K 1/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny rozpoznał połączone wnioski Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Krajowej Rady Sądownictwa dotyczące zgodności art. 7, 8 i 9 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (ustawa okołobudżetowa na 2023 r.) z Konstytucją. Wnioskodawcy zarzucili, że przepisy te, ustalające podstawę wynagrodzenia zasadniczego sędziów na niższym poziomie niż wynikałoby to z ustaw stałych, naruszają prawo sędziów do wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu i zakresowi obowiązków, co stanowi gwarancję niezawisłości sędziowskiej (art. 178 ust. 2 Konstytucji) oraz prawo sędziów Trybunału Konstytucyjnego do wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu (art. 195 ust. 2 Konstytucji). Trybunał, odwołując się do swojego orzecznictwa, w tym wyroku w sprawie K 1/12, wskazał, że wynagrodzenia sędziów muszą być kształtowane w sposób wykluczający uznaniowość, znacząco przewyższać przeciętne wynagrodzenie w sferze budżetowej, wykazywać tendencję wzrostową i być chronione przed nadmiernie niekorzystnymi zmianami. Analiza przepisów ustawy okołobudżetowej na 2023 r. wykazała, że po raz kolejny wprowadzono tymczasowe, kwotowe ustalenie podstawy wynagrodzenia, co narusza zasadę braku uznaniowości i przewidywalności dochodów sędziów. W konsekwencji, Trybunał orzekł, że art. 8 i 9 ustawy są niezgodne z art. 178 ust. 2 Konstytucji, a art. 7 z art. 195 ust. 2 Konstytucji, umarzając postępowanie w pozostałym zakresie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja konstytucyjnych gwarancji wynagrodzenia sędziów, zasada niezawisłości sędziowskiej, wpływ ustawy okołobudżetowej na ustrój sądownictwa.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą okołobudżetową na 2023 r. i jej wpływem na wynagrodzenia sędziów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy ustawy okołobudżetowej na 2023 r. dotyczące ustalenia podstawy wynagrodzenia zasadniczego sędziów naruszają prawo sędziów do wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu i zakresowi obowiązków, gwarantowane przez art. 178 ust. 2 Konstytucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 8 i 9 ustawy okołobudżetowej na 2023 r. są niezgodne z art. 178 ust. 2 Konstytucji.
Uzasadnienie
Ustawodawca, wprowadzając po raz kolejny tymczasowe, kwotowe ustalenie podstawy wynagrodzenia sędziów, naruszył zasadę braku uznaniowości i przewidywalności dochodów sędziów, co jest kluczowe dla zapewnienia wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu i niezawisłości sędziowskiej.
Czy przepisy ustawy okołobudżetowej na 2023 r. dotyczące ustalenia podstawy wynagrodzenia zasadniczego sędziów Trybunału Konstytucyjnego naruszają prawo sędziów TK do wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu, gwarantowane przez art. 195 ust. 2 Konstytucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 7 ustawy okołobudżetowej na 2023 r. jest niezgodny z art. 195 ust. 2 Konstytucji.
Uzasadnienie
Podobnie jak w przypadku sędziów sądów, tymczasowe i kwotowe ustalenie podstawy wynagrodzenia sędziów Trybunału Konstytucyjnego narusza konstytucyjną gwarancję wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu, co jest materialną podstawą niezawisłości sędziowskiej.
Czy Krajowa Rada Sądownictwa, w składzie ukształtowanym na mocy ustawy z 2017 r., posiada legitymację do występowania z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją przepisów dotyczących wynagrodzeń sędziów?
Odpowiedź sądu
Tak, KRS posiada legitymację, a w przypadku wątpliwości co do art. 7, poparcie wniosków Prezesa SN i Prezesa NSA rozwiewa te wątpliwości.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że KRS ma legitymację do występowania z wnioskiem o zbadanie zgodności z Konstytucją ustawy regulującej działalność Trybunału, w zakresie, w jakim niezależność sędziów TK przekłada się na niezależność sądów. Dodatkowo, poparcie wniosku przez inne uprawnione podmioty rozwiewa wątpliwości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Krajowa Rada Sądownictwa | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Sejm | organ_państwowy | uczestnik |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | uczestnik |
Przepisy (20)
Główne
ustawa okołobudżetowa na 2023 r. art. 7
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023
Ustalenie podstawy wynagrodzenia zasadniczego sędziego Trybunału Konstytucyjnego w wysokości 5444,42 zł w 2023 r., zamiast opartej na przeciętnym wynagrodzeniu.
ustawa okołobudżetowa na 2023 r. art. 8
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023
Ustalenie podstawy wynagrodzenia zasadniczego sędziego sądów powszechnych w wysokości 5444,42 zł w 2023 r., zamiast opartej na przeciętnym wynagrodzeniu.
ustawa okołobudżetowa na 2023 r. art. 9
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023
Ustalenie podstawy wynagrodzenia zasadniczego sędziego Sądu Najwyższego w wysokości 5444,42 zł w 2023 r., zamiast opartej na przeciętnym wynagrodzeniu.
Konstytucja art. 178 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje sędziom prawo do wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków.
Konstytucja art. 195 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zapewnia sędziom Trybunału Konstytucyjnego warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków.
Pomocnicze
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, zasada ochrony praw nabytych i zaufania do państwa.
Konstytucja art. 10 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podział władzy.
Konstytucja art. 173
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada odrębności i niezależności władzy sądowniczej.
Konstytucja art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności przy ograniczaniu praw i wolności.
Konstytucja art. 64 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności.
Konstytucja art. 64 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności.
Konstytucja art. 216 § 5
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucyjny limit zadłużenia.
Konstytucja art. 220 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa budżetowa.
p.u.s.p. art. 91 § 1c
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego sądu powszechnego.
u.SN art. 48 § 2
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego Sądu Najwyższego.
u.s.TK art. 16 § 2
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego
Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego Trybunału Konstytucyjnego.
ustawa o postępowaniu przed TK art. 59 § 1
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Podstawa do umorzenia postępowania w pozostałym zakresie.
ustawa o KRS art. 9a
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
Mechanizm wyboru sędziów – członków KRS przez Sejm.
Konstytucja art. 187 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Skład Krajowej Rady Sądownictwa.
Konstytucja art. 186 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Legitymacja KRS do występowania z wnioskami do Trybunału Konstytucyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustawy okołobudżetowej na 2023 r. naruszają prawo sędziów do wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu i zakresowi obowiązków, co jest gwarancją niezawisłości sędziowskiej. • Ustawodawca, wprowadzając tymczasowe i kwotowe ustalenie podstawy wynagrodzenia sędziów, naruszył zasadę braku uznaniowości i przewidywalności dochodów. • Krajowa Rada Sądownictwa, w obecnym składzie, nie posiada legitymacji do występowania z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego.
Odrzucone argumenty
Stanowisko Sejmu, że konstytucyjną ochroną nie jest objęte utrzymanie realnej wartości wynagrodzeń sędziowskich, które spadają w związku z inflacją. • Stanowisko Ministra Finansów, że sposób ustalania wynagrodzenia sędziów nie narusza niezależności wymiaru sprawiedliwości, a stanowi przejaw równości wszystkich obywateli wobec pojawiających się zagrożeń.
Godne uwagi sformułowania
wynagrodzenia sędziów powinny być kształtowane w sposób wykluczający jakąkolwiek uznaniowość • wynagrodzenia sędziów powinny znacząco przewyższać wysokość przeciętnego wynagrodzenia w sferze budżetowej • wynagrodzenia sędziów powinny w dłuższym okresie czasu wykazywać tendencję wzrostową nie mniejszą niż przeciętne wynagrodzenie w sferze budżetowej • w trudnej sytuacji budżetu państwa wynagrodzenia sędziów powinny być bardziej – niż wynagrodzenia wszystkich innych funkcjonariuszy i pracowników sfery budżetowej – chronione przed nadmiernie niekorzystnymi zmianami • nieprzekraczalne „warunki brzegowe” wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu sędziego i zakresowi jego obowiązków
Skład orzekający
Bartłomiej Sochański
przewodniczący
Stanisław Piotrowicz
członek
Piotr Pszczółkowski
członek
Michał Warciński
członek
Rafał Wojciechowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja konstytucyjnych gwarancji wynagrodzenia sędziów, zasada niezawisłości sędziowskiej, wpływ ustawy okołobudżetowej na ustrój sądownictwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą okołobudżetową na 2023 r. i jej wpływem na wynagrodzenia sędziów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy kluczowych gwarancji ustrojowych państwa prawa – niezawisłości sędziowskiej i godności urzędu, a także wpływu ustaw budżetowych na funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości. Jest to temat o dużym znaczeniu dla prawników i opinii publicznej.
“Trybunał Konstytucyjny: Ustawa okołobudżetowa narusza niezawisłość sędziów!”
Zdanie odrębne
Piotr Pszczółkowski
Sędzia Piotr Pszczółkowski zgłosił zdanie odrębne, w którym poparł kierunek rozstrzygnięcia, ale uznał, że postępowanie w zakresie wniosku Krajowej Rady Sądownictwa powinno zostać umorzone ze względu na brak legitymacji KRS w obecnym składzie, ukształtowanym niezgodnie z Konstytucją.
Sektor
prawo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.