K 18/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej dotyczył zbadania zgodności ustawy z dnia 12 kwietnia 2024 r. o zmianie ustawy o rachunkowości oraz niektórych innych ustaw z Konstytucją, ze szczególnym uwzględnieniem procesu legislacyjnego. Prezydent argumentował, że ustawa została uchwalona z naruszeniem zasady legalizmu, ponieważ Marszałek Sejmu bezprawnie uniemożliwił posłom Mariuszowi Kamińskiemu i Maciejowi Wąsikowi udział w pracach Sejmu, mimo zastosowania przez Prezydenta prawa łaski i prawomocnych orzeczeń Sądu Najwyższego potwierdzających ich mandaty. Trybunał Konstytucyjny, analizując przebieg postępowania karnego wobec posłów, orzeczenia dotyczące prawa łaski oraz działania Marszałka Sejmu, stwierdził rażące naruszenie zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji). Wskazano, że wadliwe działania Marszałka Sejmu doprowadziły do uchwalenia ustawy przez Sejm w niewłaściwym składzie, co skutkowało jej niezgodnością z art. 7 w związku z art. 4 ust. 2, art. 104 ust. 1 oraz art. 96 ust. 1 Konstytucji. Postępowanie w pozostałym zakresie umorzono. W zdaniach odrębnych sędziowie Bartłomiej Sochański i Jakub Stelina wyrazili odmienne zdanie co do podstawy prawnej i skutków orzeczenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady legalizmu w procesie legislacyjnym, znaczenie prawa łaski Prezydenta RP, konsekwencje naruszenia procedury uchwalania ustaw.
Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z obsadą mandatu poselskiego i działaniami Marszałka Sejmu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ustawa uchwalona w procesie legislacyjnym, w którym doszło do naruszenia zasady legalizmu poprzez bezprawne uniemożliwienie posłom wykonywania mandatu, jest zgodna z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustawa uchwalona w takim procesie jest niezgodna z Konstytucją.
Uzasadnienie
Naruszenie zasady legalizmu przez Marszałka Sejmu, polegające na bezprawnym wykluczeniu posłów z prac legislacyjnych i dopuszczeniu osoby nieuprawnionej, skutkuje wadliwością składu Sejmu i tym samym niezgodnością uchwalonej ustawy z Konstytucją.
Czy działania Marszałka Sejmu polegające na stwierdzeniu wygaśnięcia mandatów poselskich, mimo zastosowania prawa łaski przez Prezydenta i prawomocnych orzeczeń Sądu Najwyższego, naruszają zasadę legalizmu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, działania te naruszają zasadę legalizmu.
Uzasadnienie
Marszałek Sejmu, ignorując orzeczenia Sądu Najwyższego i prawo łaski Prezydenta, bezprawnie uniemożliwił posłom wykonywanie mandatu, co stanowi rażące naruszenie prawa i sprzeczność z zasadą legalizmu.
Jaki jest zakres normowania prawa łaski Prezydenta RP i czy może ono być kwestionowane przez inne organy państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Prawo łaski jest wyłączną i niepodlegającą kontroli kompetencją Prezydenta RP, wywołującą ostateczne skutki prawne.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie potwierdzał, że prawo łaski stosowane przez Prezydenta jest prerogatywą konstytucyjną, której nie można znieść ani zakwestionować przez inne organy, w tym Sąd Najwyższy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | uczestnik |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik |
Przepisy (20)
Główne
Konstytucja art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2024 r. o zmianie ustawy o rachunkowości oraz niektórych innych ustaw
Zaskarżona ustawa.
Pomocnicze
Konstytucja art. 4 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Władza zwierzchnia należy do Narodu, który sprawuje ją przez swoich przedstawicieli lub bezpośrednio.
Konstytucja art. 104 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Posłowie są przedstawicielami Narodu.
Konstytucja art. 106
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Warunki niezbędne do skutecznego wypełniania obowiązków poselskich oraz ochronę praw wynikających ze sprawowania mandatu określa ustawa.
Konstytucja art. 96 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sejm składa się z 460 posłów.
u.o.t.p.TK art. 47 § ust. 1 i 2
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Wymogi formalne wniosku o kontrolę konstytucyjności.
u.o.t.p.TK art. 86 § ust. 1
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Zawieszenie postępowania w przypadku sporu kompetencyjnego.
u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Umorzenie postępowania w przypadku zbędności orzekania.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 11
Kodeks postępowania karnego
Podstawa umorzenia postępowania.
k.p.k. art. 523 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Możliwość wniesienia kasacji na niekorzyść oskarżonego.
k.p.k. art. 521 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Możliwość wniesienia kasacji na niekorzyść oskarżonego.
k.p.k. art. 529
Kodeks postępowania karnego
Możliwość wniesienia kasacji na niekorzyść oskarżonego.
ustawa o SN art. 26 § § 1 pkt 11
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Właściwość rzeczowa Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.
k.wyb. art. 248 § § 3
Kodeks wyborczy
Wymóg dysponowania informacją z Krajowego Rejestru Karnego.
k.wyb. art. 249 § § 1
Kodeks wyborczy
Kompetencja Marszałka Sejmu do wydania postanowienia o wygaśnięciu mandatu.
k.wyb. art. 250 § § 1
Kodeks wyborczy
Odwołanie od postanowienia Marszałka Sejmu.
k.wyb. art. 247 § § 1 pkt 7
Kodeks wyborczy
Przesłanki wygaśnięcia mandatu poselskiego.
k.wyb. art. 334 § § 1
Kodeks wyborczy
Wygaśnięcie mandatu posła do Parlamentu Europejskiego.
Ustawa o wykonywaniu mandatu posła i senatora art. 3
Prawo i obowiązek czynnego uczestnictwa w pracach Sejmu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bezprawne uniemożliwienie posłom wykonywania mandatu narusza zasadę legalizmu. • Działania Marszałka Sejmu były sprzeczne z orzeczeniami Sądu Najwyższego i prawem łaski Prezydenta. • Uchwalenie ustawy przez Sejm w wadliwym składzie skutkuje jej niezgodnością z Konstytucją.
Godne uwagi sformułowania
rażące naruszenie prawa • oczywista sprzeczność z konstytucyjną zasadą legalizmu • wadliwy tryb ustawodawczy • Sejm obradujący w niewłaściwym składzie • prawo łaski jest wyłączną i niepodlegającą kontroli kompetencją Prezydenta RP
Skład orzekający
Jarosław Wyrembak
przewodniczący
Stanisław Piotrowicz
członek
Bartłomiej Sochański
członek
Jakub Stelina
członek
Bogdan Święczkowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady legalizmu w procesie legislacyjnym, znaczenie prawa łaski Prezydenta RP, konsekwencje naruszenia procedury uchwalania ustaw."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z obsadą mandatu poselskiego i działaniami Marszałka Sejmu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii konstytucyjnych związanych z procesem legislacyjnym, rolą organów państwa i prawami posłów, co ma duże znaczenie dla debaty publicznej i prawniczej.
“Trybunał Konstytucyjny: Ustawa uchwalona z naruszeniem prawa. Czy Sejm działał legalnie?”
Zdanie odrębne
Bartłomiej Sochański
Sędzia Bartłomiej Sochański zgłosił zdanie odrębne, argumentując, że postępowanie w zakresie wzorców kontroli wynikających z art. 4 ust. 2, art. 104 ust. 1, art. 96 ust. 1 Konstytucji należało umorzyć ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku, gdyż przepisy te są nieadekwatne do zarzutów. Podkreślił, że brak udziału dwóch posłów nie wpłynął na ważność głosowania ani wynik uchwalenia ustawy, a skutki orzeczenia powinny być proporcjonalne do naruszenia.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.