IX U 951/18

Sąd Okręgowy w Gliwicach Wydział IX Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Ośrodek Zamiejscowy w RybnikuRybnik2018-08-30
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyŚredniaokręgowy
emeryturastaż pracyubezpieczenia społecznegospodarstwo rolneokres składkowyokres nieskładkowyZUSprawo pracy

Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił odwołanie Z.K. od decyzji ZUS odmawiającej prawa do emerytury z powodu braku wymaganego stażu pracy, uznając, że okres pracy w gospodarstwie rolnym ciotki we wrześniu i październiku 1977 r. nie został udowodniony.

Ubezpieczony Z.K. odwołał się od decyzji ZUS odmawiającej mu prawa do emerytury, twierdząc, że w okresie od 01.09.1977 r. do 31.10.1977 r. pracował w gospodarstwie rolnym swojej ciotki. Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił odwołanie, uznając, że ubezpieczony nie udowodnił faktycznego zamieszkania i pracy w gospodarstwie w tym okresie. Sąd podkreślił, że zeznania świadków nie potwierdzają pracy w spornym okresie, a sam ubezpieczony miał już wtedy 19 lat i pracował zawodowo.

Decyzją z dnia 23 maja 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił Z. K. prawa do emerytury, wskazując na brak wymaganego stażu pracy i niezaliczając okresu pracy w gospodarstwie rolnym od 01.09.1977 r. do 31.10.1977 r. z uwagi na odległość i brak codziennego świadczenia pracy. Ubezpieczony wniósł odwołanie, twierdząc, że w tym okresie mieszkał u ciotki i pracował w jej gospodarstwie. Sąd Okręgowy w Gliwicach, rozpoznając sprawę, ustalił, że ubezpieczony nie posiadał wymaganego 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego, a okres pracy w gospodarstwie rolnym ciotki nie został udowodniony. Sąd nie dał wiary zeznaniom ubezpieczonego, wskazując na ich wewnętrzną niespójność oraz brak potwierdzenia w zeznaniach świadków i dokumentach. Podkreślono, że w spornym okresie gospodarstwo nie należało już do ciotki, a ubezpieczony miał 19 lat i pracował zawodowo. Sąd uznał, że pomoc świadczona doraźnie w gospodarstwie, zwłaszcza w okresie wakacji lub ferii, nie może być uznana za pracę w rozumieniu przepisów, która uzupełniałaby ogólny staż pracy. Powołując się na ścisłą interpretację przepisów dotyczących emerytur w obniżonym wieku, Sąd oddalił odwołanie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ale tylko pod warunkiem udowodnienia faktycznego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym w wymiarze co najmniej połowy czasu pracy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ubezpieczony nie udowodnił faktycznego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym w spornym okresie (wrzesień-październik 1977 r.). Zeznania świadków nie potwierdzały pracy w tym konkretnym czasie, a sam ubezpieczony miał już 19 lat i pracował zawodowo. Pomoc doraźna w gospodarstwie, zwłaszcza w okresach wolnych od pracy zawodowej, nie jest traktowana jako praca w rozumieniu przepisów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie odwołania

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.

Strony

NazwaTypRola
Z. K.osoba_fizycznaodwołujący
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (4)

Główne

ustawa emerytalna art. 184 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Określa warunki nabycia prawa do emerytury po osiągnięciu wieku przewidzianego w przepisach, jeśli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnięto wymagany okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze oraz wymagany okres składkowy i nieskładkowy (25 lat dla mężczyzn).

ustawa emerytalna art. 10 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Przy ustalaniu prawa do emerytury uwzględnia się m.in. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r., jeśli okresy składkowe i nieskładkowe są krótsze od wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.

Pomocnicze

ustawa emerytalna art. 184 § 2

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Warunkiem przyznania emerytury jest nieprzystąpienie do otwartego funduszu emerytalnego.

k.p.c. art. 477 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje możliwość oddalenia odwołania przez sąd, jeśli nie znajdzie podstaw do jego uwzględnienia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak udowodnienia faktycznego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym w spornym okresie. Zeznania świadków nie potwierdzają pracy w spornym okresie. Pomoc doraźna w gospodarstwie nie jest traktowana jako praca w rozumieniu przepisów. Ścisła interpretacja przepisów dotyczących emerytur w obniżonym wieku.

Odrzucone argumenty

Ubezpieczony twierdził, że pracował w gospodarstwie rolnym ciotki w okresie od 01.09.1977 r. do 31.10.1977 r.

Godne uwagi sformułowania

wymagania stawiane przez ustawodawcę, które należy spełnić celem uzyskania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach, należy interpretować ściśle. Emerytura przewidziana w art. 184 ustawy emerytalnej to świadczenie szczególne, gdyż przyznawane jest w drodze odstępstwa od zasady związanej z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. Z tego powodu, wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie tego świadczenia muszą być wykładane w sposób ścisły i precyzyjny.

Skład orzekający

Renata Stańczak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zaliczania okresów pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracy przy ustalaniu prawa do emerytury, zwłaszcza w kontekście udowodnienia faktycznego wykonywania pracy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ubezpieczonego i interpretacji przepisów obowiązujących przed 1983 r. oraz zasad udowadniania pracy w gospodarstwie rolnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego dla wielu osób tematu emerytur i sposobu zaliczania okresów pracy, zwłaszcza w kontekście pracy w gospodarstwach rolnych, co jest częstym zagadnieniem w sprawach ZUS.

Czy praca u cioci na wsi liczy się do emerytury? Sąd wyjaśnia.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IX U 951/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 sierpnia 2018 r. Sąd Okręgowy___________________ w Gliwicach Wydział IX Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku w składzie: Przewodniczący: SSR del. Renata Stańczak Protokolant: Iwona Krakowczyk przy udziale ./. po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2018 r. w Rybniku sprawy z odwołania Z. K. ( Z. K. ) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. o emeryturę na skutek odwołania Z. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 23 maja 2018 r. nr (...) oddala odwołanie. Sędzia Sygn. akt IX U 951/18 UZASADNIENIE Decyzją z 23 maja 2018r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił ubezpieczonemu Z. K. ( K. ) prawa do emerytury podnosząc brak prawa do świadczenia z uwagi na brak wymaganego stażu pracy zaznaczając, iż nie zalicza do tego stażu okresu pracy w gospodarstwie rolnym od 01.09.1977r. do 31.10.1977r., ponieważ gospodarstwo znajdowało się w województwie (...) , a w tym okresie ubezpieczony był zameldowany w J. i jest to zbyt wielka odległość, aby mógł codziennie, w pełnym wymiarze świadczyć pracę w gospodarstwie. Ubezpieczony wniósł odwołanie od decyzji wskazując, że w okresie spornym od 01.09.1977r. do 31.10.1977r., w czasie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, nie dojeżdżał codziennie do C. , lecz mieszkał u ciotki i jej rodziny. Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie z przyczyn jak w zaskarżonej decyzji. Rozpoznając sprawę Sąd ustalił, co następuje: Ubezpieczony urodził się (...) W dniu (...) . złożył wniosek o emeryturę z obniżonego wieku. Organ rentowy uwzględnił ubezpieczonemu na dzień 01.01.1999r. staż pracy w wymiarze 24 lat, 11 miesięcy i 14 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 16 lat, 2 miesięcy i 27 dni pracy w warunkach szczególnych. Ubezpieczony pracę zawodową rozpoczął w 1973r., najpierw w szkole przyzakładowej, a potem kontynuował zatrudnienie w Przedsiębiorstwie (...) w K. , w którym zatrudniony był do 31.08.1977r. (ubezpieczony wypowiedział umowę o pracę). Od 02.11.1977r. ubezpieczony rozpoczął pracę w Przedsiębiorstwie (...) w J. . M. P. (świadek w niniejszej sprawie) wraz z mężem A. P. od 1976r. są właścicielami gospodarstwa położonego w C. , gminie K. (województwo (...) ). Od tego samego roku powstało prawo dożywocia dla teściów M. S. i J. P. , tj. prawo dożywotniego mieszkania, utrzymania i opieki. S. P. (1) z domu K. była ciotką ubezpieczonego – siostrą jego ojca. W okresie spornym od 01.09.1977r. do 31.10.1977r. w gospodarstwie stanowiącym już wówczas własność M. i A. P. mieszkała ciotka S. P. (2) z mężem J. oraz trójką dzieci M. i A. P. . Gospodarstwo to miało powierzchnię niecałe 1,90 ha. Nadto dzierżawione były łąki o powierzchni około 5ha. W gospodarstwie hodowano 2 krowy, świnie, konia, kury, kaczki, cielaka. Uprawiano zboże, ziemniaki, buraki, siano. Prace wykonywane był ręcznie lub przy użyciu konia. W gospodarstwie pracowała głównie M. P. z mężem, który równocześnie wykonywał pracę zawodową na kopalni. Pracowali także teściowie, choć teść w mniejszym zakresie, gdyż był osobą schorowaną – miał nowotwór płuc (zmarł w 1982r.). W okresie spornym trwała budowa drugiego domu na ternie gospodarstwa, rozpoczętego jeszcze przez S. i J. P. , a kontynuowana przez M. P. z mężem. Ubezpieczony wraz z rodzicami i dwójką rodzeństwa od dzieciństwa odwiedzał ciotkę, głównie w czasie wakacji i ferii zimowych. Ubezpieczony wraz z rodzicami mieszkał na stałe na Śląsku, w J. . Gdy ubezpieczony przyjeżdżał do gospodarstwa ciotki, pomagał przy budowie domu, a także w pracach polowych oraz przy pasaniu krów. W pracach polowych i w gospodarstwie pomagali wówczas także rodzice ubezpieczonego. Powyższe ustalił Sąd w oparciu o akta ZUS, w tym min. o akt własności ziemi z 15.02.1976r. k. 19 a.r., zeznania świadków M. P. i W. P. oraz ubezpieczonego złożone na rozprawie w dniu 30.08.2018r., czas nagrania 00: 08:21-01:13:58) Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd zważył, co następuje: Odwołanie ubezpieczonego nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 1270 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31.12.1948 przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32,33,39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. na dzień 31.12.1998r.) osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 (tj. 25 lat dla mężczyzn). Ust. 2 „Emerytura, o której mowa w ust.1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego. Zgodnie z treścią art.10 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktując je, z zastrzeżeniem art. 56 , jak okresy składkowe: pkt 3 : przypadające przed dniem 1 stycznia 1983r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7 , są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. Ubezpieczony legitymuje się wymaganym okresem pracy w szczególnych warunkach, ale nie posiada wymagane 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego. Ubezpieczony domagał się zaliczenia okresu od 01.09.1977r. do 31.10.1977r. jako okresu uzupełniającego ogólny staż pracy twierdząc, że w tym czasie pracował w gospodarstwie rolnym ciotki S. P. (2) . W ocenie Sądu przeprowadzone postępowanie nie pozwala na przyjęcie, że ubezpieczony faktycznie w tym spornym okresie prace w gospodarstwie rolnym wykonywał. Po pierwsze zauważyć należy, że w spornym okresie gospodarstwo rolne, w którym miał pracować ubezpieczony nie było już własnością jego ciotki S. P. (2) , ale jej syna A. i jego żony M. . Poza tym ubezpieczony w (...) , miał już skończone 19 lat i od wielu lat pracował zawodowo. Świadkowie zawnioskowani przez ubezpieczonego pamiętają ubezpieczonego z pobytów w gospodarstwie, ale w czasie wakacji letnich albo ferii zimowych, gdy przyjeżdżał razem ze swoimi rodzicami i rodzeństwem i kiedy uczęszczał jeszcze do szkoły. Całą rodziną przebywali w tym gospodarstwie od czerwca do 1 września. W czasie wykopków na jesień przyjeżdżali też na tydzień, dwa. Natomiast żaden ze świadków nie zeznał, że w okresie spornym, we wrześniu i październiku 1977r. ubezpieczony faktycznie przyjechał do gospodarstwa, mieszkał i pracował w nim. Okres sporny od 01.09.do 31.10.1977r. to czas, w którym ubezpieczony nie był nigdzie zatrudniony, gdy 31.08.1977r. zakończył pracę w Przedsiębiorstwie (...) w K. - wypowiedział umowę o pracę. Kolejną pracę podjął dopiero od 01.11.1977r., gdyż , jak twierdził czekał na przyjęcie do Przedsiębiorstwa (...) w J. . Sąd nie dał wiary zeznaniom ubezpieczonego, iż w okresie spornym mieszkał w gospodarstwie ciotki i pracował w nim przez 8-10 godzin dziennie, gdyż zeznania ubezpieczonego są wewnętrznie niespójne i nie znajdują nadto potwierdzenia w zeznaniach świadków oraz w zebranych dokumentach. Nielogiczne jest, zdaniem Sądu, twierdzenie ubezpieczonego, że przyjechał do pracy w gospodarstwie, gdyż prosiła go o to ciotka rok wcześniej, w 1976r., gdyż nie można było przewidzieć, że w 1977r. ubezpieczony zwolni się z pracy i przez 2 miesiące nie będzie miał zatrudnienia. Nadto w ocenie Sądu gospodarstwo, do którego przyjeżdżał ubezpieczony nie było tak dużym gospodarstwem, by była konieczność pracy ubezpieczonego przez 8-10 godzin. Na stałe w tym gospodarstwie mieszkali i pracowali M. P. z mężem, także ciotka ubezpieczonego S. P. (2) i jej mąż, choć w mniejszym stopniu z uwagi na stan zdrowia. Gospodarstwo to było stale prowadzone i nie było powodu, dla którego akurat w okresie spornym konieczna była praca ubezpieczonego w tym gospodarstwie w wymiarze 10 godzin dziennie szczególnie, że był to już okres jesienny, gdzie wszystkie ciężkie prace przy żniwach były już zakończone. Zdaniem Sadu prawdopodobne jest, że ubezpieczony z rodzicami i rodzeństwem odwiedzali rodzinę w C. w wakacje i ferie, jak wskazywali to świadkowie i pomagali w pracach zwłaszcza polowych, a także przy budowie nowego domu, co jednak, jako praca świadczona doraźnie w formie pomocy, nie może być uznana za pracę w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 3 powołanej wyżej ustawy, która mogłaby być zaliczona jako okres uzupełniający ogólny staż pracy. Tutejszy Sąd w pełni podziela stanowisko Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 21 listopada 2017r. w sprawie IIIAUa 201/17, iż „wymagania stawiane przez ustawodawcę, które należy spełnić celem uzyskania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach, należy interpretować ściśle. Emerytura przewidziana w art. 184 ustawy emerytalnej to świadczenie szczególne, gdyż przyznawane jest w drodze odstępstwa od zasady związanej z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. Z tego powodu, wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie tego świadczenia muszą być wykładane w sposób ścisły i precyzyjny”. Ubezpieczony nie wykazał w toku postępowaniu, że w okresie spornym zamieszkał i pracował we wskazanym gospodarstwie rolnym co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy, nie przedłożył na tą okoliczność żadnych przekonujących dowodów. Zajmując takie stanowisko Sąd z mocy art. 477 14 §1 kpc oddalił odwołanie nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia. SSR del. Renata Stańczak

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI