IX P 310/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, prokurator M. J., domagał się od Prokuratury zasądzenia kwoty 26 356,55 zł z ustawowymi odsetkami, tytułem wyrównania wynagrodzenia za lata 2021-2022. Argumentował, że jego wynagrodzenie zostało zaniżone w wyniku zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych, które odnosiły podstawę jego wynagrodzenia do przeciętnego wynagrodzenia z drugiego kwartału 2019 r. (w 2021 r.) i 2020 r. (w 2022 r.), podczas gdy ustawa Prawo o prokuraturze (art. 123) stanowi, że podstawę tę stanowi przeciętne wynagrodzenie z drugiego kwartału roku poprzedniego. Powód podniósł również zarzuty niezgodności tych przepisów z Konstytucją RP. Pozwana Prokuratura wniosła o oddalenie powództwa, twierdząc, że naliczała wynagrodzenie zgodnie z obowiązującymi przepisami i że konstytucyjność tych regulacji jest rozstrzygana przez Trybunał Konstytucyjny. Sąd Rejonowy, rozpoznając sprawę po wniesieniu sprzeciwu od nakazu zapłaty, uznał stan faktyczny za niesporny, a rozstrzygnięcie oparł na zagadnieniach prawnych. Sąd analizował kolizję między ustawą Prawo o prokuraturze a przepisami ustaw okołobudżetowych. Odwołując się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, w tym wyroku z dnia 12 grudnia 2012 r. (K 1/12) dotyczącego zamrożenia wynagrodzeń sędziów, sąd stwierdził, że choć zamrożenie wynagrodzeń może być dopuszczalne w wyjątkowych sytuacjach kryzysu budżetowego, to w latach 2021-2022 brak było ku temu wystarczających, konstytucyjnie uzasadnionych podstaw. Sąd wskazał na niekonsekwencję ustawodawcy, który jednocześnie podnosił wynagrodzenia w innych grupach zawodowych lub przyznawał dodatkowe świadczenia, co naruszało zasady państwa prawnego, ochrony zaufania obywateli do państwa i prawa oraz zasadę proporcjonalności. Sąd uznał, że przepisy ustaw okołobudżetowych, stosowane w latach 2021-2022, naruszały zasady konstytucyjne, a w szczególności zasadę sprawiedliwości społecznej i bezpieczeństwa prawnego, poprzez arbitralne i nieuzasadnione odstępstwo od ustalonych zasad wynagradzania. W związku z tym sąd odmówił zastosowania tych przepisów w niniejszej sprawie i uwzględnił powództwo w całości, zasądzając na rzecz powoda dochodzoną kwotę wraz z odsetkami i kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych naruszających zasady konstytucyjne, prawo do stabilnego wynagrodzenia, zasady państwa prawnego i ochrony zaufania do państwa.
Dotyczy specyficznej sytuacji prokuratorów i interpretacji przepisów okołobudżetowych w latach 2021-2022. Orzeczenie opiera się na analizie konstytucyjności, która może być różnie interpretowana w przyszłości.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy ustaw okołobudżetowych, które odnosiły podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora do przeciętnego wynagrodzenia z drugiego kwartału lat wcześniejszych niż rok poprzedni, są zgodne z Konstytucją RP i ustawą Prawo o prokuraturze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te naruszały zasady konstytucyjne, w tym zasadę państwa prawnego, ochrony zaufania obywateli do państwa i prawa oraz zasadę proporcjonalności, poprzez arbitralne i nieuzasadnione odstępstwo od ustalonych zasad wynagradzania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawodawca, wprowadzając w latach 2021-2022 przepisy ustaw okołobudżetowych zamrażające podstawę wynagrodzenia prokuratorów, naruszył zasady konstytucyjne. Brak było wystarczających, konstytucyjnie uzasadnionych podstaw do takiego działania, zwłaszcza w kontekście podnoszenia wynagrodzeń w innych grupach zawodowych. Działania te były niekonsekwentne i naruszały zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i prawa.
Jak rozstrzygnąć kolizję między przepisami ustawy Prawo o prokuraturze a przepisami późniejszych ustaw okołobudżetowych, które wprowadzają odmienne zasady ustalania wynagrodzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy przyznać prymat przepisowi późniejszemu, zgodnie z zasadą lex posterior derogat legi priori, jednakże ocena konstytucyjności tych przepisów jest kluczowa.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że w przypadku sprzecznych przepisów o tej samej mocy prawnej, prymat ma przepis późniejszy. Jednakże, jeśli późniejszy przepis narusza Konstytucję, sąd może odmówić jego zastosowania, opierając się na bezpośrednim stosowaniu Konstytucji.
Czy sąd może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za sprzeczny z Konstytucją, nawet jeśli nie ma orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w tej konkretnej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może odmówić zastosowania przepisu ustawy, jeśli jego niezgodność z Konstytucją jest oczywista lub gdy Trybunał Konstytucyjny orzekał już o normie analogicznej.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, które dopuszczają tzw. rozproszoną kontrolę konstytucyjną przez sądy w sytuacjach oczywistych lub gdy istnieje wcześniejsze orzeczenie TK dotyczące analogicznej normy. Sąd nie pozbawia tym samym Trybunału jego kompetencji, lecz odmawia zastosowania przepisu w indywidualnej sprawie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. J. | osoba_fizyczna | powód |
| Prokuratura | instytucja | pozwana |
Przepisy (12)
Główne
p.o.p. art. 123 § 1
Ustawa Prawo o prokuraturze
Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
Pomocnicze
p.o.p. art. 123 § 2
Ustawa Prawo o prokuraturze
Jeżeli przeciętne wynagrodzenie, o którym mowa w § 1, jest niższe od przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za drugi kwartał roku poprzedzającego - przyjmuje się podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora w dotychczasowej wysokości.
p.o.p. art. 124 § 1
Ustawa Prawo o prokuraturze
Prokurator nabywa prawo do dodatku za długoletnią pracę wynoszącego, począwszy od 6. roku pracy, 5% aktualnie pobieranego przez prokuratora wynagrodzenia zasadniczego. Wzrasta on po każdym kolejnym roku pracy o 1% tego wynagrodzenia, aż do osiągnięcia 20% wynagrodzenia zasadniczego.
u.s.r.u.b. 2021 art. 14 § 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021
Określono, że podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora w 2021 r. stanowić będzie przeciętne miesięczne wynagrodzenie w II kwartale 2019 r.
u.s.r.u.b. 2022 art. 10 § 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022
Jako podstawę kształtowania wynagrodzeń prokuratorów w roku 2022 przyjęto przeciętne miesięczne wynagrodzenie w drugim kwartale 2020 r., powiększone o kwotę 26 zł.
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego.
k.p.c. art. 477 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy nadania rygoru natychmiastowej wykonalności wyrokowi.
u.d.w.r. art. 5 § 2
Ustawa o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej
Określa termin płatności dodatkowego wynagrodzenia rocznego.
Konstytucja RP art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom.
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem.
Konstytucja RP art. 8 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustaw okołobudżetowych z lat 2021-2022 naruszają zasady konstytucyjne dotyczące stabilności wynagrodzeń prokuratorów. • Ustawodawca działał niekonsekwentnie, podnosząc wynagrodzenia w innych grupach zawodowych, co podważa uzasadnienie zamrożenia płac prokuratorów. • Sąd ma prawo odmówić zastosowania przepisu ustawy sprzecznego z Konstytucją, nawet bez bezpośredniego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w danej sprawie.
Odrzucone argumenty
Pozwana twierdziła, że naliczała wynagrodzenie zgodnie z obowiązującymi przepisami, a konstytucyjność regulacji jest rozstrzygana przez TK.
Godne uwagi sformułowania
ustawodawca pozostaje w sprzeczności z tak ustalonymi zasadami • nie ma w tym wypadku możliwości zastosowania reguł kolizyjnych wynikających z nadrzędności jednej ustawy nad drugą • sąd jest obowiązany stosować ustawę, bowiem według art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom • odmowa zastosowania przepisu ustawy uznanego przez sąd za sprzeczny z Konstytucją nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego • nie oznacza to oczywiście, że określone unormowanie, regulujące uprawnienia płacowe, czy inne prawa lub obowiązki obywateli nie mogą zostać nigdy zmienione. Istotny warunek brzegowy zakłada, aby kreowane zmiany nie były dla jednostki zaskakujące i nie miały charakteru arbitralnego • brak jest wystarczających, konstytucyjnie uzasadnionych podstaw do takiego działania • ustawodawca naruszył przy tym zasadę proporcjonalności, zwaną także zakazem nadmiernej ingerencji
Skład orzekający
(...)
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych naruszających zasady konstytucyjne, prawo do stabilnego wynagrodzenia, zasady państwa prawnego i ochrony zaufania do państwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prokuratorów i interpretacji przepisów okołobudżetowych w latach 2021-2022. Orzeczenie opiera się na analizie konstytucyjności, która może być różnie interpretowana w przyszłości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy konfliktu między ustawą szczególną a ustawami okołobudżetowymi oraz interpretacji zasad konstytucyjnych w kontekście wynagrodzeń funkcjonariuszy publicznych. Pokazuje, jak sądy mogą kwestionować przepisy, powołując się na Konstytucję.
“Czy ustawy okołobudżetowe mogą łamać Konstytucję? Sąd stanął po stronie prokuratora.”
Dane finansowe
WPS: 26 356,55 PLN
wyrównanie wynagrodzenia: 26 356,55 PLN
Sektor
prawo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.