Orzeczenie · 1992-02-11

K 14/91

Sąd

Trybunał Konstytucyjny

Data

1992-02-11

SAOSinneprawo ubezpieczeń społecznychkonstytucyjny

emeryturyrentyustawakonstytucjatrybunał konstytucyjnyprawa nabytesprawiedliwość społecznapaństwo prawneubezpieczenia społeczne

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Trybunał Konstytucyjny rozpoznał sprawę z wniosków Rzecznika Praw Obywatelskich, grupy posłów, Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych, Związku Nauczycielstwa Polskiego, Federacji Związków Zawodowych Górników, Federacji Hutniczych Związków Zawodowych, Porozumienia Związków Zawodowych Dozoru Górniczego „Kadra”, Niezależnego Krajowego Związku Zawodowego „Solidarność Weteranów Pracy” oraz Federacji Związków Zawodowych Pracowników Automatyki i Telekomunikacji PKP i innych związków zawodowych kolejarzy. Przedmiotem wniosków była ocena zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw. Wnioskodawcy zarzucali ustawie naruszenie zasady państwa prawnego (art. 1 Konstytucji), zasady sprawiedliwości społecznej (art. 1 Konstytucji), zasady ochrony własności osobistej (art. 7 Konstytucji), zasady równości praw (art. 67 ust. 2 Konstytucji), prawa do pracy (art. 68 Konstytucji) oraz przepisów międzynarodowych paktów praw. Trybunał Konstytucyjny, po przeprowadzeniu rozprawy i analizie zgromadzonego materiału, orzekł o niezgodności niektórych przepisów ustawy z Konstytucją. W szczególności stwierdzono niezgodność przepisów art. 6 ust. 4, art. 7 ust. 6, art. 8, art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 1-2 i ust. 4, art. 12 ust. 1, art. 21 ust. 4, art. 27 ust. 2-3, art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1 i ust. 3, art. 32 ust. 4, art. 35 pkt 11 ustawy z dnia 17 października 1991 r. z art. 1 Konstytucji RP w części wysławiającej zasadę państwa prawnego, w zakresie w jakim pogarszają warunki uzyskania prawa do emerytur lub rent osób, które nabyły prawo do tych świadczeń na podstawie dotychczasowych przepisów. Stwierdzono również niezgodność niektórych przepisów z art. 1 w części wysławiającej zasadę sprawiedliwości społecznej i z art. 67 ust. 2 Konstytucji RP, a także z art. 70 ust. 1 i 2 pkt 1 Konstytucji RP. Orzeczono również o niezgodności przepisów art. 26 ustawy z art. 1 Konstytucji RP i art. 70 ust. 1 i 2 pkt 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim dotyczą osób, którym przyznano prawo do świadczeń lub które spełniły warunki do ich nabycia przed wejściem w życie powołanej ustawy. Trybunał umorzył postępowanie w części dotyczącej niektórych przepisów, pozostawił bez biegu inne zarzuty, a także orzekł o braku niezgodności niektórych przepisów z Konstytucją. Trybunał postanowił również przedstawić Sejmowi uwagi o uchybieniach stwierdzonych w art. 45 ustawy.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Zagadnienia prawne (7)

Czy przepisy ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent są zgodne z zasadą państwa prawnego (art. 1 Konstytucji RP), w szczególności w zakresie, w jakim pogarszają warunki uzyskania prawa do świadczeń lub obniżają ich wysokość dla osób, które nabyły prawo do nich na podstawie dotychczasowych przepisów?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, niektóre przepisy są niezgodne z art. 1 Konstytucji RP w części wysławiającej zasadę państwa prawnego, w zakresie w jakim pogarszają warunki uzyskania prawa do emerytur lub rent osób, które nabyły prawo do tych świadczeń na podstawie dotychczasowych przepisów.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że przepisy te naruszają zasadę państwa prawnego, w tym zasadę zaufania obywateli do państwa i zasadę ochrony praw słusznie nabytych, poprzez zmianę zasad ustalania świadczeń i obniżenie ich wysokości dla osób, które nabyły do nich prawo na podstawie wcześniejszych przepisów.

Czy przepisy ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent są zgodne z zasadą sprawiedliwości społecznej (art. 1 Konstytucji RP)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, niektóre przepisy są niezgodne z art. 1 Konstytucji RP w części wysławiającej zasadę sprawiedliwości społecznej.

Uzasadnienie

Niezgodność wynika z faktu, że przepisy te pogarszają warunki uzyskania prawa do świadczeń lub obniżają ich wysokość, co jest sprzeczne z zasadą sprawiedliwości społecznej.

Czy przepisy ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent są zgodne z zasadą ochrony własności osobistej (art. 7 Konstytucji RP)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, niektóre przepisy są niezgodne z art. 7 Konstytucji RP.

Uzasadnienie

Niezgodność wynika z obniżenia wysokości świadczeń, które są traktowane jako własność osobista.

Czy przepisy ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent są zgodne z zasadą równości praw (art. 67 ust. 2 Konstytucji RP)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, niektóre przepisy są niezgodne z art. 67 ust. 2 Konstytucji RP.

Uzasadnienie

Niezgodność wynika z nierównego traktowania świadczeniobiorców w zależności od daty nabycia prawa do świadczeń oraz z różnic w sposobie ustalania wysokości świadczeń.

Czy przepisy ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent są zgodne z prawem do pracy (art. 68 Konstytucji RP)?

Odpowiedź sądu

Niektóre przepisy nie są niezgodne z art. 68 Konstytucji RP.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że przepisy te nie naruszają prawa do pracy, choć wnioskodawcy argumentowali inaczej.

Czy przepisy ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent są zgodne z przepisami międzynarodowymi?

Odpowiedź sądu

Przepisy te nie wykazują wyraźnej niezgodności z konwencjami.

Uzasadnienie

Trybunał Konstytucyjny nie bada zgodności ustaw z ratyfikowanymi konwencjami międzynarodowymi.

Czy przepis art. 47 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent jest zgodny z zasadą państwa prawnego (art. 1 Konstytucji RP)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przepis art. 47 jest niezgodny z art. 1 Konstytucji RP.

Uzasadnienie

Przepis ten stwarza stan nieuzasadnionej niepewności prawnej w ważnej społecznie dziedzinie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Częściowo uwzględniono wnioski

Strona wygrywająca

wnioskodawcy (częściowo)

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Rzecznik Praw Obywatelskich	organ_państwowy	wnioskodawca
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej	organ_państwowy	przedstawiciel
Prokurator Generalny	organ_państwowy	przedstawiciel
grupa posłów na Sejm bieżącej kadencji	inne	wnioskodawca
Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych	inne	wnioskodawca
Związek Nauczycielstwa Polskiego	inne	wnioskodawca
Federacja Związków Zawodowych Górników	inne	wnioskodawca
Federacja Hutniczych Związków Zawodowych w Polsce	inne	wnioskodawca
Porozumienie Związków Zawodowych Dozoru Górniczego “Kadra”	inne	wnioskodawca
Niezależny Krajowy Związek Zawodowy “Solidarność Weteranów Pracy”	inne	wnioskodawca
Federacja Związków Zawodowych Pracowników Automatyki i Telekomunikacji PKP	inne	wnioskodawca
Związek Zawodowy Maszynistów Kolejowych w Polsce	inne	wnioskodawca
Samorządny Związek Zawodowy Pracowników Warsztatowych Służby Trakcji, Wagonów i Samochodów PKP	inne	wnioskodawca
Związek Zawodowy Dyżurnych Ruchu PKP	inne	wnioskodawca