IX U 373/24

Decyzją z 11 kwietnia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. odmówił ubezpieczonej L. C. prawa do zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, świadczenia rehabilitacyjnego i zasiłku opiekuńczego za liczne okresy, a także zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w łącznej kwocie 548 756,14 zł (należność główna 335 531,30 zł plus odsetki 213 224,84 zł). Organ rentowy oparł swoje stanowisko na wcześniejszej decyzji z 12 maja 2021 r., która po dwuinstancyjnym postępowaniu sądowym stała się prawomocna, uznając, że L. C. jako osoba prowadząca działalność gospodarczą nie podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom w okresie od 1 kwietnia 2014 r. do 3 czerwca 2018 r. ZUS uznał, że zgłoszenie działalności miało charakter formalny, a celem było uzyskanie korzyści finansowych. Dodatkowo, organ stwierdził, że L. C. nie uzupełniła dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych za okres wyłączenia, co skutkowało odmową prawa do świadczeń również po 3 czerwca 2018 r. L. C. wniosła odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów ustawy systemowej, w tym art. 84 ust. 6 (niezasadne zastosowanie), art. 84 ust. 3 i 7a (niezastosowanie terminów 5 i 3 lat na wydanie decyzji), art. 66 ust. 2 i 3 w zw. z art. 84 ust. 2 (błędna wykładnia i zastosowanie dotyczące winy w pobraniu świadczeń) oraz art. 84 ust. 1 (błędne naliczanie odsetek od 2014 r. przy przepisie obowiązującym od 2021 r.). Sąd, analizując stan faktyczny, ustalił, że L. C. zgłosiła się do ubezpieczeń od 1 kwietnia 2014 r. i korzystała ze świadczeń, a następnie po pierwszym urlopie macierzyńskim przebywała na zasiłku chorobowym i rehabilitacyjnym, a po urodzeniu drugiego dziecka stwierdzono u niej zaburzenia adaptacyjne. Sąd zważył, że decyzja ZUS została wydana z rażącym naruszeniem przepisów o postępowaniu. Wskazał na brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego, brak dowodów na przypisanie L. C. złej woli w pobieraniu świadczeń, a także na wydanie decyzji po upływie 5-letniego terminu z art. 84 ust. 7a ustawy systemowej. Sąd podkreślił, że organ nie wykazał, aby L. C. miała świadomość nieprzysługiwania jej świadczeń, co jest kluczowe dla żądania zwrotu. Ponadto, organ nie wyjaśnił, dlaczego stosuje aktualne regulacje do świadczeń pobranych przed nowelizacją oraz dlaczego przyjmuje szerszy zakres odpowiedzialności płatnika składek. Sąd uznał, że organ nie wykonał rzetelnej weryfikacji podlegania ubezpieczeniom po 3 czerwca 2018 r. i dowolnie ustalił stan faktyczny. Wobec powyższych uchybień, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu.

Zagadnienia prawne (4)