IX U 249/23

Sygnatura akt IX U 249/23 UZASADNIENIE Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddziału w W. z 10 marca 2023 roku znak: (...) numer sprawy: (...) ubezpieczonej L. P. przyznano prawo do odsetek za okres od 28 stycznia 2023 roku do 21 lutego 2023 roku, z tytułu dopłaty zasiłku chorobowego od 2 listopada 2021 roku do 22 kwietnia 2022 roku i dopłaty zasiłku macierzyńskiego od 23 kwietnia 2022 roku do 31 grudnia 2022 roku oraz odmówiono prawa do odsetek za okres od daty wymagalności sprawy do 27 stycznia 2023 roku z tytułu dopłaty zasiłku chorobowego od 2 listopada 2021 roku do 22 kwietnia 2022 roku i dopłaty zasiłku macierzyńskiego od 23 kwietnia 2022 roku do 31 grudnia 2022 roku. W uzasadnieniu wskazano, iż wyrokiem Sądu Okręgowego w (...) z dnia 2 listopada 2022 roku, sygn. akt (...) zmieniono uprzednio wydaną decyzję organu rentownego w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom społecznym, w ten sposób, iż orzeczono, że ubezpieczona L. P. podlegała ubezpieczeniom społecznym w okresie od 3 czerwca 2021 roku do 23 kwietnia 2022 roku obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia umowy o pracę u płatnika (...) z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie 6960 złotych. Nadmieniono, że w postępowaniu sądowym dotyczącym decyzji będących przedmiotem rozważań Sądu Okręgowego, przedstawiono dowody w postaci zeznań świadków, których przeprowadzenie umożliwiło ostateczne wyjaśnienie wątpliwości co do wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne L. P. . Wskazano przy tym, że przedmiotowy wyrok wpłynął do organu 13 grudnia 2022 roku, a uprawomocnił się w dniu 28 grudnia 2022 roku; dopłata do zasiłku chorobowego od 2 listopada 2021 roku do 22 kwietnia 2022 roku oraz do zasiłku macierzyńskiego od 23 kwietnia 2022 roku do 31 grudnia 2022 roku została wypłacona 21 lutego 2023 roku wraz z należnymi odsetkami ustawowymi z powodu nieterminowej realizacji prawomocnego orzeczenia. W zakresie rozstrzygnięcia negatywnego wskazanej decyzji, organ rentowy skonstatował, iż odsetki za okres od daty ostatniej okoliczności do 27 stycznia 2023 roku pozostają nienależne. Od powyższej decyzji, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, ubezpieczona L. P. wniosła odwołanie, zarzucając skarżonemu rozstrzygnięciu: a) naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 2, 7 22 w zw. z art. 10 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wskazana norma prawna umożliwia organowi ingerencję w treść i przedmiot stosunku pracy, w sytuacji gdy rzeczona norma prawna uprawnia organ do wykonywania wyłącznie czynności o charakterze administracyjnym, technicznym, nieobejmującym treść w ingerencję w treść i przedmiot umów zawartych pomiędzy podmiotami prawa prywatnego, a także w sytuacji gdy ustawa zasadnicza gwarantuje wolność działalności gospodarczej, obejmującą również swobodę w zakresie decyzji dotyczących zatrudniania pracowników i warunków zatrudnienia; - art. 68 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wskazana norma prawna umożliwia organowi ingerencję w treść i przedmiot stosunku pracy, w sytuacji gdy brak regulacji prawnej w zakresie kryteriów, na podstawie których taka ingerencja mogłaby zostać przeprowadzona przesądza o tym, że zamiarem ustawodawcy nie było przyznanie organowi uprawnień we wskazanym zakresie, - art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia (...) z dnia 1 lutego 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad wypłacania odsetek za opóźnienie w ustaleniu lub wypłacie świadczeń z ubezpieczeń społecznych poprzez przyjęcie, że organ nie jest zobowiązany do wypłaty odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia w wysokości wynikającej ze zmiany decyzji przez Sąd od dnia wydania decyzji przez organ w sytuacji gdy to organ był inicjatorem postępowania kontrolnego, a zatem ponosi odpowiedzialność za wydanie nieprawidłowej decyzji, zwłaszcza wobec współpracy ubezpieczonej i płatnika z organem w toku postępowania kontrolnego; b) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a nadto dokonanie ww. oceny w sposób dowolny, a nie swobodny poprzez błędne uznanie, że w postępowaniu sądowym prowadzonym pod sygnaturą (...) , prowadzono dowody z przesłuchania świadków, których przeprowadzenie umożliwiło ostateczne wyjaśnienie wątpliwości co do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, w sytuacji gdy w toku wskazanego postępowania nie przeprowadzono dowodu z przesłuchania jakiegokolwiek świadka, jak również poprzez błędne przyjęcie, że dowody z dokumentów w szczególności w postaci wyjaśnień płatnika z dnia 2 grudnia 2021 roku budziły uzasadnione wątpliwości przemawiające za zasadnością kwestionowania przez organ przewidzianego w umowie o pracę wynagrodzenia powódki, w sytuacji gdy płatnik wyjaśnił potrzeby zatrudnienia pracownika na stanowisku menadżerskim, oczekiwanych kompetencji czy zakres obowiązków realizowanych przez powódkę i pomimo przedstawienia przez powódkę dodatkowych dokumentów w odwołaniu z dnia 4 lutego 2022 roku organ nie zmienił zaskarżonej decyzji z dnia 3 stycznia 2022 r., nr (...)- (...) co przemawia za uznaniem, że to nie dodatkowe ustalenia poczynione w postępowaniu sądowym spowodowały zmianę zaskarżonej decyzji, tylko błędna ocena materiału dowodowego dokonana przez organ na etapie przedsądowym. W uzasadnieniu szczegółowo odniesiono się do każdego z czynionych zarzutów i w ich głównym nurcie skonstatowano, iż organ w chwili wydania prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie sygn. (...) przed Sądem Okręgowym w (...) miał pełną jasność okoliczności stanowiących podstawę wymiaru dopłaty do zasiłków dla ubezpieczonej i ciążącego na nim obowiązku w zakresie wypłaty odsetek od tychże świadczeń. Tak stanowiąc, skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w części poprzez przyznanie prawa do odsetek za okres od daty wymagalności sprawy do 27 stycznia 2023 roku z tytułu dopłaty zasiłku chorobowego od 2 listopada 2021 roku do 22 kwietnia 2022 roku i dopłaty zasiłku macierzyńskiego od 23 kwietnia 2022 roku do 31 grudnia 2022 roku oraz o zasądzenie na jej rzecz od organu rentowego kosztów procesu. W piśmie z 13 lipca 2023 roku skarżąca uzupełniła swoje odwołanie o wyszczególnienie i uzasadnienie roszczenia odsetkowego. W odpowiedzi na odwołanie, organ rentowy w piśmie z 10 maja 2023 r. wniósł o oddalenie odwołania w całości, podnosząc argumentację tożsamą z tą przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 3 czerwca 2021 r. L. P. zawarła z M. P. (1) umowę o pracę na czas określony do 31 grudnia 2021 r. z wynagrodzeniem brutto określonym na kwotę 6 960 zł. L. P. w okresach: od 30.09.2021 r. do 27.10.2021 r. od 25.11.2021 r. do 22 grudnia 2021 r. oraz od 20.01.2022 r. do 16.02.2022 r. pozostawała niezdolna do pracy, natomiast od dnia 23.04.2022 r. do 21.02.2023 r. wystąpiła o wypłatę zasiłku macierzyńskiego. Pismem z dnia 26 listopada 2021 r. organ rentowy zawiadomił ubezpieczoną i płatnika składek o wszczęciu postępowania wyjaśniającego w sprawie podlegania ubezpieczeniom społecznym przez L. P. . Organ wezwał płatnika składek do złożenia wyjaśnień w sprawie m.in. dotyczących przyczyn nieterminowego zgłoszenia L. P. do ubezpieczeń społecznych oraz nadesłania kopii akt osobowych, dowodów potwierdzających pracę ubezpieczonej oraz dowodów wypłaty wynagrodzenia. Pismem z dnia 8 grudnia 2021 r. płatnik składek M. P. (2) złożył w prowadzonym postępowaniu administracyjnym wyjaśnienia dotyczące m.in. kwestii niezgłoszenia L. P. w ustawowym terminie do ubezpieczeń społecznych oraz odpowiedział na inne pytania organu. Wraz z pismem płatnik przesłał kopię akt osobowych ubezpieczonej, dowody wypłaty wynagrodzenia, protokół kontroli Państwowej Inspekcji Pracy oraz protokół przebiegu wizyty monitoringowej w ramach programu Polski B. T. . Pismem z dnia 16 grudnia 2021 r. organ zawiadomił strony o zakończeniu postępowania ZUS w sprawie podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez L. P. . W dniu 3 stycznia 2022 r. ZUS III Oddział w W. wydał decyzja nr. (...) w której stwierdził, że L. P. od 3 czerwca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek (...) M. P. (1) z podstawa wymiaru składek 2800 zł, od 1.1. (...) . z podstawą wymiaru składek 3010 zł. Dowód: decyzja z 3.1.2022 r., k. 1 plik akt postępowania administracyjnego; zawiadomienie k. 7 plik akt postępowania administracyjnego; wyjaśnienie k. 11 plik akt postępowania administracyjnego; potwierdzenia przelewu k 13-21 plik akt postępowania administracyjnego; protokół k. 23-31 plik akt postępowania administracyjnego; listy obecności k. 39-53 plik akt postępowania administracyjnego; kopia akt osobowych k. 57-73 plik akt postępowania administracyjnego; umowa o pracę k. 75 plik akt postępowania administracyjnego; zawiadomienie o wszczęciu postępowania k. 89-91 plik akt postępowania administracyjnego. Płatnik składek złożył odwołanie od decyzji. Do odwołania została załączona dodatkowa dokumentacja dotycząca L. P. : wcześniejsze świadectwa pracy, dyplom ukończenia szkoły wyższej wraz z wykazem ocen, zaświadczenie o egzaminie agenta ubezpieczeniowego, opis znajomości języka angielskiego na poziomie B2+. Dowód: świadectwa pracy, dyplomy, zaświadczenia k. 45-69 akt sądowych (...) . Wyrokiem Sądu Okręgowego w (...) z dnia 2 listopada 2022 roku, sygn. akt (...) – w punkcie 1. sentencji - zmieniono decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddziału w W. z dnia 3 stycznia 2022 roku nr (...) w ten sposób, że stwierdzono, iż L. P. od 3 czerwca 2021 roku podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek (...) M. P. (2) z podstawą wymiaru składek w kwocie 6960 złotych. Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 28 grudnia 2022 roku. W okresie poprzedzającym postępowanie przed Sądem Okręgowym, ubezpieczona L. P. była uprawniona i korzystała z zasiłku chorobowego oraz zasiłku macierzyńskiego, który był wypłacany w niższej niespornej wysokości. Wskutek korzystnego dla odwołującej się rozstrzygnięcia, organ rentowy był zobowiązany do wypłaty dopłat z tytułu zasiłku chorobowego oraz macierzyńskiego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Prawomocny wyrok Sądu wpłynął do III Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. w dniu 13 grudnia 2022 roku. Dopłata do zasiłku chorobowego za okres od 2 listopada 2021 roku do 22 kwietnia 2022 roku oraz do zasiłku macierzyńskiego od 23 kwietnia 2022 roku do 31 grudnia 2022 roku została wypłacona ubezpieczonej 21 lutego 2023 roku wraz z należnymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Organ, w wykonaniu prawomocnego wyroku, decyzją z dnia 10 marca 2023 roku znak: (...) numer sprawy: (...) przyznał prawo do odsetek za okres od 28 stycznia 2023 roku do 21 lutego 2023 roku z tytułu dopłaty zasiłku chorobowego od 2 stycznia 2021 roku do 22 kwietnia 2022 roku i dopłaty zasiłku macierzyńskiego od 23 kwietnia 2022 roku do 31 grudnia 2022 roku oraz odmówił prawa do odsetek za okres od daty wymagalności sprawy do 27 stycznia 2023 roku z tytułu dopłaty zasiłku chorobowego od 2 stycznia 2021 roku do 22 kwietnia 2022 roku i dopłaty zasiłku macierzyńskiego od 23 kwietnia 2022 roku do 31 grudnia 2022 roku, wobec niezasadności ich domagania się za wskazany czas. Bezsporne, a nadto dowody: decyzja ZUS z 10 marca 2023 roku znak: (...) numer sprawy: (...) k. 1-1v akt ubezpieczonej; informacja ZUS z 10 marca 2023 roku (...) numer sprawy: (...) k. 3 akt ubezpieczonej; karta zasiłkowa k. 16-17 akt ubezpieczonej; Wyrok Sądu Okręgowego w (...) z 2 listopada 2022 roku, sygn. (...) k. 111 akt postępowania sygn. (...) ; uprawnienia zasiłkowe ubezpieczonej k. 12-15; decyzja ZUS z dnia 3 stycznia 2022 roku znak: (...) k. 16-21; protokół rozprawy z 2 listopada 2022 roku k. 108-110 akt postępowania sygn. (...) . Sąd zważył, co następuje: Odwołanie okazało się niezasadne. Zanim Sąd przejdzie do rozważań materialnoprawnych, wskazuje, iż odwołująca się sformułowała zarzuty od zaskarżonej decyzji w istocie analogiczne do tych, które zostały sformułowane w odwołaniu od decyzji, będącej przedmiotem procedowania przed Sądem Okręgowym w (...) w sprawie o sygnaturze (...) , które zakończyło się wydaniem prawomocnego wyroku, toteż Sąd w tymże postępowaniu w zakresie aktualnie ferowanych zarzutów – które nawiązują istotnie do przedmiotu sprawy postępowania toczącego się uprzednio przed Sądem Okręgowym – nie jest władny podjąć się ich oceny, skoro zostały już poddane stosownej analizie w prawomocnie rozstrzygniętej sprawie. Na marginesie należy jedynie odnotować – w ramach uwag formalnych – iż pełnomocnik odwołującej się zdaje się nie dostrzegać, iż podnoszenie zarzutów naruszenia przepisów procedury administracyjnej w postępowaniu przed sądem powszechnym nie może odnieść zamierzonego skutku z uwagi na fakt, iż nie jest to właściwy reżim prawny do ich rozpoznania. Pozostają one bowiem w gestii i kompetencji zastosowania organów administracyjnych, a ocena zastosowania odpowiednich norm k.p.a. – w kompetencji sądów administracyjnych. Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów w postaci niebudzących wątpliwości co do rzetelności i autentyczności dokumentów, szczegółowo wymienionych w pierwszej części uzasadnienia. Prawdziwość dokumentacji zgromadzonej w aktach postępowania administracyjnego prowadzonego przed organem, aktach postępowania sądowego przez Sądem Okręgowym w (...) w sprawie sygn. akt (...) , stanowiących podstawę ustaleń, nie była również kwestionowana przez żadną ze stron. Pochodziła bowiem od organu rentowego oraz sądu powszechnego, wobec czego została sporządzona zgodnie z prawem, przepisaną procedurą i przez podmioty oraz instytucje wyspecjalizowane - w sposób odzwierciedlający rzeczywisty stan rzeczy. Wobec tak poczynionych wniosków, Sąd stwierdza, iż ocenił materiał dowodowy wespół, przyznając mu w pełni walor wiarygodności, kierując się dyrektywami wysłowionymi w art. 233 k.p.c. Przedmiotem rozważań Sądu było zatem ustalenie, czy odmowa wypłacenia przez organ odsetek ustawowych za opóźnienie za okres od dnia wymagalności roszczenia (stanowiącej dzień uprawomocnienia się wyroku w sprawie o sygnaturze (...) – 28 grudnia 2022 roku) do dnia stanowiącego upływ trzydziestu dni od tej daty – 27 stycznia 2023 roku w odniesieniu do dopłat do zasiłku macierzyńskiego i chorobowego za okres wskazany w zaskarżonej decyzji, była zasadna. Zgodnie z treścią art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych , jeżeli Zakład - w terminach przewidzianych w przepisach określających zasady przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń społecznych lub świadczeń zleconych do wypłaty na mocy odrębnych przepisów albo umów międzynarodowych - nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił tego świadczenia, jest obowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie określonych przepisami prawa cywilnego. Nie dotyczy to przypadku, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które Zakład nie ponosi odpowiedzialności. Zgodnie zaś z § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 1999 roku w sprawie szczegółowych zasad wypłacania odsetek za opóźnienie w ustaleniu lub wypłacie świadczeń z ubezpieczeń społecznych - co do zasady, odsetki wypłaca się za okres od dnia następującego po upływie terminu na ustalenie prawa do świadczeń lub ich wypłaty, przewidzianego w przepisach określających zasady przyznawania i wypłacania świadczeń - do dnia wypłaty świadczeń. Obowiązek zapłaty odsetek od nieterminowo wypłaconych świadczeń przez organ rentowy lub płatnika wynika wyłącznie z ustawy w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 85 u.s.u.s. oraz w przepisach innych ustaw (por. wyrok SN z 9.03.2001 r., II UKN 402/00, OSNP 2002/20, poz. 501). Zakres zastosowania powyższego przepisu wymaga odniesienia się do przepisów ustaw z zakresu ubezpieczeń społecznych (ustawa o emeryturach i rentach z FUS, ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa) lub odrębnych przepisów (np. ustawa o rencie socjalnej , ustawa o świadczeniach przedemerytalnych ) albo umów międzynarodowych, w których określono terminy przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych., II UKN 298/97, OSNAP 1998/15, poz. 461). Jak wspomniano, przepis art. 85 ust. 1 u.s.u.s. ustanawia nakaz wypłaty odsetek w sytuacji nieustalenia prawa do świadczeń z ubezpieczeń emerytalnego lub rentowych w określonym terminie, jeżeli organ ponosi odpowiedzialność za powstałą zwłokę. Wymaga on jednak uzupełnienia co do terminu ustalenia prawa do świadczeń lub ich wysokości. Przepisem uzupełniającym jest art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - odgrywający podwójną rolę - określa termin, po upływie którego należy wydać decyzję, oraz określa termin, po upływie którego powstaje prawo do odsetek. Zgodnie z treścią art. 118 ust. 1a u.e.r. - momentem wyjaśnienia ostatniej okoliczności może być „również” dzień wpływu prawomocnego orzeczenia sądu. Jeżeli zatem sprawę rozstrzygnął organ odwoławczy – w tym przypadku – sąd powszechny, to moment ten wyznacza „również” dzień wpływu prawomocnego orzeczenia sądu, pod warunkiem że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji (w brzmieniu obowiązującym od 1.04.2009 r. na mocy ustawy z 23.11.2009 r., Dz.U. Nr 42, poz. 338; por. też wyrok TK z 11.09.2007 r., P 11/07, OTK-A 2007/8, poz. 97). Sąd, wydając orzeczenie, stwierdza odpowiedzialność organu rentowego. W judykaturze przyjęto jednak, że brak stwierdzenia w wyroku sądu pierwszej lub drugiej instancji odpowiedzialności za nieustalenie prawa do świadczenia w terminie z przyczyn dotyczących tego organu nie pozbawia strony żądania i przyznania prawa do odsetek. Muszą jednak, dla stwierdzenia tej odpowiedzialności, zaistnieć okoliczności powodujące winę organu rentowego w ustaleniu prawa do świadczenia w terminie (wyrok SA w (...) z 13.07.2021 r., (...) , Legalis nr 2629544). Interpretując art. 118 ust. 1 u.e.r. w zw. z art. 85 ust. 1 u.s.u.s., należy zwrócić uwagę na znaczenie słowa „wyjaśnienie”. Biorąc pod uwagę kontekst słowny użycia powyższego zwrotu, w tym sens towarzyszącego mu słowa „okoliczności”, przyjąć trzeba, że określenie „wyjaśnienie” ma szerszy zakres znaczeniowy niż występujące także w ustawie o emeryturach i rentach z FUS słowo „ustalenie”. (...) oznacza tutaj dokonanie czynności mającej na celu ustalenie stanu faktycznego, czyli przeprowadzenie dowodów i ich ocenę (por. wyrok SA we (...) z 19.01.2012 r., (...) , LEX nr 1124837). Przedmiotem wyjaśnienia są okoliczności, czyli pewne fakty pozwalające na przyjęcie, że spełniono warunki nabycia prawa do świadczenia lub ich nie spełniono. Okoliczności te wynikają z dowodów zebranych w postępowaniu przed organem rentowym, tj. z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS czy też zaświadczenia płatnika. Okoliczność jest wyjaśniona, gdy np. płatnik lub zainteresowany dostarczył dowody na daną okoliczność, a organ ich nie uwzględnił i w związku z tym wynikającej z nich okoliczności (np. stażu czy niezdolności do pracy) nie ustalił. Od tego momentu zaczął więc biec termin do wydania decyzji ustalającej nabycie prawa i podjęcia wypłaty świadczenia. Podobnie wyjaśnienie okoliczności zaistnieje wtedy, gdy zebrano cały materiał dowodowy wskazujący na wystąpienie wymaganych okoliczności, ale organ, naruszając prawo materialne, nie ustalił ich spełnienia, np. przez błąd w wykładni lub subsumcji. Wyjaśnienie okoliczności ma miejsce także wtedy, gdy organ sam, uzupełniając przedstawione dowody, ustalił daną okoliczność (na temat obowiązków organu rentowego w tym zakresie por. wyrok SN z 21.04.2009 r., I UK 345/08, OSNP 2001/23–24, poz. 293), lecz nie wziął jej pod uwagę. W razie gdy organ – dysponując zebranym materiałem dowodowym lub mając do niego dostęp (np. na zasadach określonych w przepisie art. 81 u.s.u.s.) – nie uznał danej okoliczności z niego wynikającej za ustaloną, pozostaje on w zwłoce w wydaniu decyzji i wypłacie świadczenia, nawet wtedy, gdy okoliczność ta została dopiero ustalona, uznana za wyjaśnioną w postępowaniu przed sądem. Obiektywnie bowiem została już ona „wyjaśniona” w postępowaniu przed organem rentowym (zob. R. Babińska-Górecka, Skutki..., s. 102–106; por. K. Ślebzak, Prawna..., s. 103 wraz z przypisem 21). Z przepisów art. 118 ust. 1 i 1a u.e.r. wynika więc, że zwrot „wyjaśnienie ostatniej okoliczności” zawarty w art. 118 ust. 1 u.e.r. obejmuje także przypadki, w których organ rentowy mógł okoliczność tę wyjaśnić, lecz tego zaniechał, a ustalenie prawa (wyjaśnienie okoliczności) nastąpiło dopiero przed sądem. Taką decyzję organu rentowego należy uznać za bezprawną z powodu niewykonania obowiązków ciążących na nim w postępowaniu o ustalenie prawa do świadczeń lub ich wysokości (por. K. Ślebzak, Prawna..., s. 107; uchwała SN z 24.03.2011 r., I UZP 2/11, OSNP 2011/19–20, poz. 255; wyrok SN z 7.02.2006 r., I UK 191/05, OSNP 2007/1–2, poz. 28; uchwała SN z 24.03.2011 r., I UZP 2/11, OSNP 2011/19–20, poz. 255). W postanowieniu z dnia 14 maja 2024 r. ( I (...) 460/23) Sąd Najwyższy stwierdził, że zwłoka w spełnieniu świadczenia, zwana także opóźnieniem kwalifikowanym ma miejsce, gdy zobowiązany, mimo istniejącego obowiązku, nie spełnia świadczenia w terminie, przy czym niedotrzymanie terminu jest następstwem okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność. Organ rentowy ponosi odpowiedzialność za odmowę przyznania świadczenia, jeżeli niezbędne okoliczności faktyczne uzasadniające nabycie prawa zostały ustalone w postępowaniu przed tym organem, a odmowa przyznania świadczenia jest wynikiem błędu w wykładni lub zastosowaniu prawa materialnego. W takim przypadku późniejsze wydanie prawomocnego wyroku sądu ubezpieczeń społecznych przyznającego świadczenie i wpływ tego wyroku do organu rentowego nie mają znaczenia dla biegu terminu do wydania decyzji, od upływu którego ubezpieczonemu przysługują odsetki. Przez wyjaśnienie „ostatniej niezbędnej okoliczności” trzeba rozumieć wyjaśnienie ostatniej okoliczności koniecznej do ustalenia samego istnienia prawa wnioskodawcy do świadczenia. Wyjaśnienie okoliczności niezbędnej do wydania decyzji oznacza dokonanie czynności mającej na celu ustalenie stanu faktycznego, czyli przeprowadzenie dowodów i ich ocenę. Innymi słowy, okoliczność czy organ rentowy przy przyznawaniu prawa do świadczenia dopuścił się błędu, powinna być oceniona z uwzględnieniem następujących kwestii: czy organ rentowy miał możliwość wydania decyzji zgodnej z prawem i czy ubezpieczony wykazał wszystkie przesłanki warunkujące nabycie prawa do świadczenia. W przypadku twierdzących odpowiedzi na powyższe pytania należy uznać, że organ rentowy ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, nawet gdyby nie można było mu zarzucić niestaranności w wykładni i zastosowaniu prawa. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy i dokonując również analizy przebiegu postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ rentowy oraz na etapie postępowania sądowego, Sąd nie stwierdził aby w okolicznościach danej sprawy miało miejsce tzw. opóźnienie kwalifikowane. W pierwszej kolejności należy dostrzec, że organ rentowy wszczynając z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie podlegania przez L. P. ubezpieczeniom społecznym, wykonywał swoje ustawowe obowiązki wynikające z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych . Okoliczności sprawy a w szczególności: zgłoszenie L. P. z opóźnieniem do ubezpieczeń społecznych przez płatnika składek, wysoka podstawa wymiaru składek, krótki okres wykonywania pracy przez L. P. i pozostawanie przez ubezpieczoną niezdolną do pracy (przez okres około 3 miesięcy), a następnie wystąpienie o wypłatę zasiłku macierzyńskiego, zdaniem sądu, stanowiły okoliczności, w których organ powinien był podjąć czynności wyjaśniające. Postępowanie administracyjne przeprowadzone przez organ rentowy trwało około miesiąca (od 26 listopada 2021 r. do 3 stycznia 2022 r.) zatem z pewnością nie było prowadzone przez organ przewlekle, wręcz przeciwnie, mając na uwadze obieg korespondencji i konieczność złożenia wyjaśnień przez strony postepowania, zostało przeprowadzone w ustawowym terminie. Po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym organ rentowy prawidłowo oceniając materiał dowodowy zebrany w czasie trwania postępowania, nie zakwestionował faktu podlegania przez L. P. ubezpieczeniom społecznym, lecz zakwestionował jedynie podstawę wymiaru zasiłku, obniżając ją do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Analiza dokumentów i wyjaśnień złożonych przez strony postępowania administracyjnego nie dawała podstawy do ustalenia, że wysoka podstawa wymiaru składek zadeklarowana przez płatnika składek znajduje uzasadnienie faktyczne. Dopiero składając odwołanie od decyzji, czyli na etapie wszczęcia postępowania odwoławczego (sądowego), płatnik składek dostarczył dokumenty potwierdzające wykształcenie, kompetencje i doświadczenie zawodowe L. P. , które uzasadniały jej wysokie wynagrodzenie. Nastąpiło to już po wydaniu przez organ rentowy decyzji. Zdaniem sądu, mając na uwadze procedurę odwoławczą od decyzji dotyczącą wyjaśnienia ostatniej okoliczności, od której następnie uzależniono ustalenie daty wypłaty odsetek do dopłat do zasiłku macierzyńskiego i chorobowego ubezpieczonej L. P. nastąpiło w dniu uprawomocnienia się wyroku zmieniającego decyzje organu tj. w dniu 28 grudnia 2022 r. Wobec faktu, że rozstrzygnięcie obejmujące wyjaśnienie ostatniej okoliczności było formalnie ukonstytuowane w dniu 28 grudnia 2022 roku, opóźnienie powstałoby dopiero wówczas, gdyby ZUS nie dokonał wypłaty po upływie 30 dni od tej daty, termin 30-dniowy upływał w dniu 27 stycznia 2023 r. i od dnia następnego, organ pozostawał w zwłoce z wypłatą świadczenia, o czym orzekł w spornej decyzji przyznając L. P. prawo do odsetek za okres od 28 stycznia 2023 r. do 21 lutego (...) . z tytułu dopłaty zasiłku chorobowego oraz dopłaty zasiłku macierzyńskiego. Żądanie ubezpieczonej co do zapłaty świadczeń ubocznych za okres do dnia 27 stycznia 2023 r. nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Wobec tak ukształtowanych rozważań Sąd odwołanie oddalił, w myśl art. 477 14 § 1 k.p.c. Sędzia Joanna Szyjewska-Bagińska Z: - (...) ., - (...) , - (...) . Sędzia Joanna Szyjewska-Bagińska