IX U 880/15

Sąd Okręgowy w GliwicachGliwice2015-12-10
SAOSubezpieczenia społeczneświadczenia rentoweŚredniaokręgowy
ubezpieczenia społecznerentaprawo bankoweZUSzwrot świadczeńpełnomocnictwośmierć świadczeniobiorcy

Podsumowanie

Sąd Okręgowy w Gliwicach zmienił decyzję ZUS, uznając, że Bank Spółdzielczy nie musi zwracać nienależnie wypłaconego świadczenia, ponieważ działał w dobrej wierze, nie wiedząc o śmierci klienta.

Bank Spółdzielczy został zobowiązany przez ZUS do zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia rentowego w kwocie 956,17 zł, które trafiło na konto zmarłego M. S. Bank argumentował, że wypłacił środki pełnomocnikowi B. Ł. w dniu, gdy nie posiadał wiedzy o śmierci klienta, powołując się na Prawo Bankowe. Sąd przychylił się do stanowiska banku, uznając, że spełnił on warunki zwolnienia z obowiązku zwrotu.

Decyzją z dnia 15 lipca 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. zobowiązał Bank Spółdzielczy w W. do zwrotu kwoty 956,17 zł, która została przekazana na rachunek zmarłego M. S. jako świadczenie rentowe za kwiecień 2015 r. ZUS argumentował, że świadczenie nie przysługiwało zmarłemu, który zmarł 28 marca 2015 r., a bank wypłacił środki pełnomocnikowi, mimo utraty przez niego uprawnień. Bank Spółdzielczy wniósł odwołanie, twierdząc, że w momencie wypłaty nie posiadał wiedzy o śmierci klienta i działał zgodnie z procedurami bankowymi, powołując się na art. 55 ust. 3 Prawa Bankowego, który zwalnia bank z obowiązku zwrotu, jeśli przed otrzymaniem informacji o śmierci klienta dokonał wypłat innym uprawnionym osobom. Sąd Okręgowy w Gliwicach, rozpoznając sprawę, ustalił, że bank wypłacił 960,00 zł pełnomocnikowi B. Ł. w dniu 2 kwietnia 2015 r., nie mając wiedzy o zgonie klienta, który nastąpił 28 marca 2015 r. Bank poinformował ZUS o wypłacie w ustawowym terminie. Sąd uznał, że bank spełnił przesłanki określone w art. 55 ust. 3 Prawa Bankowego, co zwalnia go z obowiązku zwrotu świadczenia. W związku z tym sąd zmienił zaskarżoną decyzję ZUS i zasądził od organu rentowego na rzecz banku zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, bank jest zwolniony z obowiązku zwrotu, jeśli spełnił warunki określone w art. 55 ust. 3 Prawa Bankowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że bank działał w dobrej wierze, nie posiadając wiedzy o śmierci klienta w momencie wypłaty środków pełnomocnikowi. Bank poinformował ZUS o wypłacie w ustawowym terminie, spełniając tym samym przesłanki zwolnienia z obowiązku zwrotu świadczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana decyzji

Strona wygrywająca

Bank Spółdzielczy w W.

Strony

NazwaTypRola
Bank Spółdzielczy w W.spółkaodwołujący
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.instytucjaorgan rentowy
B. Ł.osoba_fizycznazainteresowana
M. S.osoba_fizycznaświadczeniobiorca

Przepisy (3)

Główne

pr. bank. art. 55 § ust. 1 pkt. 2

Prawo bankowe

W przypadku śmierci posiadacza rachunku bank jest obowiązany wypłacić z rachunku kwotę równą wpłatom dokonanym przez organ rentowy za okres po śmierci posiadacza rachunku, wskazaną we wniosku organu wpłacającego.

pr. bank. art. 55 § ust. 3

Prawo bankowe

Bank jest zwolniony od wypłaty pełnej lub częściowej kwoty, jeżeli przed otrzymaniem wniosku organu wpłacającego świadczenie dokonał z tych rachunków wypłat innym uprawnionym osobom, które to wypłaty nie pozwalają zrealizować wniosku w całości lub części, oraz w terminie 30 dni od otrzymania wniosku poinformuje o tym ten organ, wraz ze wskazaniem osób, które pobrały wypłaty.

Pomocnicze

u.e.r.f.u.s. art. 138a

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Bank jest zobowiązany zwrócić ZUS kwoty świadczeń przekazane na rachunek w banku za miesiące następujące po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Bank działał w dobrej wierze, nie posiadając wiedzy o śmierci klienta w momencie wypłaty środków. Bank wypłacił środki pełnomocnikowi B. Ł. przed otrzymaniem wniosku ZUS o zwrot. Bank poinformował ZUS o wypłacie w ustawowym terminie. Spełnione zostały przesłanki z art. 55 ust. 3 Prawa Bankowego zwalniające bank z obowiązku zwrotu.

Odrzucone argumenty

ZUS argumentował, że bank jest zobowiązany do zwrotu pełnej kwoty świadczenia, ponieważ zostało ono wypłacone po śmierci świadczeniobiorcy.

Godne uwagi sformułowania

bank nie mając wiedzy o śmierci posiadacza rachunku prawidłowo zrealizował wypłatę środków. Istnienie i zakres pełnomocnictwa B. Ł. w tej sytuacji, nie mogło budzić wątpliwości banku.

Skład orzekający

Barbara Kużdrzał-Kiermaszek

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa Bankowego dotyczących odpowiedzialności banku za wypłaty z rachunku po śmierci posiadacza, w szczególności w kontekście działania w dobrej wierze i spełnienia przesłanek z art. 55 ust. 3."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy bank nie posiadał wiedzy o śmierci klienta i działał zgodnie z procedurami, a także poinformował organ rentowy o wypłacie w ustawowym terminie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów Prawa Bankowego w nietypowej sytuacji, gdy bank musi rozstrzygnąć wypłatę środków po śmierci klienta, a jednocześnie nie posiada tej informacji. Jest to ciekawy przykład kolizji obowiązków banku i organu rentowego.

Czy bank musi oddać ZUS-owi pieniądze wypłacone po śmierci klienta? Sąd wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 956,17 PLN

zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 60 PLN

Sektor

bankowość

Lexedit Research — analiza prawna z AI

Zadaj pytanie prawne i otrzymaj dogłębną analizę opartą o orzecznictwo, przepisy i doktrynę. Agent AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne przepisy.

Analiza orzecznictwa

Wyszukiwanie i analiza orzeczeń sądów powszechnych, SN i NSA

Aktualne przepisy

Treść ustaw i kodeksów w brzmieniu na dowolną datę z ISAP

Komentarze doktrynalne

Dostęp do komentarzy do kluczowych przepisów prawa

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt IX U 880/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 grudnia 2015r. Sąd Okręgowy___________________ w Gliwicach Wydział IX Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku w składzie: Przewodniczący: SSO Barbara Kużdrzał-Kiermaszek Protokolant: Monika Holona przy udziale po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2015 r. w Rybniku sprawy z odwołania Banku Spółdzielczego w W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. przy udziale zainteresowanej B. Ł. o zwrot nienależnie pobranego świadczenia na skutek odwołania Banku Spółdzielczego w W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 15 lipca 2015r. Znak (...) 1. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż ustala, że Bank Spółdzielczy w W. nie jest zobowiązany do zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia za okres od 1 kwietnia 2015r do 30 kwietnia 2015r. w kwocie 956,17zł (słownie: dziewięćset pięćdziesiąt sześć złotych 17/100); 2. zasądza od organu rentowego na rzecz odwołującego Banku kwotę 60,00zł (słownie: sześćdziesiąt złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sędzia Sygn. akt IX U 880/15 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 15.07.2015r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. zobowiązał odwołującego Bank Spółdzielczy w W. do zwrotu kwoty 956,17 zł przekazanej na rachunek osobisty M. S. tytułem świadczenia za miesiąc kwiecień 2015r. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, iż w dniu 02.04.2015r. przekazane zostało na rachunek osobisty w powyższym banku świadczenie za okres od 01.04.2015r. do 30.04.2015r. w łącznej kwocie 963,38zł z tytułu renty dla Pana M. S. , które nie przysługiwało ze względu na zgon świadczeniobiorcy, jaki nastąpił w dniu 28.03.2015r. W dniu 17.04.2015r. bank dokonał zwrotu kwoty 7,21zł, pozostałej po wypłacie środków z konta przez pełnomocnika do rachunku B. Ł. . Zdaniem ZUS przepis art. 138a ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nakłada na bank obowiązek zwrotu pełnej kwoty przekazanej na rachunek przez organ rentowy, ponieważ dokonał on wypłaty z konta osobie, która utraciła pełnomocnictwo wraz ze śmiercią posiadacza rachunku. W odwołaniu od niniejszej decyzji Bank Spółdzielczy w W. domagał się jej zmiany oraz zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto odwołujący wskazał, iż w dniu wypłaty środków pieniężnych z konta nie miał wiedzy o śmierci posiadacza rachunku, zatem czynność nastąpiła w sposób prawidłowy, z poszanowaniem procedur prawa bankowego . Odwołujący powołał się na art.55 ust.3 Prawa Bankowego , który zwalnia bank z obowiązku wypłaty kwoty na rzecz organu rentowego, jeżeli przed otrzymaniem stosownej informacji o śmierci posiadacza rachunku przekazał środki innym osobom uprawnionym. Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie z przyczyn jak w zaskarżonej decyzji . Rozpoznając sprawę Sąd ustalił następujący stan faktyczny : W dniu 02.04.2015r. organ rentowy przekazał na rachunek osobisty M. S. kwotę 963,38 zł tytułem świadczenia za miesiąc kwiecień 2015r. Z uwagi na fakt , że ubezpieczony zmarł w dniu 28.03.2015r. organ rentowy pismem z dnia 15.04.2015r. zwrócił się do Banku Spółdzielczego o zwrot ww. kwoty, gdyż świadczenie to nie należało się już zmarłemu. Pismem z dnia 21.04.2015r. odwołujący poinformował organ rentowy, iż w dniu 02.04.2015r. wypłacił z rachunku kwotę 960,00zł pełnomocnikowi do rachunku B. Ł. . Wcześniej w dniu 17.04.2015r. zwrócił na rachunek organu rentowego pozostałą po wypłacie kwotę 7,21zł. Organ rentowy dysponował kserokopią odpisu skróconego aktu zgonu od dnia 01.04.2015r. Zaskarżoną decyzją z dnia 15.07.2015r. Oddział ZUS zobowiązał odwołującego do zwrotu pozostałej kwoty przekazanej na rachunek osobisty M. S. tj. 956,17zł. Powyższe Sąd ustalił na podstawie dokumentacji zawartej w aktach organu rentowego jako okoliczności bezsporne pomiędzy stronami. Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd zważył , co następuje : Zarzuty podniesione przez odwołującego zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art.138a ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( tekst jednolity Dz.U. z 2013r. poz.1440 ze zm. ) bank jest zobowiązany zwrócić Zakładowi kwoty świadczeń przekazane na rachunek w banku za miesiące następujące po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy. W myśl natomiast art.55 ust.1 pkt.2 Prawa bankowego ( tekst jednolity Dz.U. z 2002r., Nr 72, poz.665 z późn. zm. ) w przypadku śmierci posiadacza rachunku bank jest obowiązany wypłacić z rachunku kwotę równą wpłatom dokonanym przez organ rentowy za okres po śmierci posiadacza rachunku, wskazaną we wniosku organu wpłacającego to świadczenie skierowanym do banku z podaniem numerów rachunków, na które dokonano wpłat. Bank, stosownie do art.55 ust.3ww. ustawy, jest zwolniony od wypłaty pełnej lub częściowej kwoty, jeżeli przed otrzymaniem wniosku organu wpłacającego świadczenie dokonał z tych rachunków wypłat innym uprawnionym osobom, które to wypłaty nie pozwalają zrealizować wniosku w całości lub części, oraz w terminie 30 dni od otrzymania wniosku poinformuje o tym ten organ, wraz ze wskazaniem osób, które pobrały wypłaty. Z cytowanego powyżej przepisu wynika jednoznacznie, że bank może zwolnić się od obowiązku zwrotu pełnej lub częściowej kwoty, o której mowa w art.55 ust.1 pkt.2 , jeżeli zostały spełnione łącznie dwa warunki, to jest : przed otrzymaniem wniosku bank dokonał z tych rachunków wypłat „ innym uprawnionym osobom” , które to wypłaty nie pozwalają zrealizować wniosku w całości lub w części oraz w terminie 30 dni od otrzymania wniosku poinformuje o tym organ rentowy, wraz ze wskazaniem osób, które pobrały wypłaty. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, iż taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Odwołujący bowiem z kwoty przekazanej na rachunek bankowy M. S. , nie mając informacji o śmierci klienta, zrealizował wypłatę na rzecz ustanowionego do konta pełnomocnika B. Ł. . O powyższym fakcie poinformował Oddział ZUS w ustawowym terminie 30 dni od dnia złożenia przez organ rentowy wniosku o zwrot nienależnie wypłaconego świadczenia, podając jednocześnie, iż została dokonana wypłata na rzecz pełnomocnika. Zdaniem Sądu niewątpliwie bank nie mając wiedzy o śmierci posiadacza rachunku prawidłowo zrealizował wypłatę środków. Istnienie i zakres pełnomocnictwa B. Ł. w tej sytuacji, nie mogło budzić wątpliwości banku. Organ rentowy taką wiedzę natomiast posiadał już co najmniej w dniu 01.04.2015r., zatem mógł nie przekazywać nienależnego już wówczas świadczenia lub poinformować bank o śmierci świadczeniobiorcy np. droga elektroniczną. Mając na uwadze powyższe okoliczności sprawy Sąd uznał, iż zachodzą przesłanki o których mowa w art. 55 ust.1 pkt.3 Prawa bankowego , zatem dalsze roszczenia organu rentowego względem odwołującego, objęte zaskarżoną decyzją, są bezzasadne. W konsekwencji takiego stanowiska Sąd z mocy art. 477 14 § 2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję orzekając jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł po myśli art.98 kpc . Sędzia