IX U 856/17

Sąd Okręgowy w GliwicachGliwice2017-10-16
SAOSubezpieczenia społeczneświadczenia rentoweŚredniaokręgowy
ZUSdodatek pielęgnacyjnynienależnie pobrane świadczeniezwrot świadczeniabłąd organu rentowegoubezpieczenie społecznerentakurator

Sąd Okręgowy w Gliwicach zmienił decyzję ZUS, stwierdzając, że ubezpieczony H.D. nie pobrał nienależnie dodatku pielęgnacyjnego, ponieważ organ rentowy przyznał go mimo posiadania dokumentacji wskazującej na brak podstaw do jego wypłaty.

Decyzją ZUS ubezpieczony H.D. został zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranego dodatku pielęgnacyjnego za okres od września 2016 r. do kwietnia 2017 r. w kwocie 1671,20 zł, ponieważ przebywał w placówce opiekuńczo-leczniczej. Kurator ubezpieczonego odwołał się od tej decyzji, argumentując, że do wypłaty doszło z winy organu rentowego, który posiadał dokumentację medyczną wskazującą na stan pacjenta. Sąd Okręgowy uwzględnił odwołanie, stwierdzając, że dodatek został przyznany na skutek błędu ZUS i ubezpieczony nie powinien ponosić jego konsekwencji.

Organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. decyzją z dnia 8 maja 2017 r. zobowiązał ubezpieczonego H. D. do zwrotu nienależnie pobranego dodatku pielęgnacyjnego za okres od 1 września 2016 r. do 30 kwietnia 2017 r. w kwocie 1.671,20 zł, uzasadniając to faktem przebywania ubezpieczonego w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym. Kurator ubezpieczonego, M. D., wniosła odwołanie od tej decyzji, domagając się jej zmiany i zwolnienia męża z obowiązku zwrotu świadczenia. Argumentowała, że do wypłaty doszło z winy organu rentowego, ponieważ w aktach znajdowało się zaświadczenie o umieszczeniu ubezpieczonego w specjalistycznym zakładzie leczniczym z powodu jego stanu zdrowia. Sąd Okręgowy w Gliwicach, rozpoznając sprawę, ustalił, że ubezpieczony H. D. doznał ciężkiego udaru i został przekazany do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego. Mimo złożenia przez kuratora dokumentacji medycznej wskazującej na tę okoliczność, ZUS przyznał dodatek pielęgnacyjny. Sąd uznał, że brak jest podstaw do żądania zwrotu świadczenia, ponieważ dodatek został przyznany na skutek błędu organu rentowego, a ubezpieczony nie miał świadomości, że świadczenie mu się nie należy. Sąd powołał się na orzecznictwo sądów apelacyjnych, zgodnie z którym zwrot nienależnie pobranego świadczenia jest uzasadniony tylko wtedy, gdy świadczeniobiorca miał świadomość braku prawa do jego pobierania, a w sytuacji błędu organu rentowego, świadczeniobiorca nie ponosi konsekwencji. W konsekwencji, Sąd zmienił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że ubezpieczony nie pobrał nienależnego świadczenia i nie jest zobowiązany do jego zwrotu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, ubezpieczony nie jest zobowiązany do zwrotu dodatku pielęgnacyjnego, jeśli został on przyznany na skutek błędu organu rentowego, a ubezpieczony nie miał świadomości braku prawa do jego pobierania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zgodnie z art. 138 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zwrot nienależnie pobranego świadczenia jest możliwy, gdy osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania. W tej sprawie, mimo że ubezpieczony przebywał w placówce, organ rentowy posiadał dokumentację medyczną wskazującą na tę okoliczność, a mimo to przyznał dodatek. Sąd powołał się na orzecznictwo, które podkreśla, że w przypadku błędu organu rentowego, niezawinionego przez świadczeniobiorcę, świadczenia nie są uznawane za nienależne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana decyzji ZUS

Strona wygrywająca

H. D.

Strony

NazwaTypRola
H. D.osoba_fizycznaubezpieczony
M. D.osoba_fizycznakurator ubezpieczonego
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (3)

Główne

ustawa emerytalna art. 138 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Do zwrotu świadczeń jest obowiązana osoba, która pobrała świadczenia nienależnie.

ustawa emerytalna art. 138 § 2

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do jego pobierania.

Pomocnicze

k.p.c. art. 477 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ rentowy posiadał dokumentację medyczną wskazującą na stan ubezpieczonego i umieszczenie go w placówce opiekuńczo-leczniczej, co powinno skutkować brakiem przyznania dodatku pielęgnacyjnego. Przyznanie dodatku pielęgnacyjnego nastąpiło na skutek błędu organu rentowego. Ubezpieczony nie miał świadomości, że pobiera świadczenie nienależnie.

Odrzucone argumenty

Ubezpieczony przebywał w placówce opiekuńczo-leczniczej, co zgodnie z przepisami wyłącza prawo do dodatku pielęgnacyjnego. Decyzja ZUS o przyznaniu dodatku zawierała pouczenie o braku prawa do jego pobierania w określonych sytuacjach.

Godne uwagi sformułowania

wydanie decyzji przyznającej dodatek, w sytuacji udokumentowania przez ubezpieczoną wszystkich okoliczności sprawy, mogło ją ustanowić w przekonaniu, że dodatek pielęgnacyjny jest w tej sytuacji należny. żądanie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z ubezpieczenia społecznego uzasadnione jest tylko wobec osoby, która otrzymała świadczenie bez podstawy prawnej i tylko wówczas, gdy miała świadomość, że wypłacane świadczenie jej się nie należy. w sytuacji gdy decyzja przyznająca świadczenie lub sam jego wymiar były wynikiem błędu organu rentowego niezawinionego przez świadczeniobiorcę, świadczenia nie są uznawane za nienależne w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej.

Skład orzekający

Barbara Kużdrzał-Kiermaszek

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza w kontekście błędów organu rentowego i świadomości świadczeniobiorcy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji błędu organu rentowego i braku świadomości świadczeniobiorcy. Interpretacja przepisów ustawy emerytalnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak błędy organów rentowych mogą prowadzić do sytuacji, w których obywatele są zobowiązani do zwrotu świadczeń, a sąd musi interweniować, aby naprawić niesprawiedliwość. Podkreśla znaczenie dokładności w działaniu instytucji publicznych.

Błąd ZUS kosztowałby ubezpieczonego ponad 1600 zł – sąd stanął w jego obronie.

Dane finansowe

WPS: 1671,2 PLN

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IX U 856/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 października 2017r. Sąd Okręgowy___________________ w Gliwicach Wydział IX Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku w składzie: Przewodniczący: SSO Barbara Kużdrzał-Kiermaszek Protokolant: Monika Holona przy udziale po rozpoznaniu w dniu 16 października 2017r. w Rybniku sprawy z odwołania H. D. zastępowanego przez kuratora M. D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. o zwrot nienależnie pobranego świadczenia na skutek odwołania H. D. zastępowanego przez kuratora M. D. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 8 maja 2017r. Znak (...) - zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż stwierdza, że ubezpieczony H. D. nie pobrał nienależnego świadczenia za okres od 1 września 2016r do 30 kwietnia 2017r w łącznej kwocie 1.671, 20zł (jeden tysiąc sześćset siedemdziesiąt jeden zł 20/100) z tytułu dodatku pielęgnacyjnego i nie jest zobowiązany do jego zwrotu. Sędzia Sygn. akt IXU 856/17 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 08.05.2017r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. zobowiązał ubezpieczonego H. D. ( D. ) do zwrotu nienależnie pobranego dodatku pielęgnacyjnego za okres od dnia 01.09.2016r. do 30.04.2016r. w kwocie 1.671,20 zł za uwagi na fakt, iż ubezpieczony w tym okresie przebywał w Zakładzie (...) w C. . Kurator ubezpieczonego M. D. (żona) odwołała się od powyższej decyzji i wniosła o jej zmianę poprzez zwolnienie ubezpieczonego od obowiązku zwrotu wypłaconego świadczenia podnosząc, iż do wypłaty nienależnego świadczenia doszło z winy organu rentowego, bowiem w aktach rentowych znajdowało się zaświadczenie z którego wynikało, że z uwagi na stan zdrowia został on umieszczony w Zakładzie (...) dla Wentylowanych Mechanicznie. Oddział ZUS w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Rozpoznając sprawę Sąd ustalił, co następuje: Ubezpieczony H. D. urodził się w dniu (...) W dniu 08.03.2016r. doznał zawału mięśnia sercowego, po którym nie odzyskał przytomności. Po przeprowadzeniu leczenia szpitalnego został przekazany w stanie wegetatywnym do Zakładu (...) dla Wentylowanych Mechanicznie przy (...) w C. . Decyzją z dnia 26.09.2016r. organ rentowy przyznał ubezpieczonemu prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od dnia 06.09.2016r. do 30.09.2016r. wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w związku z orzeczoną przez lekarza orzecznika całkowitą niezdolnością do pracy oraz niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Występując z wnioskiem o rentę dla ubezpieczonego, jego żona M. D. , ustanowiona jego kuratorem złożyła w organie rentowym dokumentację medyczną z przebiegu jego leczenia w tym historię choroby oraz Kartę Informacyjną Leczenia Szpitalnego, wydaną przez Szpital (...) w R. , w których wskazano, iż pacjent został przekazany do dalszego leczenia w Zakładzie (...) dla Wentylowanych Mechanicznie w C. . Kiedy ubezpieczona udała się do sekretariatu placówki medycznej, w której pozostawał w leczeniu jej mąż H. D. , w celu opłacenia należności związanych z jego wyżywieniem oraz pobytem w placówce, pracownica sekretariatu zwróciła jej uwagę, że wraz z rentą wypłacany jest dodatek pielęgnacyjny, który w tej sytuacji nie powinien przysługiwać. W związku z powyższym ubezpieczona udała się niezwłocznie do Inspektoratu ZUS w R. w celu wyjaśnienia sprawy, gdzie pracownik organu rentowego sporządził notatkę, a następie ZUS w dniu 08.05.2017r. wydał zaskarżoną decyzję opisaną na wstępie. Powyższe Sąd ustalił w oparciu o akta organu rentowego oraz zeznania M. D. złożone na rozprawie w dniu 16.10.2017r. minuty od 00:04:47 do 00:10:14). Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd zważył, co następuje: Odwołanie ubezpieczonej M. D. zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu brak jest podstaw do zobowiązywania ubezpieczonego H. D. w trybie przepisów ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2016r. poz.1842 ) do zwrotu pobranego dodatku pielęgnacyjnego za okres od 01.09.2016r. do 30.04..2017r., bowiem zgodnie z art.138 ust.1 do zwrotu świadczeń jest obowiązana osoba, która pobrała świadczenia nienależnie. Natomiast jak wynika z art.138 ust.2 pkt.1 za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu ust.1 uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenia prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do jego pobierania. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z dokumentów znajdujących się w aktach rentowych, ubezpieczona wraz z wnioskiem o rentę dla swojego męża, złożyła wszystkie niezbędne dowody umożliwiające organowi rentowemu ustalenie prawa oraz prawidłowej wysokości świadczenia rentowego. Do akt rentowych zostały złożone, jeszcze przed wydaniem decyzji przyznającej, dokumenty, z których wynikało, że ubezpieczony w 122 dniu leczenia szpitalnego w Szpitalu (...) w R. został przekazany bezpośrednio do dalszego leczenia w Zakładzie (...) dla Wentylowanych Mechanicznie w C. . Pomimo takiej dokumentacji organ rentowy przyznał ubezpieczonemu prawo do dodatku pielęgnacyjnego. Wprawdzie na odwrocie decyzji znajdowało się pouczenie stosownej treści, jednakże nie ulega wątpliwości, iż wydanie decyzji przyznającej dodatek, w sytuacji udokumentowania przez ubezpieczoną wszystkich okoliczności sprawy, mogło ją ustanowić w przekonaniu, że dodatek pielęgnacyjny jest w tej sytuacji należny. Sąd dał wiarę zeznaniom ubezpieczonej, która zeznawała, iż nie miała świadomości, iż świadczenie jest wypłacane w nieprawidłowej wysokości oraz że udała się do ZUS- u w celu wyjaśnienia tej sprawy niezwłocznie po wskazaniu jej tych nieprawidłowości przez pracownika placówki medycznej. Sąd podziela tutaj całkowicie stanowisko Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 15.10.2013r. IIIAUa 174/13 w którym stwierdza on, że żądanie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z ubezpieczenia społecznego uzasadnione jest tylko wobec osoby, która otrzymała świadczenie bez podstawy prawnej i tylko wówczas, gdy miała świadomość, że wypłacane świadczenie jej się nie należy. Podobne stanowisko zajął Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 17.09.2013r. IIIAUa 2159/12 wskazując dodatkowo, że w sytuacji gdy decyzja przyznająca świadczenie lub sam jego wymiar były wynikiem błędu organu rentowego niezawinionego przez świadczeniobiorcę, świadczenia nie są uznawane za nienależne w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej. Wypłacenie świadczenia w sposób na który nie miała wpływu wina świadczeniobiorcy, nie uzasadnia bowiem powstania po stronie osoby ubezpieczonej obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że dodatek pielęgnacyjny został przyznany na skutek błędu organu rentowego, zatem ubezpieczony nie może ponosić jego konsekwencji. Mając powyższe na uwadze Sąd mocy art. 477 14 §2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję orzekając jak w sentencji. Sędzia

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI