IX P 462/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, prokurator K.Z., wniósł pozew o zasądzenie od Prokuratury Okręgowej kwoty 39 997,30 zł tytułem wyrównania wynagrodzenia za okres od stycznia 2021 r. do listopada 2022 r. oraz dodatkowego rocznego wynagrodzenia za lata 2021 i 2022. Argumentował, że pracodawca zaniżał jego wynagrodzenie, odwołując się do przepisów ustaw okołobudżetowych (art. 14 ust. 1 ustawy z 19.11.2020 r. i art. 10 ust. 1 ustawy z 17.12.2021 r.), które jako podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora przyjmowały przeciętne wynagrodzenie z drugiego kwartału 2019 r. i 2020 r., zamiast przeciętnego wynagrodzenia z roku poprzedniego, zgodnie z art. 123 Prawa o prokuraturze. Powód podniósł również zarzuty niezgodności tych przepisów z Konstytucją RP i ustawą ustrojową. Pozwana Prokuratura wniosła o oddalenie powództwa, wskazując na konieczność przestrzegania obowiązujących przepisów i dyscypliny finansów publicznych. Sąd ustalił stan faktyczny jako niesporny. Rozstrzygnięcie opierało się na analizie kolizji przepisów Prawa o prokuraturze z przepisami ustaw okołobudżetowych. Sąd, odwołując się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (m.in. wyrok K 1/12), uznał, że choć ustawy okołobudżetowe mają tę samą moc prawną co inne ustawy i mogą modyfikować ich postanowienia (zasada lex posterior derogat legi priori), to jednak ich stosowanie w latach 2021-2023 w zakresie zamrożenia wynagrodzeń prokuratorów było niekonstytucyjne. Sąd stwierdził brak wystarczającego uzasadnienia dla takiego zamrożenia, zwłaszcza w kontekście innych działań ustawodawcy, które zwiększały wynagrodzenia w innych grupach zawodowych lub przyznawały dodatkowe świadczenia. Sąd podkreślił naruszenie zasad państwa prawnego, sprawiedliwości społecznej, ochrony zaufania obywateli do państwa i pewności prawa. Odmówił zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych, powołując się na możliwość bezpośredniego stosowania Konstytucji RP (art. 8 ust. 2) oraz orzecznictwo SN i NSA w zakresie rozproszonej kontroli konstytucyjności. Sąd uwzględnił żądanie pozwu, zasądzając kwotę 39 997,30 zł wraz z odsetkami ustawowymi, uznając, że przepisy dotyczące wymagalności wynagrodzenia żołnierzy zawodowych (powód jest jednocześnie prokuratorem i żołnierzem) uzasadniają naliczenie odsetek od dnia następującego po pierwszym dniu roboczym miesiąca. Zasądzono również koszty zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy ustaw okołobudżetowych, które odwołują się do starszych danych o przeciętnym wynagrodzeniu jako podstawy ustalenia wynagrodzenia prokuratorów, są zgodne z Konstytucją RP i zasadami państwa prawnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te, stosowane w latach 2021-2023, naruszały zasady państwa prawnego, sprawiedliwości społecznej, ochrony zaufania do państwa i pewności prawa, ponieważ brak było wystarczającego uzasadnienia dla zamrożenia wynagrodzeń prokuratorów w sytuacji, gdy inne grupy zawodowe otrzymywały podwyżki lub dodatkowe świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawodawca nie wykazał wystarczających podstaw konstytucyjnych (np. kryzysu budżetowego) do odstąpienia od zasad ustalania wynagrodzeń prokuratorów na lata 2021-2023, zwłaszcza w kontekście innych działań zwiększających wydatki budżetowe. Nierówne traktowanie i brak konsekwencji w działaniach ustawodawcy naruszyły zasady konstytucyjne.
Jak rozstrzygnąć kolizję między przepisami Prawa o prokuraturze a przepisami ustaw okołobudżetowych, które wprowadzają odmienne zasady ustalania wynagrodzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy przyznać prymat przepisowi późniejszemu (lex posterior derogat legi priori), jednakże ocena zgodności tego późniejszego przepisu z Konstytucją RP jest kluczowa. W przypadku stwierdzenia niezgodności z Konstytucją, sąd może odmówić zastosowania przepisu późniejszego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zasada lex posterior derogat legi priori jest ogólna, ale nie może prowadzić do stosowania przepisów sprzecznych z Konstytucją. W sytuacji, gdy późniejsza ustawa okołobudżetowa narusza zasady konstytucyjne, sąd może odmówić jej zastosowania, opierając się na bezpośrednim stosowaniu Konstytucji.
Czy sąd może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za sprzeczny z Konstytucją, czy też jest to wyłączna kompetencja Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za sprzeczny z Konstytucją, jeśli ocena taka ma wsparcie w orzecznictwie TK lub jest oczywista, nie naruszając tym kompetencji TK do orzekania o prawie.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo SN i NSA wskazujące na możliwość tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności przez sądy powszechne w sytuacjach oczywistych lub gdy TK wydał już orzeczenie w analogicznej sprawie. Odmowa zastosowania przepisu w indywidualnej sprawie nie jest równoznaczna z eliminacją przepisu z obrotu prawnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. Z. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| Prokuratura Okręgowa w (...) | instytucja | pozwana |
Przepisy (20)
Główne
Prawo o prokuraturze art. 123 § § 1
Ustawa Prawo o prokuraturze
Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego.
Pomocnicze
Prawo o prokuraturze art. 123 § § 2
Ustawa Prawo o prokuraturze
Jeżeli przeciętne wynagrodzenie jest niższe od przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za drugi kwartał roku poprzedzającego - przyjmuje się podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora w dotychczasowej wysokości.
Prawo o prokuraturze art. 124 § § 1
Ustawa Prawo o prokuraturze
Prokurator nabywa prawo do dodatku za długoletnią pracę wynoszącego, począwszy od 6. roku pracy, 5% aktualnie pobieranego przez prokuratora wynagrodzenia zasadniczego, wzrastającego po każdym kolejnym roku pracy o 1% tego wynagrodzenia, aż do osiągnięcia 20% wynagrodzenia zasadniczego.
ustawa okołobudżetowa 2021 art. 14 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021
Określono, że podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora w 2021 r. stanowić będzie przeciętne miesięczne wynagrodzenie w II kwartale 2019 r.
ustawa okołobudżetowa 2022 art. 10 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022
Jako podstawę kształtowania wynagrodzeń prokuratorów w roku 2022 przyjęto przeciętne wynagrodzenie z II kwartału roku 2020.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego.
u.p.u.s. art. 91 c
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Mechanizm urealnienia płacy sędziów, analogiczny do mechanizmu dla prokuratorów.
u.f.p. art. 109 § ust. 5
Ustawa o finansach publicznych
Ustawa budżetowa nie może zawierać przepisów zmieniających inne ustawy.
u.o.o. art. 440 § ust. 1
Ustawa o obronie Ojczyzny
Uposażenie zasadnicze i dodatki żołnierza zawodowego o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry, w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują.
Prawo o prokuraturze art. 7 § § 1
Ustawa Prawo o prokuraturze
Zasada niezależności prokuratorów.
ustawa nowelizująca
Ustawa o zmianie ustawy o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe oraz niektórych innych ustaw
u.p.s.
Ustawa o pracownikach samorządowych
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie szczegółowych zasad wynagradzania osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe
Ustawa o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw
Ustawa o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów
Ustawa o kolejnym w 2022 r. dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytur i rencistów
ustawa okołobudżetowa 2023 art. 8 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023
ustawa okołobudżetowa 2023 art. 9
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023
ustawa okołobudżetowa 2023 art. 7
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustaw okołobudżetowych naruszają zasady konstytucyjne (państwo prawne, sprawiedliwość społeczna, ochrona zaufania, pewność prawa). • Brak wystarczającego uzasadnienia dla zamrożenia wynagrodzeń prokuratorów w latach 2021-2023. • Niespójność działań ustawodawcy (podwyżki dla innych grup, brak konsekwencji). • Możliwość bezpośredniego stosowania Konstytucji RP przez sąd.
Odrzucone argumenty
Pozwana argumentowała, że działała zgodnie z obowiązującymi przepisami i dyscypliną finansów publicznych.
Godne uwagi sformułowania
ustawodawca pozostaje w sprzeczności z tak ustalonymi zasadami • należy przyznać prymat przepisowi późniejszemu, zgodnie z zasadą lex posterior derogat legi priori • sąd jest obowiązany stosować ustawę, bowiem według art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom • odmowa zastosowania przepisu ustawy uznanego przez sąd za sprzeczny z Konstytucją nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego • nie ma w tym wypadku możliwości zastosowania reguł kolizyjnych wynikających z nadrzędności jednej ustawy nad drugą • nie można nie zauważyć, że począwszy od początku 2021 r. ustawodawca pozostaje w sprzeczności z tak ustalonymi zasadami • nie ma podstaw do różnicowania mocy prawnej nawet tak doniosłej ustawy, jaką jest Prawo o prokuraturze i twierdzenia, że jej moc jest wyższa niż moc ustaw okołobudżetowych • nie ma podstaw do różnicowania mocy prawnej nawet tak doniosłej ustawy, jaką jest
Informacje dodatkowe
Dane finansowe
WPS: 39 997,3 PLN
wyrównanie wynagrodzenia: 39 997,3 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.