IX U 2223/16

Sąd Okręgowy w GliwicachRybnik2017-04-26
SAOSubezpieczenia społecznepodleganie ubezpieczeniom społecznymWysokaokręgowy
ubezpieczenia społeczneosoba współpracującadziałalność gospodarczaZUSKRUSmałżonek przedsiębiorcywspólność majątkowa

Sąd Okręgowy zmienił decyzję ZUS, stwierdzając, że żona przedsiębiorcy nie podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako osoba współpracująca przy prowadzeniu działalności gospodarczej męża.

E.Ł. odwołała się od decyzji ZUS, która stwierdziła jej podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako osoby współpracującej przy działalności gospodarczej męża, D.M., w okresie od 2001 do 2015 roku. Sąd Okręgowy, analizując faktyczny zakres współpracy, uznał, że E.Ł. nie wykonywała pracy na rzecz męża w sposób stały i zorganizowany, a jej działania wynikały głównie ze wspólności majątkowej małżeńskiej. W związku z tym, sąd zmienił decyzję ZUS, stwierdzając brak obowiązku ubezpieczeń społecznych dla E.Ł. w spornym okresie.

Sprawa dotyczyła odwołania E.Ł. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która stwierdziła, że ubezpieczona podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu jako osoba współpracująca przy prowadzeniu działalności gospodarczej przez swojego męża, D.M., w okresie od 11 sierpnia 2001 r. do 30 listopada 2015 r. E.Ł. wniosła o zmianę decyzji, domagając się ustalenia, że nie podlegała tym ubezpieczeniom. Zainteresowany D.M. również poparł odwołanie, wskazując na brak faktycznej współpracy. Sąd Okręgowy w Gliwicach, po analizie materiału dowodowego, ustalił, że D.M. prowadził działalność gospodarczą, a E.Ł. była jego żoną. Choć istniała wspólność majątkowa, a E.Ł. podejmowała pewne czynności związane z nieruchomościami czy formalnościami urzędowymi, sąd uznał, że nie miały one charakteru stałej, zorganizowanej współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd podkreślił, że działalność firmy nie rozwinęła się znacząco w okresie rzekomej współpracy, a zysk spółki z o.o., w której E.Ł. była wspólnikiem, był znikomy. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, sąd stwierdził, że pomoc małżonka musi mieć charakter stały, być bezpośrednio związana z przedmiotem działalności i znacząca czasowo, czego brakowało w działaniach E.Ł. W konsekwencji, sąd zmienił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że E.Ł. nie podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako osoba współpracująca. Zasądzono również zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli jego działania nie mają charakteru stałego, zorganizowanego i nie stanowią istotnego wkładu w prowadzenie działalności, a wynikają głównie ze wspólności majątkowej lub są jednorazowymi czynnościami.

Uzasadnienie

Sąd ocenił, że czynności podejmowane przez E.Ł. (np. podpisywanie umów kredytowych, współpłacenie podatków od nieruchomości, załatwianie formalności urzędowych) wynikały głównie z faktu wspólności majątkowej małżeńskiej lub miały charakter jednorazowy i nie stanowiły stałej, zorganizowanej współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej męża, która rodziłaby obowiązek ubezpieczeń społecznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana decyzji ZUS

Strona wygrywająca

E. Ł.

Strony

NazwaTypRola
E. Ł.osoba_fizycznaodwołująca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.instytucjaorgan rentowy
D. M.osoba_fizycznazainteresowany

Przepisy (6)

Główne

u.s.u.s. art. 6 § 1 pkt 5

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe obejmują osoby prowadzące pozarolniczą działalność oraz osoby z nimi współpracujące.

u.s.u.s. art. 8 § 11

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Za osobę współpracującą uważa się małżonka, dzieci, rodziców, jeśli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu działalności.

u.s.u.s. art. 12 § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Obowiązkowi ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Pomocnicze

k.p.c. art. 477 § 14 §2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do zmiany zaskarżonej decyzji przez sąd.

k.p.c. art. 98 § §1 i §3

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 9 § ust. 2

Podstawa do ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak stałego, zorganizowanego charakteru współpracy E.Ł. przy działalności męża. Działania E.Ł. wynikały głównie ze wspólności majątkowej. Zysk firmy był znikomy w okresie rzekomej współpracy. Brak istotnego ciężaru gatunkowego działań współpracownika, bezpośredniego związku z przedmiotem działalności, stabilności, zorganizowania oraz znaczącego czasu i częstotliwości podejmowanych robót.

Odrzucone argumenty

Podpisywanie umów kredytowych i leasingowych przez E.Ł. Wspólne opłacanie podatków od nieruchomości. Załatwienie formalności w Urzędzie Miasta dotyczących wycinki drzew. Posiadanie udziału w spółce z o.o. przez E.Ł.

Godne uwagi sformułowania

nie wykonywała pracy na rzecz zainteresowanego jako osoba współpracująca przy prowadzeniu działalności gospodarczej brak występowania konstytucyjnych cech tejże współpracy pomoc udzieloną przedsiębiorcy przez jego małżonka, która ma charakter stały i bez której stanowiące majątek wspólny małżonków dochody z tej działalności nie osiągałyby takiego pułapu, jaki zapewnia ich współdziałanie przy tym przedsięwzięciu cechami konstytutywnymi pojęcia "współpraca przy działalności gospodarczej" są występujące łącznie: a) istotny ciężar gatunkowy działań współpracownika, które nie mogą mieć charakteru wtórnego, b) bezpośredni związek z przedmiotem działalności gospodarczej, c) stabilność i zorganizowanie oraz d) znaczący czas i częstotliwość podejmowanych robót.

Skład orzekający

Joanna Smycz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Definicja i zakres pojęcia 'osoba współpracująca' przy prowadzeniu działalności gospodarczej w kontekście podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, zwłaszcza w przypadku małżonków."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów o ubezpieczeniach społecznych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach dotyczących innych form współpracy lub innych rodzajów działalności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest faktyczne wykonywanie pracy, a nie tylko formalne powiązania (jak wspólność majątkowa czy współwłasność), dla ustalenia obowiązku ubezpieczeń społecznych. Jest to częsty problem dla małżonków przedsiębiorców.

Czy żona przedsiębiorcy zawsze musi płacić składki ZUS? Sąd wyjaśnia, kiedy współpraca to nie praca.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IX U 2223/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 kwietnia 2017 r. Sąd Okręgowy___________________ w Gliwicach Wydział IX Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku w składzie: Przewodniczący: SSO Joanna Smycz Protokolant: Iwona Porwoł przy udziale ./. po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2017 r. w Rybniku sprawy z odwołania E. Ł. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. przy udziale zainteresowanego D. M. ( M. ) o podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wspólnego prowadzenia działalności gospodarczej na skutek odwołania E. Ł. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 4 października 2016 r. Nr 499 1. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdza, iż E. Ł. nie podlega jako osoba współpracująca przy prowadzeniu działalności gospodarczej z D. M. obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym, rentowy i wypadkowemu od 11 sierpnia 2001r. do 30 listopada 2015r., 2. zasądza od (...) Oddział w R. na rzecz odwołującej kwotę 180,00 zł ( sto osiemdziesiąt złotych 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sędzia Sygn. akt IX U 2223/16 UZASADNIENIE Decyzją z 4.10.2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. stwierdził, iż ubezpieczona E. Ł. jako osoba współpracująca przy prowadzeniu działalności gospodarczej z D. M. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 11.08.2001r. do 30.11.2015r., zaś od 1.12.2015r. nie podlega z tego tytułu obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu. Od powyższej decyzji odwołała się E. Ł. wnosząc o jej częściową zmianę poprzez ustalenie, że nie podlega ubezpieczeniom społecznym jako osoba współpracująca przy prowadzeniu działalności gospodarczej od 11.08.2001r. do 30.11.2015r. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Zainteresowany D. M. również wniósł o częściową zmianę zaskarżonej decyzji w zakresie podlegania ubezpieczonej ubezpieczeniom społecznym jako osoby współpracującej przy prowadzeniu działalności gospodarczej od 11.08.2001r. do 30.11.2015r., gdyż taka współpraca nie była wykonywana. Rozpoznając sprawę Sąd ustalił, co następuje: Od 15.05.2000r. D. M. prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą P. D. M. w zakresie produkcji opakowań kartonowych. (...) zainteresowany zawarł związek małżeński z odwołującą. E. Ł. z zawodu jest dietetykiem, nigdzie nie pracowała. Zakład zainteresowanego mieścił się na ulicy (...) , gdzie zainteresowany zamieszkał z żoną po ślubie, w domu rodziców, a później od 2006r. przy ul. (...) , gdzie małżonkowie wspólnie kupili nieruchomość z budynkami starych wodociągów, które następnie przystosowano na potrzeby produkcji kartonów. Między małżonkami istniała wspólność majątkową. W związku z tym zawsze konieczna była zgoda żony na zawieranie kredytów, umów leasingowych, weksli im blanco, podpisywanie tych umów, wspólne opłacanie podatków od nieruchomości, wspólne rozliczanie pitów w Urzędzie Skarbowym. Zaraz po ślubie 20.08.2001r. rodzice ubezpieczonej aktem darowizny przekazali jej udział w nieruchomości rolnej, która mieści się w woj. (...) w T. . Jej udział wynosi 3 ha z 16 ha. Z tego tytułu jest ona ubezpieczona w KRUS-ie od 20.08.2001r. do 30.11.2015r. jako rolnik bez wykonywania współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej. (...) . małżonkom urodziło się dziecko i odwołująca całkowicie poświęciła się opiece nad dzieckiem. W 2007r. zainteresowany zatrudnił pracowników. Decyzja o zatrudnieniu pracowników była podyktowana ciągłym rozwojem firmy. Biuro rachunkowe zajmowało się obsługą księgową firmy. Było biuro doradcze do obsługi pracowników. Wypłacaniem wynagrodzeń dla pracowników zajmował się sam zainteresowany. Również sam zainteresowany zajmował się marketingiem firmy. W roku 2011 wystąpiła potrzeba dokonania wycinki drzew pod budowę hali na ul. (...) , więc odwołująca wyjaśniała tę sprawę w Urzędzie Miasta, gdyż była współwłaścicielem tej nieruchomości. Wypełniła więc potrzebne formularze do Urzędu Miasta min. protokół zasadzenia drzew, gdyż w miejsce wyciętych drzew był obowiązek zasadzenia nowych drzew. Zainteresowany miał zamiar od roku 2013 przenieść prowadzoną działalność gospodarcza z osoby fizycznej na spółkę z o.o. (...) powstała w dn.23.01.2013r. (...) Sp. z o.o. Zarząd założonej Spółki z o.o. jest jednoosobowy. Zainteresowany od początku jest prezesem, podejmuje wszystkie decyzje dotyczące Spółki. W kapitale zakładowym Spółki zainteresowany objął udziały w wysokości 51%, a ubezpieczona w wysokości 49%. Ubezpieczona uczestniczyła w zgromadzeniach wspólników spółki. Osiągany zysk przez (...) Sp. z o.o. kształtował się następująco: -za rok 2013 wynosił 9,59 zł, -za rok 2014 wynosił 3.736,70 zł, za rok 2015 wynosił 11.509,64 zł. Zatem około 98 % dochodów zainteresowanego pochodziło z prowadzonej przez niego działalności (w latach 2013, 2014 i 2015), a tylko 2 % stanowiły dochody pochodzące z działalności spółki z o.o. Jednoosobowa działalność gospodarcza zainteresowanego jest prowadzona do nadal. Od 1.12.2015r. małżonkowie podjęli już zdecydowane kroki, aby „przenieść” pracowników, kredyty na spółkę z o.o., dlatego żona została zatrudniona w Spółce na stanowisku dyrektora handlowego w pełnym wymiarze czasu pracy. Odwołująca zaczęła od 1.12.2015r. faktycznie pracować w Spółce. Zajęła się marketingiem. Ma swoje biurko w biurze męża. Przed 1.12.2015r. E. Ł. nie miała żadnych wyznaczonych zadań odnośnie jednoosobowej działalności gospodarczej, ani w zakresie później otworzonej Spółki z o.o. (...) miała przygotowanego miejsca pracy w postaci biurka. Powyższy stan faktyczny ustalił Sąd na podstawie akt organu rentowego, w tym protokołu kontroli z czerwca 2016r., protokołów przesłuchania, dodatkowej dokumentacji ZUS dotyczącej wyników postępowania z P. Terenową KRUS w R. , dokumentacji złożonej przez odwołującą odnośnie Spółki z o.o. (...) , tj. Akt Notarialny z (...) ., sprawozdanie finansowe za rok 2013, 2014 i 2015 wraz z całą załączoną dokumentacją, potwierdzenie zarejestrowania Spółki jako podatnika VAT z dnia 28.02.2013r. , rachunku zysków i strat za lata 2013-2015, zeznania ubezpieczonej E. Ł. , protokół elektryczny -k. 33 akt, zainteresowanego D. M. , protokół elektryczny -k. 94 akt. Zgromadzony materiał dowodowy Sąd uznał za kompletny i przekonywujący, przez co mogący stanowić podstawę rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd zważył, co następuje: Odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 2015 roku (Dz.U. z 2016r., poz. 963) obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu i rentowym podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność oraz osoby z nimi współpracujące. Z kolei w myśl art. 8 ust. 11 tej ustawy za osobę współpracującą z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność uważa się małżonka, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione, rodziców, macochę, ojczyma oraz osoby przysposabiające, jeżeli pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności. Ponadto, stosownie do treści art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż ubezpieczona w spornym okresie od 11.08.2001r. do 30.11.2015r. nie była osobą współpracującą przy prowadzeniu działalności gospodarczej z D. M. . Za takim przyjęciem przemawiają zeznania zainteresowanego i ubezpieczonej, którym Sąd w pełni dał wiarę jako rzeczowym, logicznym, wzajemnie się uzupełniającym, korelującymi z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a przez to wiarygodnym. W przedmiotowej sprawie to zainteresowany we wskazanym okresie samodzielnie prowadził najpierw jednoosobową działalność gospodarczą P. D. M. , a następnie również (...) Sp. z o.o. Zainteresowany zajmował się marketingiem. Biuro rachunkowe zajmowało się obsługą finansowo-księgową firmy, zaś biuro doradcze zajmowało się obsługą zatrudnionych w firmie od roku 2007r. pracowników. Zainteresowany sam zajmował się wypłacaniem wynagrodzeń dla pracowników. Ubezpieczona wprawdzie była wspólnikiem (...) Sp. z o.o. , posiadała 49% udziału, jednak nie wchodziła w skład zarządu Spółki, brała jedynie udział w zebraniach zarządu raz w roku celem chociażby zatwierdzenia bilansu Spółki. Ubezpieczona nie współpracowała przy prowadzeniu tej działalności gospodarczej, tym bardziej, iż w spornym okresie wskazana działalność gospodarcza nie rozwinęła się, a zysk osiągany przez założoną (...) Sp. z o.o. był znikomy w porównaniu z ogólnym zyskiem uzyskiwanym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przez ubezpieczonego. Ubezpieczona od (...) (data zawarcia związku małżeńskiego) wprawdzie podpisywała umowy kredytowe, umowy leasingowe, jednak była to konieczność wynikająca z faktu małżeńskiej wspólności majątkowej pomiędzy ubezpieczoną a zainteresowanym, również współwłasność nieruchomości położonej na ulicy (...) powodowała konieczność wspólnego płacenia z mężem podatków do Urzędu Skarbowego. Załatwienie wycinki dwóch drzew w Urzędzie Miasta w związku z rozbudową hali na ulicy (...) , wypełnienie w tym celu protokołu zasadzenia drzew było jednorazową czynnością ubezpieczonej, nie mającą znaczenia dla pomnażania majątku firmy i w żadnym razie nie może przesądzać o współpracy ubezpieczonej przy prowadzeniu działalności gospodarczej z zainteresowanym rodzącej obowiązek ubezpieczeń ZUS. Zajmując takie stanowisko tut. Sąd w pełni podzielił wyrok Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z 2008-05-20, II UK 286/07 zgodnie z którym za współpracę przy prowadzeniu działalności gospodarczej powodującą obowiązek ubezpieczeń emerytalnego i rentowych uznać należy taką pomoc udzieloną przedsiębiorcy przez jego małżonka, która ma charakter stały i bez której stanowiące majątek wspólny małżonków dochody z tej działalności nie osiągałyby takiego pułapu, jaki zapewnia ich współdziałanie przy tym przedsięwzięciu. Jak wynika również z treści wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 stycznia 2009r. (II UK 134/08, OSNP 2010/13-14/170, OSP 2011/4/37) cechami konstytutywnymi pojęcia "współpraca przy działalności gospodarczej", o której mowa w art. 8 ust. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych są występujące łącznie: a) istotny ciężar gatunkowy działań współpracownika, które nie mogą mieć charakteru wtórnego, b) bezpośredni związek z przedmiotem działalności gospodarczej, c) stabilność i zorganizowanie oraz d) znaczący czas i częstotliwość podejmowanych robót. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego oraz cytowanego stanowiska Sądu Najwyższego nie ulega wątpliwości, iż ubezpieczona co prawda miała udział w prowadzeniu działalności gospodarczej przez męża z uwagi na małżeńską wspólność majątkową, jednak nie wykonywała pracy na rzecz zainteresowanego jako osoba współpracująca przy prowadzeniu działalności gospodarczej, przy jednoznacznym stwierdzeniu przez Sąd braku występowania konstytucyjnych cech tejże współpracy. W konsekwencji takiego stanowiska, Sąd z mocy art. 477 14 §2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, iż E. Ł. nie podlega jako osoba współpracująca przy prowadzeniu działalności gospodarczej z D. M. obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym, rentowy i wypadkowemu od 11 sierpnia 2001r. do 30 listopada 2015r. W pkt. 2 sentencji wyroku Sąd z mocy art.98 §1 i §3 kpc w zw. § 9 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015r., poz. 1800 ze zm.) zasądził od organu rentowego na rzecz ubezpieczonej kwotę 180,00zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI