186 ust. 1 w zw. z art. 173 i art. 178 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim niewydanie opinii przez KRS w terminie nie stoi na przeszkodzie odwołaniu.
Konstytucja RP art. 186
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Krajowa Rada Sądownictwa stoi na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wzorzec kontroli w zakresie zasady poprawnej legislacji i jednoznaczności przepisów.
Konstytucja RP art. 10
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wzorzec kontroli w zakresie zasady podziału władzy.
Konstytucja RP art. 173
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wzorzec kontroli w zakresie zasady odrębności i niezależności sądów i trybunałów.
Konstytucja RP art. 178
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wzorzec kontroli w zakresie zasady niezawisłości sędziów.
Konstytucja RP art. 176
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wzorzec kontroli w zakresie zasady dwuinstancyjności postępowania.
Konstytucja RP art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wzorzec kontroli w zakresie prawa do sądu.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wzorzec kontroli w zakresie zasady równości wobec prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych dotyczące odwoływania prezesów i wiceprezesów sądów naruszają konstytucyjną zasadę podziału władzy i niezależności sądownictwa poprzez nadmierne ograniczenie roli Krajowej Rady Sądownictwa. • Brak określenia terminu zawieszenia prezesa/wiceprezesa sądu przez Ministra Sprawiedliwości oraz brak kontroli tej decyzji narusza niezależność władzy sądowniczej. • Uwarunkowanie wiążącego charakteru opinii KRS większością dwóch trzecich głosów oraz możliwość odwołania prezesa/wiceprezesa mimo braku opinii KRS w terminie, czyni udział KRS iluzorycznym i narusza jej konstytucyjne zadania.
Godne uwagi sformułowania
Krajowa Rada Sądownictwa stoi na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów. • Pojęcie «straży», o której mowa w art. 186 ust. 1 Konstytucji, obejmuje czuwanie nad brakiem zagrożeń niezależności sądów i niezawisłości sędziów w systemie prawnym. • Nadzór ten nie może wkraczać w wykonywanie wymiaru sprawiedliwości oraz nie może mieć «w jakiejkolwiek formie charakteru nadzoru politycznego». • Oddanie w tym wypadku kompetencji do odwoływania prezesa w ręce organu administracji nie może dopuszczać nieograniczonego, wręcz arbitralnego wpływu organu administracyjnego na czynności jurysdykcyjne przez usunięcie ze stanowiska «niewygodnej» dla władzy wykonawczej osoby. • Trybunał Konstytucyjny jako sąd prawa, nie może merytorycznie badać zarzutów wnioskodawcy opartych na sferze faktów.
Skład orzekający
Bogdan Święczkowski
przewodniczący
Zbigniew Jędrzejewski
członek
Krystyna Pawłowicz
sprawozdawca
Stanisław Piotrowicz
sprawozdawca
Rafał Wojciechowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja konstytucyjnych gwarancji niezależności sądów i niezawisłości sędziów w kontekście procedur odwoływania władz sądów oraz roli Krajowej Rady Sądownictwa."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów Prawa o ustroju sądów powszechnych i ich zgodności z Konstytucją, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie do innych sytuacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezależnością sądownictwa i rolą Krajowej Rady Sądownictwa, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym.
“Trybunał Konstytucyjny: Kluczowe przepisy o odwoływaniu prezesów sądów niezgodne z Konstytucją!”
Zdanie odrębne
Rafał Wojciechowski
Sędzia Rafał Wojciechowski zgłosił zdanie odrębne, argumentując, że postępowanie powinno zostać umorzone ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Podkreślił, że wnioskodawca skupił się na praktyce stosowania prawa przez Ministra Sprawiedliwości, a nie na samej treści przepisów, co wykracza poza kognicję Trybunału Konstytucyjnego jako sądu prawa, a nie sądu faktu. Wniosek o określenie terminu utraty mocy obowiązującej od konkretnej daty uznał za nieuzasadniony.
Sektor
prawo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.