IX U 647/25

sygn. akt IX U 647/25 UZASADNIENIE Orzeczeniem z dnia 6 maja 2025 r. znak: ON. (...) .1.593.2025 Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. utrzymał w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia 12 lutego 2025 r., którym zaliczono A. C. do lekkiego stopnia niepełnosprawności z symbolami 05 – R oraz 10 – N okresowo do 28 lutego 2027 r. Organ uzasadniając decyzję dotyczącą zaliczenia odwołującej do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim wskazał, że A. C. ma utrudnienia w codziennym funkcjonowaniu i wymaga stałej farmakoterapii oraz badań okresowych, ale skutki naruszonej sprawności organizmu nie wymagają zapewnienia częściowej pomocy innych osób w celu wyrównywania szans i uczestnictwa w różnych sferach życia. Organ uznał również, że odwołująca się nie jest osobą niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach chronionych. W ocenie organu odwołująca się, pomimo występujących schorzeń, które obniżają jej zdolność do pełnej aktywności zawodowej, nie jest zależna od otoczenia, jest zdolna do zaspokajania bez pomocy innych osób potrzeb fizjologicznych, może komunikować się samodzielnie z otoczeniem i wykonywać pracę na otwartym rynku pracy po uwzględnieniu ograniczeń wynikających z charakteru występujących u niej schorzeń. W ocenie organu powyższe potwierdza to, że odwołująca spełnia przesłanki zaliczenia do lekkiego stopnia niepełnosprawności. A. C. wniosła odwołanie od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. , domagając się zaliczenia jej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Zdaniem odwołującej jej schorzenia w znacznym stopniu ograniczają zdolność do pracy na otwartym rynku pracy oraz do samodzielnego funkcjonowania. Wskazała również, że dotychczas posiadała umiarkowany stopień niepełnosprawności, a jej stan zdrowia nie uległ poprawie od dnia wydania poprzedniego orzeczenia, a wręcz przeciwnie uległ on pogorszeniu i pojawiły się kolejne schorzenia, które utrudniają jej codzienne funkcjonowanie, a tym bardziej pracę na otwartym rynku pracy. W odpowiedzi na odwołanie Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. wskazał, że nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia decyzji w zakresie stopnia niepełnosprawności i wniósł o oddalenie odwołania wskazując, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane zgodnie ze stanem faktycznym. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ przedstawił argumentację jak w zaskarżonym orzeczeniu, wskazując, że odwołująca nie spełnia przesłanek pozwalających na zakwalifikowanie jej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, wobec czego organ nie miał podstaw do wydania innego orzeczenia, niż zaskarżone. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: A. C. , urodzona (...) , ma 56 lat. Posiada wykształcenie średnie, wyuczony zawód: sprzedawca. Obecnie nie pracuje, ze względu na stan zdrowia od 2023 r. Na okres do 30 września 2026 r. przyznano jej prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Niesporne , nadto dowód: ocena zawodowa – k. 103 akt organu, ocena stanu zdrowia odwołującej – k. 104 akt organu, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 11.09.2024 r. – k. 54 akt organu A. C. w 2023 r. przebyła bezinwazyjne usunięcie guza przykręgosłupowego tylnego po prawej stronie. W 2024 r. podczas badania nie wykryto żadnych zmian oraz wznowy miejscowej guza w obrębie klatki piersiowej. A. C. w 2018 r. przebyła również operacyjne usunięcie dysku L5 – S1. Konieczność wynikała z zmian zwyrodnieniowo – dyskopatycznych kręgosłupa lędźwiowo – krzyżowego. Obecnie u odwołującej się występuje drętwienie prawej kończyny górnej, bóle kręgosłupa szyjnego oraz bóle kręgosłupa lędźwiowo – krzyżowego z promieniowaniem do prawej kończyny górnej. Dowód : dokumentacja medyczna – k. 44 – 81 akt organu, opinia biegłych z zakresu ortopedii H. M. i neurologii T. P. – k. 22 - 23 Obecnie nie stwierdza się u A. C. odchyleń w zakresie nerwów czaszkowych. W kończynach dolnych i górnych siła oraz napięcie mięśniowe są prawidłowe, odruchy głębokie żywe, lecz prawy odruch skokowy jest słabszy, co jest następstwem przebytego ostrego zespołu bólowego i zabiegu operacyjnego. Czucie jest niezaburzone, a zborność prawidłowa. Kręgosłup jest ustawiony prawidłowo, choć występuje nieco nieznacznie ograniczona ruchomość w odcinku szyjnym i lędźwiowo – krzyżowym. Występuje również ból przy ucisku na wysokości C5, C6. Objaw Lasegue’a obustronnie ujemny, chód odwołującej jest niezaburzony, a próba Romberga ujemna. Czucie powierzchniowe jest zachowane. Obwody kończyn dolnych u odwołującej są jednakowe, a obrysy stawów prawidłowe. Ruchomość w stawach czynna i bierna w granicach prawidłowych. Siła mięśniowa symetrycznie jednakowa, a chwytność rąk zachowana. Klatka piersiowa odwołującej niebolesna przy ucisku. Napięcie mięśni przykręgusłupowych prawidłowe. Ruchomość w stawach w pełnym zakresie. Schorzenia narządu ruchu A. C. nie powodują upośledzenia narządu ruchu, dającego podstawę do uznania jej za osobę niepełnosprawną w stopniu wyższym niż lekki. Niepełnosprawność spowodowana jest zmianami zwyrodnieniowo - dyskopatycznymi kręgosłupa w odcinku lędźwiowo – krzyżowym, leczonymi operacyjnie w 2018 r. i guzem śródpiersia tylnego leczonego operacyjnie w 2023 r. Dowód : dokumentacja medyczna – k. 44 – 81 akt organu, opinia biegłych z zakresu ortopedii H. M. i neurologii T. P. – k. 22 – 23 Sąd zważył, co następuje: Odwołanie A. C. okazało się nieuzasadnione. Na materiał dowodowy w niniejszej sprawie złożyła się dokumentacja dotycząca stanu zdrowia odwołującej się znajdująca się w aktach organu oraz opinia biegłych sądowych z zakresu ortopedii oraz neurologii. Orzekanie o stopniu niepełnosprawności jest regulowane przez ustawę z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 44) oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2021 r. poz. 857). Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych rozróżnić można trzy stopnie niepełnosprawności: znaczny, umiarkowany i lekki. Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (art. 4 ust. 1 ustawy). Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych (art. 4 ust. 2 ustawy). Do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne (art. 4 ust. 3 ustawy). Standardy w zakresie kwalifikowania do poszczególnych stopni niepełnosprawności uregulowane zostały w przywołanym rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności . Wyżej wymienione rozporządzenie precyzuje pojęcia użyte przez ustawodawcę, i tak w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności, niezdolność do pracy oznacza całkowitą niezdolność do pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności organizmu (§ 29 ust. 1 pkt 1), konieczność sprawowania opieki - całkowitą zależność od otoczenia polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem (§ 29 ust. 1 pkt 2), konieczność udzielania pomocy, w tym pomocy w pełnieniu ról społecznych – zależność od otoczenia wymagającą wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych (§ 29 ust. 1 pkt 3). Natomiast w zakresie kwalifikowania do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, czasowa pomoc w pełnieniu ról społecznych oznacza konieczność udzielania pomocy (zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych) w okresach wynikających ze stanu zdrowia (§ 30 ust. 1 pkt 1), a częściowa pomoc w pełnieniu ról społecznych oznacza wystąpienie co najmniej jednej okoliczności wskazanej powyżej (§ 30 ust. 1pkt 2). W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostawał fakt, iż odwołująca się jest osobą niepełnosprawną. Spór dotyczył stopnia niepełnosprawności. A. C. kwestionowała przyznanie jej lekkiego stopnia niepełnosprawności, domagając się zaliczenia jej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Dokonując weryfikacji stanowisk stron Sąd zasięgnął wiadomości specjalnych dopuszczając dowód z opinii biegłego z zakresu ortopedii H. M. oraz z zakresu neurologii T. P. , specjalności odpowiednich do schorzeń odwołującej i podnoszonych przez nią dolegliwości. Biegli po analizie dokumentacji medycznej odwołującej oraz jej zbadaniu, stwierdzili w sposób jednoznaczny, że rozpoznane u odwołującej schorzenia narządu ruchu aktualnie skutkują uznaniem A. C. za osobę niepełnosprawną w stopniu lekkim okresowo do 28 lutego 2027 r., jednocześnie zgadzając się z opinią Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 6 maja 2025 r. Żadna ze stron nie wniosła zarzutów do opinii sporządzonej w sprawie. Opinie biegłych Sąd uznał jako rzetelną i miarodajną. Jej wnioski zostały sporządzone w oparciu o analizę dostępnej dokumentacji medycznej po bezpośrednim badaniu odwołującej i zostały w sposób właściwy umotywowane. Sąd zważył, iż biegli to wysokiej klasy fachowcy o wieloletnim doświadczeniu klinicznym oraz wieloletnim doświadczeniu orzeczniczym i specjalnościach odpowiednich do dolegliwości wnoszącej odwołanie. Należy wskazać, że sam fakt występowania zwyrodnień kręgosłupa oraz stan po przebytej operacji guza nie jest wystarczający dla oceny, że sposób funkcjonowania odwołującej czyni ją niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych częściowej lub czasowej pomocy innej osoby. W ocenie prawidłowości zakwalifikowania do danego stopnia niepełnosprawności istotny jest nie tyle fakt występowania danego schorzenia, lecz skutki, jakie schorzenie to wywołuje dla całokształtu funkcjonowania danej osoby. Postępowanie sądowe także w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych rządzi się określonymi regułami. Zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. Odwołująca nie wykazała – czy to poprzez stosowną dokumentację medyczną, czy to poprzez zeznania własne oraz innych osób – aby jej stan zdrowia kwalifikował ją do wyższego niż lekki stopień niepełnosprawności. Sam fakt, że w przeszłości w stosunku do odwołującej był orzekany umiarkowany stopień niepełnosprawności, nie jest wystarczającą przesłanką, by i aktualnie został on orzeczony. Każdorazowo był on zresztą orzekany jedynie okresowo (w 2020 i 2022 r.). Nie stwierdzono, by były podstawy do stałego orzeczenia go, a zatem istniały podstawy do uznania, że w przyszłości stan funkcjonowania odwołującej ulegnie poprawie. Przy każdym kolejnym wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności stan zdrowia i funkcjonowania danej osoby podlega na nowo analizie w kontekście spełnienia przesłanek o zaliczeniu określonego stopnia do stopnia niepełnosprawności. Reasumując, należy wskazać, że analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego dała podstawy do przyjęcia, iż występujące u A. C. schorzenia narządu ruchu nie są na tyle poważne, aby w sposób znaczy utrudniały odwołującej codzienne funkcjonowanie oraz pozwalały uznać odwołującą za niezdolną do pracy (całkowicie) lub zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronione, a zatem, aby przyjąć, że stopień jej niepełnosprawności jest aktualnie umiarkowany. Oceny takiej nie mógł zmienić fakt, iż A. C. zaczęła podważać opinię na etapie przedstawiania ostatecznego stanowiska w sprawie przed wydaniem wyroku na posiedzeniu niejawnym. A. C. wskazała wówczas, że biegli sądowi nie odnieśli się w sposób rzeczowy do stanu zdrowia odwołującej, w żaden sposób nie uwzględniając problemów z codziennym funkcjonowaniem przez odwołującą spowodowanych operacją usunięcia guza śródpiersia tylnego oraz trwałych następstw tej operacji. W ocenie odwołującej opinia zawierała jednie powierzchowną analizę schorzeń kręgosłupa zupełnie pomijając konsekwencje neurologiczne i funkcjonalne wynikające z opisywanej przez odwołującą operacji oraz wpływu jej schorzeń na zdolność do pracy i codzienne funkcjonowanie. Sąd nie mógł wziąć już pod uwagę tych twierdzeń, ponieważ były one spóźnione. Sąd, doręczając stronom opinie biegłych, zobowiązał je do ustosunkowania się do niej w terminie 14 dni pod rygorem uznania, że nie kwestionują opinii. Zobowiązanie zostało odwołującej doręczone w dniu 25 listopada 2025 r. (osobiście je odebrała), w związku z czym termin na wykonanie zobowiązania upłynął dla niej w dniu 9 grudnia 2025 r. Sąd w związku z niekwestionowaniem przez strony wniosków wynikających z opinii biegłego, zarządzeniem z dnia 2 stycznia 2026 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, jednocześnie zobowiązując strony postępowania do złożenia w terminie 7 dni ostatecznego stanowiska w sprawie pod rygorem przyjęcia, że wnoszą jak dotychczas. Przepis art. 167 k.p.c. statuuje zasadę, że czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie przewidzianego dla niej terminu jest zasadniczo bezskuteczna, czyli nie wywoła skutku, jaki ustawa wiąże z jej dokonaniem w terminie. Regulacja zawarta w art. 167 k.p.c. dotyczy terminów procesowych zarówno ustawowych, jak i sądowych, ustanowionych dla stron postępowania w szerokim tego słowa znaczeniu. Ustawodawca na podstawie art. 168 § 1 k.p.c. wskazuje, ze jeżeli strona nie dokonała czynności procesowej bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Tymczasem odwołująca nie wnosiła o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów do opinii ani nie powoływała się na fakt, że nie mogła z jakichś względów złożyć wcześniej pisma w tym przedmiocie. Wobec tego zarzuty do opinii biegłego zawarte w piśmie odwołującej z dnia 13 stycznia 2026 r. wniesione zostały po wyznaczonym przez terminie, a czynność zgodnie z art. 167 k.p.c. jest czynnością bezskuteczną, nie wywołującą skutków prawnych. Na marginesie tylko należy wskazać, że twierdzenia odwołującej zawarte w ww. piśmie nie stanowią rzeczowych zarzutów, a jedynie polemikę ze stanowiskiem biegłych, opartą na subiektywnej ocenie dolegliwości. Tymczasem biegli w sposób przekonujący uzasadnili swoje stanowisko, kierując się obowiązującymi przepisami dotyczącymi orzekania o stopniach niepełnosprawności oraz wskazali przesłanki medyczne, które legły u podstaw dokonanej przez nich oceny. Dodatkowo także należy tylko wskazać, że zgodnie z § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności - w przypadku zmiany stanu zdrowia osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności może wystąpić z wnioskiem, o którym mowa w § 6 ust. 1, o wydanie orzeczenia o ponowne wydanie orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia. Jeżeli zatem nastąpi pogorszenie stanu zdrowia odwołującej, będzie miała ona prawo wystąpić do organu o ponowne ustalenie stopnia jego niepełnosprawności. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 477 (
    14 ) § 1 k.p.c. odwołanie A. C. należało oddalić. ZARZĄDZENIE 1. (...) , 2. (...) , 3. (...) , 4. (...) . 20 marca 2026 r.