IX Pa 40/14

Sygn. akt IX Pa 40/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 czerwca 2014 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku Wydział IX Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący : SSO Maria Konieczna Sędziowie: SSO Iwona Nowak SSO Barbara Kużdrzał- Kiermaszek /spr/ Protokolant: st. sekretarz sądowy Dagmara Mazurkiewicz przy udziale ./. po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2014r. w Rybniku sprawy z powództwa E. K. przeciwko M. B. o ustalenie wypadku przy pracy na skutek apelacji powódki E. K. od wyroku Sądu Rejonowego w Jastrzębiu- Zdroju Wydziału IV Pracy z dnia 27 stycznia 2014 r. sygn. akt IV P 473/11 1. oddala apelację, 2. odstępuje od obciążenia powódki kosztami zastępstwa procesowego za II instancję na rzecz pozwanego. Sędzia: Przewodniczący: Sędzia: SSO Barbara Kużdrzał- Kiermaszek SSO Maria Konieczna SSO Iwona Nowak Sygn. akt IX Pa 40/14 UZASADNIENIE Powódka E. K. domagała się ustalenia, że zdarzenie z dnia 16.05.2011 r. było wypadkiem przy pracy. Na uzasadnienie podniosła, iż była zatrudniona przez stronę pozwaną jako sprzątaczka. W dniu 16.05.2011 r. udała się na pogotowie , gdyż doznała bólu w dolnej części kręgosłupa podczas wykonywania swojej pracy. Od lekarza otrzymała tabletki oraz maści. Następnego dnia zgłosiła się do swojego lekarza gdzie otrzymała 10 zastrzyków po których ból nie ustąpił. Powódka wskazała, iż przeszła dziesięciokrotne zabiegi fizjoterapeutyczne, przeprowadzono u niej również badanie rezonansem magnetycznym. Do dnia dzisiejszego jest pod stałą opieką lekarza rodzinnego oraz ortopedy. Kolejny miesiąc jest na L-4. Powódka podniosła, iż pracodawca pomimo jej zgłoszenia nie sporządził protokołu powypadkowego, zaś Państwowa Inspekcja Pracy wskutek jej zgłoszenia przeprowadziła u pozwanego kontrole lecz bezskutecznie, wezwania skierowane do pozwanego zostały zwrócone. Powódka wskazała także, że jest osobą z drugą grupą niepełnosprawności. Pozwany M. B. wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na uzasadnienie podniósł, iż powódka E. K. pracowała w jego firmie od dnia 03.01.2011r. do 31.05.2011r. na stanowisku sprzątaczki. Do rozwiązania umowy o pracę doszło w wyniku upływu czasu, na który powyższa umowa została zawarta. Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2014r. Sąd Rejonowy w Jastrzębiu-Zdroju Wydział IV Pracy: w pkt.1 oddalił powództwo; w pkt.2 odstąpił od obciążenia powódki obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania na rzecz pozwanego, w pkt.3 przyznał biegłemu J. M. wynagrodzenie w kwocie 200,00 zł za sporządzenie ustnej opinii uzupełniającej, które należy wypłacić ze środków Skarbu Państwa. Sąd ustalił następujący stan faktyczny : Powódka E. K. była zatrudniona u pozwanego M. B. prowadzącego Firmę (...) w W. od 03.01.2011r. do 31.05.2011 r. na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony w pełnym wymiarze czasu pracy. Powódka była zatrudniona u pozwanego na stanowisku sprzątaczki. Stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę z upływem czasu na który była zawarta – art. 30 §1 pkt 4 kp . W chwili przyjęcia do pracy u pozwanego oraz w trakcie zatrudnienia powódka legitymowała się zaświadczeniem lekarskim o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku sprzątaczki. W dniu 16.05.2011 r. około godziny 18:30 powódka E. K. , wykonując swoją pracę w ramach zatrudnienia u pozwanego w charakterze sprzątaczki w budynku Urzędu Skarbowego w W. , w chwili gdy schyliła się po wiadro z wodą poczuła ból w dolnej części kręgosłupa. Powódka dokończyła swoją pracę i udała się na pogotowie informując przy wyjściu z pracy ochroniarza M. W. , iż „coś jej się stało z kręgosłupem”. W dniu następnym tj. 17.05.2011r. powódka udała się do lekarza Poradni Rodzinnej, który wypisał L-4 na okres 17.05-26.05.2011r. i skierował powódkę do Poradni Urazowo – Ortopedycznej. Powódka leczy się do nadal w związku ze schorzeniem kręgosłupa. Powódka E. K. zwróciła się do pozwanego o uznanie zdarzenia z dnia 16.05.2011 r. za wypadek przy pracy lecz pozwany odmówił powyższego. Powódka jest po dziewięciu operacjach stawu biodrowego prawego z powodu dysplazji stawu biodrowego. U powódki występuje : stan po wielokrotnych operacjach dysplazji prawego stawu biodrowego, zespół przeciążeniowy kręgosłupa lędźwiowo- krzyżowego. U powódki doszło do urazu przeciążeniowego kręgosłupa, był to uraz przeciążeniowy - polegający na nadmiernym rozciągnięciu elementów łącznotkankowych, tj. przykręgosłupowych i ścięgien mięśni przykręgosłupowych, oraz torebek stawowych. Urazy tego typu mogą mieć długotrwałe lecz zazwyczaj odwracalne skutki. Mechanizmy powstania tego urazu to nadmierne siły rozciągające elementy tkanek przykręgosłupowych oraz kompresja stawów międzykręgowych. Powódka zaprzecza aby cierpiała już na schorzenia kręgosłupa przed zdarzeniem z dnia 16 maja 2011r., które opisuje w pozwie, lecz u powódki występuje dysplazja stawu biodrowego prawego - co było przyczyną wielokrotnych zabiegów operacyjnych, wielokrotnych i długotrwałych unieruchomień kończyn. Skutkiem tego było skrócenie kończyny dolnej prawej. Z kolei nierówna długość kończyn spowodowała skrzywienie miednicy i niesymetryczne obciążenie kręgosłupa lędźwiowo – krzyżowego. To było współistniejącym powodem , który powodował nieprawidłowe funkcjonowanie kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego. U powódki występuje aplazja stawu biodrowego prawego. To było powodem dziewięciu operacji i również jest powodem określenia stopnia niepełnosprawności. Ta określona niepełnosprawność, utykający chód, ze względu na niesymetryczne obciążenia kręgosłupa, miało wpływ na jego funkcję. Powódka E. K. już wcześniej skarżyła się na ból kręgosłupa podczas wykonywania swych obowiązków pracowniczych u pozwanego. Powiatowy Zespół d/s orzekania o niepełnosprawności w R. orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 09.07.2007 r. postanowił powódkę E. K. zaliczyć do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (symbol przyczyny niepełnosprawności 05 – R). Jako datę powstania niepełnosprawności wskazano : „od urodzenia”. W w/w orzeczeniu wskazano także, iż powódka może wykonywać pracę jedynie w warunkach pracy chronionej. Powódka E. K. czyniła starania o rentę socjalną lecz Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku wyrokiem z dnia 02 kwietnia 2004 r. wydanym w sprawie o sygn. akt IX U 2334/03 z powództwa E. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. o rentę socjalną na skutek odwołania E. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 02.12.2003 r. (...) oddalił odwołanie. Zdaniem Sądu Rejonowego powództwo E. K. nie zasługiwało na uwzględnienie. Sporną była kwestia czy zaistniała przyczyna zewnętrzna, a co za tym idzie czy zdarzenie jakie miało miejsce w dniu 16.05.2011 r. jest wypadkiem przy pracy ? Definicja wypadku przy pracy znajduje się w ustawie z dnia 30 października 2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. 2002.199.1673). Stosownie do treści art. 3 ust. 1 tej ustawy: Za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą: 1) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych; 2) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia; 3) w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy. Natomiast zgodnie z treścią przepisu art. 2 pkt 13 ustawy urazem jest uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego. Nie ulega wątpliwości, że w dniu zdarzenia powódka wykonywała zwykłe czynności związane z pracą. W dniu 16.05.2011 r. powódka bowiem była zatrudniona jako sprzątaczka w budynku Urzędu Skarbowego w W. , zaś odczuwany przez nią ból nastąpił wskutek schylenia się po wiadro z wodą. Czynność ta w przypadku tego typu pracy stanowi jej normalny element. Powódka nie wykonywała przy tym pracy przekraczającej jej możliwości fizyczne czy obowiązki. Praca jaką wykonywała powódka odpowiadała obowiązkom określonym w zawartej pomiędzy stronami niniejszego postępowania umowie i była adekwatna do jej stanu zdrowia. Powódka bowiem , podejmując zatrudnienie u pozwanego legitymowała się zaświadczeniem lekarskim o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowiska sprzątaczki. Sąd stwierdził, iż zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie potwierdza wersji powódki, iż uległa ona wypadkowi przy pracy. Powyższe wynika m.in. z opinii biegłego sądowego J. M. . Biegły stwierdził, iż powódka jest po dziewięciu operacjach stawu biodrowego prawego z powodu dysplazji stawu biodrowego. U powódki występuje : stan po wielokrotnych operacjach dysplazji prawego stawu biodrowego, zespół przeciążeniowy kręgosłupa lędźwiowo- krzyżowego. Nadto, iż u powódki doszło do urazu przeciążeniowego kręgosłupa. Mechanizmy powstania tego urazu to nadmierne siły rozciągające elementy tkanek przykręgosłupowych