IX U 614/16

Sąd Rejonowy2018-04-10
SAOSubezpieczenia społeczneświadczenia z ubezpieczenia chorobowegoWysokarejonowy
zasiłek chorobowyzasiłek opiekuńczyzasiłek macierzyńskiubezpieczenie chorobowedobrowolne ubezpieczeniedziałalność gospodarczapowaga rzeczy osądzonejZUS

Sąd oddalił odwołania od decyzji ZUS odmawiających prawa do zasiłku chorobowego i opiekuńczego, uznając, że ubezpieczona nie podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w spornym okresie z powodu pobierania zasiłku macierzyńskiego.

A. M. domagała się przyznania zasiłku chorobowego i opiekuńczego po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego. ZUS odmówił, wskazując na brak podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w spornym okresie. Sąd, opierając się na prawomocnym wyroku Sądu Okręgowego, który przesądził o braku podlegania ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego, oddalił odwołania.

Sprawa dotyczyła odwołań A. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiających prawa do zasiłku chorobowego za okres od 31 maja 2016 r. do 3 sierpnia 2016 r. oraz zasiłku opiekuńczego za okres od 4 sierpnia 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r. Organ rentowy argumentował, że w spornym okresie ubezpieczona nie podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, ponieważ do 1 czerwca 2016 r. pobierała zasiłek macierzyński, a do ubezpieczenia chorobowego zgłosiła się dopiero 17 czerwca 2016 r. Sąd Rejonowy, po połączeniu spraw, ustalił stan faktyczny, w tym fakt prowadzenia przez A. M. pozarolniczej działalności gospodarczej i pobierania zasiłku macierzyńskiego do 1 czerwca 2016 r. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że kwestia podlegania A. M. dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu była już przedmiotem postępowania przed Sądem Okręgowym, który prawomocnym wyrokiem oddalił odwołanie ubezpieczonej od decyzji ZUS z dnia 4 stycznia 2017 r. Sąd Rejonowy podkreślił, że prawomocny wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej i jest wiążący dla innych sądów. Zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, osoba prowadząca działalność gospodarczą, która jednocześnie pobiera zasiłek macierzyński, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego, a nie z tytułu prowadzenia działalności. W związku z tym, prowadzenie działalności gospodarczej podczas pobierania zasiłku macierzyńskiego nie stanowi tytułu do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Sąd uznał, że A. M. nie podlegała ubezpieczeniu chorobowemu w spornym okresie, a tym samym nie nabyła prawa do zasiłku chorobowego ani opiekuńczego. W konsekwencji, na podstawie art. 477¹⁴ § 1 k.p.c., Sąd oddalił odwołania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, osoba taka podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego, a prowadzenie działalności gospodarczej nie stanowi tytułu do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w takim przypadku.

Uzasadnienie

Zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, osoba spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego, podlega tym ubezpieczeniom z tego tytułu. Prowadzenie działalności gospodarczej nie stanowi wówczas tytułu do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie odwołań

Strona wygrywająca

Zakład (...) w K.

Strony

NazwaTypRola
A. M.osoba_fizycznaodwołująca
Zakład (...) w K.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (8)

Główne

ustawa zasiłkowa art. 6 § 1

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

Zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego.

ustawa zasiłkowa art. 4 § 1 pkt 2

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

Dobrowolne nabycie prawa do zasiłku chorobowego następuje po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego.

ustawa zasiłkowa art. 32 § 1 pkt 2

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

Zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym dzieckiem do lat 14.

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 6 § 1

Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają m.in. osoby prowadzące pozarolniczą działalność oraz osoby pobierające zasiłek macierzyński.

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 11 § 1 i 2

Obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu podlegają osoby wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 1, 3 i 12, a dobrowolnie osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi (z pewnymi wyłączeniami).

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 9 § 1c

Osoby spełniające warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego podlegają obowiązkowo tym ubezpieczeniom z tego tytułu.

Pomocnicze

k.p.c. art. 365 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz organy państwowe i organy administracji publicznej.

k.p.c. art. 477 § 14 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd oddala odwołanie, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawomocny wyrok Sądu Okręgowego przesądzający o braku podlegania ubezpieczeniu chorobowemu. Przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczące pierwszeństwa obowiązkowego ubezpieczenia z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego nad ubezpieczeniem z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Brak podlegania ubezpieczeniu chorobowemu w spornym okresie wyklucza prawo do zasiłku chorobowego i opiekuńczego.

Odrzucone argumenty

Organ nie poinformował o konieczności ponownego zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Pracownik organu udzielił informacji o prawidłowości dokumentów i przyznaniu zasiłku. Gdyby organ poinformował o konieczności ponownego zgłoszenia do ubezpieczenia do dnia 10 lipca 2016 r., składki zostałyby opłacone w terminie.

Godne uwagi sformułowania

Prawomocny wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej przesądzenie w nim kwestii prejudycjalnej oznacza, że sprawa podleganiu ubezpieczeniu chorobowemu w spornym okresie nie może być ponownie badana podczas choroby na zasiłku macierzyńskim nie traci się zasiłku macierzyńskiego prowadzenie działalności gospodarczej podczas pobierania zasiłku macierzyńskiego nie stanowi tytułu do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zbiegu tytułów do ubezpieczeń społecznych, w szczególności sytuacji osoby prowadzącej działalność gospodarczą i pobierającej zasiłek macierzyński, a także znaczenie prawomocności orzeczeń sądowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu pobierania zasiłku macierzyńskiego i prowadzenia działalności gospodarczej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla osób prowadzących działalność gospodarczą i pobierających zasiłek macierzyński, a także podkreśla znaczenie prawomocności orzeczeń sądowych.

Zasiłek macierzyński a działalność gospodarcza: kiedy ZUS może odmówić świadczeń?

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IX U 614/16 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 4 sierpnia 2016 r. znak (...) Zakład (...) w K. odmówił A. M. prawa do zasiłku chorobowego za okres od 31 maja 2016 r. do 3 sierpnia 2016 r. W uzasadnieniu swego stanowiska organ wskazał, iż A. M. do 1 czerwca 2016 r. pobierała zasiłek macierzyński, a do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego zgłosiła się dopiero w dniu 17 czerwca 2016 r. Organ wskazał, iż za okres od 31 maja 2016 r. do 1 czerwca 2016 r. odwołującej nie należy się zasiłek chorobowy, gdyż za ten okres otrzymała zasiłek macierzyński, natomiast w pozostałym okresie zasiłek jej się nie należy, bo nie podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Decyzją z dnia 27 września 2016r., znak (...) Zakład (...) w K. odmówił A. M. prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 4 sierpnia 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r. W uzasadnieniu swego stanowiska organ wskazał, iż w spornym okresie A. M. nie podlegała ubezpieczeniu chorobowemu z uwagi na brak opłacenia składki należnej za czerwiec, lipiec i sierpień 2016 r. Odwołania od ww. decyzji wniosła A. M. , domagają się ich zmiany poprzez przyznanie zasiłku chorobowego za okres od zakończenia pobierania zasiłku macierzyńskiego do dnia 3 sierpnia 2016 r. oraz zasiłku opiekuńczego za okres od 4 sierpnia 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r. W uzasadnieniu swego stanowiska podniosła, iż organ nie poinformował jej o konieczności ponownego zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, a wręcz przeciwnie – pracownik organu telefonicznie udzielił jej informacji, że prawidłowo przedłożyła niezbędne dokumenty i otrzyma zasiłek chorobowy. Odnośnie zarzutu braku opłacenia składek odwołująca wskazała, iż gdyby organ rentowy poinformował ją o konieczności ponownego zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego do dnia 10 lipca 2016 r., to uiściłaby składki w terminie. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołań w całości wywodząc jak w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Postanowieniem z dnia 24 marca 2017 r. połączono sprawy zainicjowane powyższymi odwołaniami do wspólnego rozpoznania i wyrokowania. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: A. M. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą. W dniu 4 czerwca 2015 r. urodziła dziecko. Do dnia 1 czerwca 2016 r. pobierała zasiłek macierzyński. Do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego zgłosiła się w dniu 17 czerwca 2016 r. W okresie od 2 czerwca 2016 r. do 3 sierpnia 2016 r. A. M. pozostawała niezdolna do pracy z uwagi na chorobę. W okresie od 4 sierpnia 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r. A. M. pozostawała niezdolna do pracy z uwagi na chorobę dziecka. Niesporne; W dniu 4 stycznia 2017 r. Zakład (...) wydał decyzję, w której stwierdził, iż A. M. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlegała dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu w okresie od 2 stycznia 2015 r. do 3 czerwca 2015 r. i nie podlegała dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu w okresie od 2 czerwca 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r. Jednocześnie w decyzji ustalono, iż A. M. podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą w okresach od 2 stycznia 2015 r. do 3 czerwca 2015 r. oraz od 2 czerwca 2016 r. do 31 sierpnia 2018 r. oraz nie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu jako osoba prowadząca działalność gospodarczą w okresie od 4 czerwca 2015 r. do 1 czerwca 2016 r. W dniu 4 lipca 2017 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie, VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w sprawie prowadzonej pod sygn. akt VI U (...) , wydał wyrok, którym oddalił odwołanie A. M. od ww. decyzji. Ubezpieczona nie złożyła apelacji od powyższego wyroku, a orzeczenie się uprawomocniło. Niesporne , a nadto: decyzja nr (...) z dnia 4 stycznia 2017r. – k. 63-65v., odpis wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 4 lipca 2017 r.– k.57; Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Odwołanie okazało się nieuzasadnione. Kwestię świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, do których należą zasiłek chorobowy i zasiłek opiekuńczy regulują przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. 2016 r., poz. 372 ze zm.), zwanej dalej ustawą zasiłkową. Zgodnie z art. 6 ust. 1 i art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, przy czym ubezpieczony dobrowolnie nabywa prawo do zasiłku chorobowego po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Z kolei w myśl art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym dzieckiem w wieku do ukończenia 14 lat. Kwestia podlegania A. M. dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu stanowiła przedmiot postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym VI Wydziałem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S. w sprawie o sygn. akt VI U (...) na skutek odwołania ubezpieczonej od ww. decyzji organu rentowego z dnia 4 stycznia 2017r. nr (...) . Wyrokiem z dnia 4 lipca 2017 r., od którego nie została wniesiona apelacja, Sąd Okręgowy oddalił odwołanie. Prawomocny wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej, co oznacza niemożność czynienia w innym toczącym się postępowaniu ustaleń pozostających z nim w sprzeczności. Zgodnie bowiem z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Powyższe oznacza, że ww. prawomocny wyrok Sądu Okręgowego jest dla tut. Sądu wiążący, a przesądzenie w nim kwestii prejudycjalnej oznacza, że sprawa podleganiu ubezpieczeniu chorobowemu w spornym okresie nie może być ponownie badana. Odwołująca domagała się ustalenia, iż przysługiwało jej prawo do zasiłku chorobowego w okresie od 2 czerwca 2016 r. (użyła sformułowania „za okres od zakończenia pobierania zasiłku chorobowego”). Na marginesie wskazać należy, że za okres od 31 maja 2016 r. do 1 czerwca 2016 r. odwołująca pobierała zasiłek macierzyński, a zatem, mimo wystawienia zwolnienia lekarskiego w dniu 31 maja 2016 r., za okres ten nie przysługiwał jej zasiłek chorobowy – niemożność świadczenia pracy i utrata możliwości zarobkowania była jej bowiem rekompensowana wypłaconym zasiłkiem macierzyńskim (podczas choroby na zasiłku macierzyńskim nie traci się zasiłku macierzyńskiego). Jednocześnie odnosząc się do ustawy z dnia z dnia 12 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych zaakcentowania wymaga, iż zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 tej ustawy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność (pkt 5) oraz osobami przebywającymi na urlopach wychowawczych lub pobierającymi zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego (pkt 19). W myśl art. 11 ust. 1 i 2 ww. ustawy obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu podlegają osoby wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 1, 3 i 12, a dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają na swój wniosek osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 8 i 10 (ale nie w punkcie 19). Jak stanowi zaś art. 9 ust. 1c tej samej ustawy osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 8 i 10, spełniające jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego. Mogą one jednak dobrowolnie, na swój wniosek, być objęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z pozostałych, wszystkich lub wybranych, tytułów. Z ww. przepisów wynika zatem, iż osoba, która prowadzi pozarolniczą działalność i jednocześnie spełnia warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego, a nie z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. Z tej też przyczyny prowadzenie działalności gospodarczej podczas pobierania zasiłku macierzyńskiego nie stanowi tytułu do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Prowadzenie działalności pozarolniczej stanowi tytuł do objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, jeżeli osoba prowadząca taką działalność podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym w związku z prowadzeniem takiej działalności. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, albowiem A. M. w momencie powstania niezdolności do pracy podlegała ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym w związku z otrzymywaniem zasiłku macierzyńskiego, a nie z uwagi na prowadzenie działalności gospodarczej. Odwołująca nie podlegała w dniu 31 maja 2016 r. ubezpieczeniu chorobowemu, a zatem w myśl ww. art. 6 ustawy zasiłkowej nie nabyła prawa do zasiłku chorobowego. Zgodnie z ww. decyzją organu z dnia 4 stycznia 2017 r., utrzymaną w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 4 lipca 2017 r., którym Sąd w niniejszej sprawie jest związany, odwołująca nie podlegała dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą również w okresie od 2 czerwca 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r. Tym samym nie nabyła prawa do zasiłku opiekuńczego, albowiem świadczenia pieniężne określone w ustawie zasiłkowej, w tym zasiłek opiekuńczy, przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby (art. 1 i 2 ustawy zasiłkowej). Mając na względzie powyższe Sąd, w oparciu o treść art. 477 14 §1 k.p.c. , oddalił odwołania od obu zaskarżonych decyzji. ZARZĄDZENIE 1. (...) , 2. (...) , 3. (...) (...) ). 10 kwietnia 2018 r.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI