K 12/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego dotyczący zgodności art. 227 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Zaskarżony przepis, obowiązujący przed 15 stycznia 2003 r., stanowił, że spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu wygasa z upływem sześciu miesięcy od dnia ustania członkostwa w spółdzielni z przyczyn innych niż śmierć członka, chyba że prawo zostało zbyte, a nabywca został przyjęty do spółdzielni. Trybunał uznał, że przepis ten, mimo iż został formalnie uchylony, nadal może mieć zastosowanie do oceny stanów prawnych powstałych w przeszłości, co uzasadniało merytoryczne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu wyroku Trybunał podkreślił, że spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jest prawem majątkowym podlegającym ochronie konstytucyjnej. Związanie tego prawa z członkostwem w spółdzielni i przewidziane w przepisie wygaśnięcie prawa w przypadku ustania członkostwa stanowiło nieuzasadnione zróżnicowanie ochrony praw majątkowych i naruszało zasadę proporcjonalności. Trybunał wskazał, że cel zaspokajania potrzeb mieszkaniowych przez spółdzielnie można realizować za pomocą mniej restrykcyjnych środków, a wygaśnięcie prawa do lokalu nie jest niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania spółdzielni. Ponadto, przepis ten prowadził do dyskryminacji członków spółdzielni w porównaniu z innymi kategoriami lokatorów, którym przysługiwała szersza ochrona prawna. W konsekwencji, Trybunał orzekł, że art. 227 § 1 Prawa spółdzielczego jest niezgodny z Konstytucją.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie niezgodności przepisów ograniczających prawa majątkowe, w szczególności w kontekście prawa spółdzielczego, z zasadami konstytucyjnymi ochrony własności i proporcjonalności.
Dotyczy konkretnego przepisu Prawa spółdzielczego w jego historycznym brzmieniu, ale stanowi ważny przykład interpretacji zasad konstytucyjnych w odniesieniu do praw majątkowych.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 227 § 1 ustawy Prawo spółdzielcze, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 19 grudnia 2002 r., jest zgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 227 § 1 ustawy Prawo spółdzielcze jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Uzasadnienie
Przepis ten narusza konstytucyjną zasadę równej ochrony praw majątkowych oraz zasadę proporcjonalności, wprowadzając nieuzasadnione zróżnicowanie ochrony praw majątkowych i stanowiąc nadmierną ingerencję w prawa członków spółdzielni, która nie jest konieczna dla realizacji celów spółdzielni mieszkaniowych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Sejm | organ_państwowy | uczestnik |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik |
Przepisy (8)
Główne
prawo spółdzielcze art. 227 § § 1
Ustawa – Prawo spółdzielcze
Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym przed 15 stycznia 2003 r., stanowił, że spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu wygasa z upływem sześciu miesięcy od dnia ustania członkostwa z innych przyczyn niż śmierć członka, chyba że prawo zostało zbyte, a nabywca został przyjęty do spółdzielni. Trybunał uznał go za niezgodny z Konstytucją.
Konstytucja art. 64 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje równą dla wszystkich ochronę własności, innych praw majątkowych oraz prawa dziedziczenia.
Konstytucja art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, i nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
Pomocnicze
Ustawa o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych ustaw
Ustawa, która uchyliła art. 227 § 1 Prawa spółdzielczego z dniem 15 stycznia 2003 r.
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych art. 178 § ust. 1
Przepis o niemal identycznej treści jak zaskarżony art. 227 § 1 Prawa spółdzielczego, uznany za niekonstytucyjny wyrokiem TK z 30 marca 2004 r., sygn. K 32/03.
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Ustawa zapewniająca ochronę lokatorów, której zakres był szerszy niż ochrona wynikająca z art. 227 § 1 Prawa spółdzielczego.
ustawa o TK art. 39 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
Przepis dotyczący umorzenia postępowania, gdy akt normatywny utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia.
ustawa o TK art. 39 § ust. 3
Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
Przepis stanowiący wyjątek od zasady umorzenia postępowania, gdy wydanie orzeczenia jest konieczne dla ochrony konstytucyjnych wolności i praw.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 227 § 1 Prawa spółdzielczego narusza zasadę równej ochrony praw majątkowych (art. 64 ust. 2 Konstytucji). • Ograniczenia praw konstytucyjnych muszą być konieczne i proporcjonalne (art. 31 ust. 3 Konstytucji), a wygaśnięcie prawa do lokalu z powodu utraty członkostwa nie jest konieczne. • Przepis wprowadza nieuzasadnione zróżnicowanie ochrony praw majątkowych. • Wygaśnięcie prawa do lokalu stanowi nadmierną sankcję, która nie jest proporcjonalna do celu ochrony praw spółdzielni. • Istniejąca ochrona prawna dla innych kategorii lokatorów jest szersza niż dla osób tracących spółdzielcze prawo do lokalu na podstawie art. 227 § 1 Prawa spółdzielczego.
Godne uwagi sformułowania
własnościowe prawo do lokalu powinno podlegać równej dla wszystkich ochronie • ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw muszą mieć określone uzasadnienie • nie było konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego • ochrona praw majątkowych powinna być szczególnie intensywna w przypadku praw służących zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych • zasada związania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu z członkostwem w spółdzielni stanowiła przedmiot rozważań Trybunału Konstytucyjnego • ingerencja ta nie jest niezbędna dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania spółdzielni mieszkaniowych
Skład orzekający
Ewa Łętowska
przewodniczący
Zbigniew Cieślak
członek
Maria Gintowt-Jankowicz
członek
Mirosław Granat
członek
Janusz Niemcewicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie niezgodności przepisów ograniczających prawa majątkowe, w szczególności w kontekście prawa spółdzielczego, z zasadami konstytucyjnymi ochrony własności i proporcjonalności."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego przepisu Prawa spółdzielczego w jego historycznym brzmieniu, ale stanowi ważny przykład interpretacji zasad konstytucyjnych w odniesieniu do praw majątkowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych praw majątkowych i ich ochrony konstytucyjnej w specyficznym kontekście spółdzielni mieszkaniowych, co jest istotne dla wielu obywateli i prawników.
“Czy utrata członkostwa w spółdzielni może oznaczać utratę mieszkania? Trybunał Konstytucyjny odpowiada!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.