oraz kompresja stawów międzykręgowych. Biegły stwierdził, iż powódka wprawdzie zaprzecza aby cierpiała już na schorzenia kręgosłupa przed zdarzeniem z dnia 16 maja 2011r. lecz występuje u niej dysplazja stawu biodrowego prawego - co było przyczyną wielokrotnych zabiegów operacyjnych, wielokrotnych i długotrwałych unieruchomień kończyn. Skutkiem tego było skrócenie kończyny dolnej prawej. Z kolei nierówna długość kończyn spowodowała skrzywienie miednicy i niesymetryczne obciążenie kręgosłupa lędźwiowo – krzyżowego. To było współistniejącym powodem który powodował nieprawidłowe funkcjonowanie kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego. U powódki występuje aplazja stawu biodrowego prawego. To było powodem dziewięciu operacji i również jest powodem określenia stopnia niepełnosprawności. Ta określona niepełnosprawność, utykający chód, ze względu na niesymetryczne obciążenia kręgosłupa, miało wpływ na jego funkcję. Z powyższej opinii z dnia 25.04.2013 r. oraz opinii uzupełniających biegłego jak pisemnej tak ustnej , wynika, iż na wystąpienie urazu miał wpływ przede wszystkim stan zdrowia powódki, a więc samoistna choroba stawu biodrowego, a nie wykonywana praca, w tym przedmiotowa czynność powódki. Stan schorzenia występującego u powódki był na tyle zaawansowany, że do urazu mogło dojść wskutek zwykłych czynności życia codziennego w ogóle nie związanych z pracą jak np. schylenie się. Zdaniem więc Sądu uraz powódki nie nastąpił w wyniku zdarzenia, które nosiłoby znamiona wypadku przy pracy i byłoby związane z wykonywaną pracą lecz w wyniku jej schorzenia samoistnego. Zdaniem Sądu, opinie biegłego J. M. są wyczerpujące, rzetelne, nie zawierają błędów logicznych w pełni zasługują na wiarę. Nie można zatem zdarzenia opisanego przez powódkę, traktować jako wypadku przy pracy. Bardzo istotne dla omawianego zagadnienia treści zawiera wyrok Sądu Najwyższego z 24 października 1978r. III URN 26/78( NP. z 1981r., nr 3 str. 155) w pkt. 2: w razie stwierdzenia, że wypadek wywołany był wyłącznie przyczyną wewnętrzną, mającą swe źródło w stanie chorobowym poszkodowanego, zdarzenie pozbawione jest cech wypadku. Konieczność istnienia przyczyny zewnętrznej dla bytu wypadku przy pracy oznacza, że zdarzenie wywołane przyczyną wewnętrzną (chorobą pracownika) nie będzie mogło być uznane za wypadek przy pracy. Nie ulega dla Sądu wątpliwości, iż brak jest przyczyn zewnętrznych w okolicznościach niniejszej sprawy. Opinie biegłego sądowego w pełni również korelują z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym , w szczególności z zeznaniami słuchanych w sprawie świadków. Świadek D. B. podała, iż powódka E. K. już wcześniej skarżyła się na ból kręgosłupa podczas wykonywania swych obowiązków pracowniczych u pozwanego , a tym samym trudno dać wiarę powódce, że nigdy wcześniej nie cierpiała na schorzenia kręgosłupa. Słuchani w sprawie świadkowie potwierdzają też, iż w dniu pracy nie zdarzyły się żadne nieprzewidziane okoliczności. Powódka wykonywała więc normalne obowiązki zawodowe, takie jak zwykle. Wykonywanie zaś zwykłych czynności (normalny wysiłek, normalne przeżycia psychiczne) przez pracownika nie może być uznane za zewnętrzną przyczynę wypadku przy pracy. Musi nastąpić szczególna (nadzwyczajna) okoliczność w przebiegu pracy, aby czynnik samoistny pochodzący z wnętrza organizmu pracownika mógł być uznany za skutek przyczyny zewnętrznej. Należy zaznaczyć, iż pozwany zatrudniając powódkę dokonał wszelkich, niezbędnych formalności związanych z ustaleniem jej zdolności do pracy. W szczególności pozwany zatrudnił powódkę na stanowisku pracy na którym brak było przeciwwskazań zdrowotnych do jej zatrudnienia. Pozwany nie wymagał od powódki wykonywania żadnej innej szczególnej pracy , ponad to , na co sama wyraziła zgodę podpisując umowę i co najważniejsze, na co otrzymał zaświadczenie lekarskie. Sąd dał wiarę zeznaniom wszystkich świadków słuchanych w sprawie, bo zeznawali oni konsekwentnie, logicznie a ich zeznania wzajemnie się uzupełniały. Reasumując, w sprawie nie zebrano żadnych dowodów , które wskazywałyby na wystąpienie przyczyny zewnętrznej, która mogłaby kwalifikować zdarzenie z dnia 16.05.2011r., któremu uległa powódka jako wypadek przy pracy. Co prawda , doszło do tego zdarzenia w czasie pracy, ale w wyniku schorzenia samoistnego powódki, a co więcej w trakcie wykonywania zwykłych czynności związanych z pracą nie w wyniku wystąpienia jakiejś przyczyny zewnętrznej. Dlatego też Sąd oddalił powództwo. Sąd Rejonowy w punkcie 2 wyroku na zasadzie art. 102 kpc odstąpił od obciążenia powódki obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania na rzecz pozwanego. Zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, a zatem decydujące znaczenie na obowiązek zwrotu kosztów procesu ma wynik procesu. Wyjątek od powyższej ogólnej zasady przewiduje art. 102 k.p.c. , który pozwala w szczególnie uzasadnionych wypadkach na zasądzenie od strony przegrywającej tylko części kosztów lub nieobciążanie jej w ogóle kosztami. Sąd uznał, że w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do zastosowania art. 102 k.p.c. Za zwolnieniem powódki od ponoszenia kosztów procesu pozwanego przemawiają względy słuszności. Obciążeniu powódki kosztami procesu pozwanego sprzeciwił się również wynik porównania sytuacji ekonomicznej stron. Sposób skorzystania z art. 102 k.p.c. jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu rozpoznającego sprawę i do jego oceny należy przesądzenie, czy wystąpił szczególnie uzasadniony wypadek, który uzasadnia odstąpienie, a jeśli tak, to w jakim zakresie, od generalnej zasady obciążania kosztami procesu strony przegrywającej spór. Trudna sytuacja życiowa, majątkowa, zdrowotna, osobista, która uniemożliwia pokrycie przez stronę kosztów procesu należnych przeciwnikowi, należy do okoliczności uzasadniających odstąpienie od zasady wyrażonej w art. 98 § 1 k.p.c. (vide postanowienie SN w sprawie II PZ 1/11). Zdaniem Sądu z okoliczności sprawy wynika, że obciążenie powódki kosztami procesu pozwanego byłoby rażąco niezgodne z zasadami słuszności. W pkt. 3 wyroku Sąd na zasadzie art. 288 kpc w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 kwietnia 2013r. w sprawie określenia stawek wynagrodzenia biegłych, taryf zryczałtowanych oraz sposobu dokumentowania wydatków niezbędnych dla wydania opinii w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2013 r. poz. 518) Sąd przyznał biegłemu J. M. wynagrodzenie w kwocie 200,00 zł za sporządzenie ustnej opinii uzupełniającej. Powódka złożyła apelację od powyższego wyroku zaskarżając go w całości. Wyrokowi zarzuciła naruszenie art.3 ust.1 pkt.1 ustawy z 30.10.2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadku przy pracy i chorób zawodowych poprzez wadliwe przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z wypadkiem przy pracy, podczas gdy wnikliwa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego a w szczególności opinii J. M. prowadzi do wniosku, że zostały spełnione przesłanki do uznania zdarzenia za wypadek przy pracy oraz art.233 kpc poprzez przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów i dowolne uznanie, że uraz powódki nastąpił jako wynik schorzenia samoistnego, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że był on spowodowany wysiłkiem fizycznym towarzyszącym w wykonywaniu pracy. Wniosła o zmianę wyroku i orzeczenie zgodnie z żądaniem pozwu, albo o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Okręgowy zważył: Apelacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu . Sąd I instancji przeprowadził wnikliwe postępowanie dowodowe, trafnie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy prawa materialnego i procesowego, a wydanemu wyrokowi trudno odmówić słuszności. Wbrew twierdzeniom apelującego Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia art.3 ust.1 pkt. 1 ustawy z 30.10.2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych ( Dz. U z 2009r, nr.167 , poz.1322 z późn. zm) . Sąd I instancji szczegółowo odniósł się do definicji wypadku przy pracy określonej w ww przepisie, w kontekście zaistniałego zdarzenia i przyczyny zewnętrznej. Sąd Okręgowy podziela te ustalenia i uznaje je za własne. Nie ulega wątpliwości , że na powstanie urazu miała wpływ samoistna choroba powódki, a do urazu mogło dojść wskutek zwykłych czynności dnia codziennego nie związanych z pracą. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w szczególności opinia biegłego lekarza neurochirurga wskazuje, że nie doszło do wypadku przy pracy, ustalenia którego domaga się powódka. Z tych przyczyn Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną po myśli art.385 kpc . O kosztach orzeczono na zasadzie art.102 kpc . Sędzia: Przewodniczący: Sędzia SSO Barbara Kużdrzał- Kiermaszek SSO Maria Konieczna SSO Iwona Nowak