IX P 274/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła ustalenia istnienia stosunku pracy między B. P. a spółką T. (...) S.A. w Warszawie w okresie od 2 stycznia 2017 r. do 9 listopada 2017 r. Inspektor pracy, działając na rzecz B. P., wniósł o ustalenie, że pomimo zawartych umów o świadczenie usług, faktycznie istniał stosunek pracy. Argumentowano to podporządkowaniem pracowniczym w zakresie miejsca i czasu pracy, sposobem wykonywania obowiązków, brakiem możliwości samowolnego opuszczenia miejsca pracy oraz korzystaniem z urlopów wypoczynkowych. Strona pozwana wnosiła o oddalenie powództwa, podkreślając cywilnoprawny charakter umów i samodzielność B. P. w decydowaniu o czasie i miejscu świadczenia usług. Sąd Rejonowy, analizując zgromadzony materiał dowodowy, w tym dokumenty i zeznania świadków, uznał, że B. P. faktycznie pozostawała w stosunku pracy z pozwaną spółką. Kluczowe znaczenie miały ustalenia dotyczące podporządkowania w zakresie czasu i miejsca pracy (codziennie od poniedziałku do piątku, w godzinach pracy innych pracowników, w biurze spółki), konieczności uzgadniania opuszczenia miejsca pracy, wykonywania stałych i dodatkowych sprawozdań pod nadzorem sekretarza programu, który wydawał polecenia i poprawiał sporządzone prace. Sąd podkreślił, że nazwa umowy nie ma decydującego znaczenia, a istotny jest sposób wykonywania pracy, zgodnie z art. 22 § 1 k.p. Uznano, że celem przepisu jest zapobieganie obejściu przepisów prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Sąd ustalił, że B. P. łączył stosunek pracy z pozwaną spółką w okresie od 2 stycznia 2017 r. do 9 listopada 2017 r. Rozstrzygnięcie o kosztach sądowych nastąpiło na podstawie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie istnienia stosunku pracy pomimo pozornych umów cywilnoprawnych, znaczenie faktycznego sposobu wykonywania pracy, rola inspektora pracy w ochronie praw pracowniczych.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, które muszą być analizowane w każdym indywidualnym przypadku.
Zagadnienia prawne (2)
Czy relacja między stronami, pomimo zawarcia umów cywilnoprawnych, nosiła znamiona stosunku pracy w rozumieniu art. 22 § 1 k.p.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd ustalił, że B. P. łączył stosunek pracy z pozwaną spółką.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na faktycznym sposobie wykonywania pracy, który wykazywał cechy podporządkowania pracowniczego, takie jak określony czas i miejsce pracy, konieczność uzgadniania opuszczenia miejsca pracy, wykonywanie poleceń przełożonego oraz brak możliwości zastąpienia pracownika przez inną osobę bez wdrożenia.
Czy inspektor pracy ma interes prawny w ustaleniu istnienia stosunku pracy na rzecz pracownika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 63¹ k.p.c. oraz orzecznictwem Sądu Najwyższego, inspektor pracy może zgłosić takie żądanie, a pracownik ma interes prawny w ustaleniu stosunku pracy, nawet jeśli dochodzi bieżących świadczeń.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego (m.in. wyroki z dnia 19 kwietnia 2001 r., 29 marca 2001 r., uchwałę z dnia 28 września 2005 r.), które potwierdza istnienie interesu prawnego pracownika w ustaleniu stosunku pracy, wykraczającego poza dochodzenie bieżących świadczeń, np. w kontekście przyszłych świadczeń z ubezpieczeń społecznych czy stażu pracy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. P. | osoba_fizyczna | powódka |
| T. (...) spółka akcyjna w W. | spółka | pozwana |
| Inspektor pracy | organ_państwowy | powód zastępczy |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
k.p. art. 22 § § 1¹
Kodeks pracy
Zatrudnienie w warunkach określonych w §1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez stronę umowy.
k.p. art. 22 § § 1²
Kodeks pracy
Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy określonych w §1.
Pomocnicze
k.p.c. art. 63¹
Kodeks postępowania cywilnego
Inspektor pracy działający na rzecz określonych osób może zgłosić żądanie ustalenia istnienia stosunku pracy.
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych art. 113
Koszty sądowe, których strona nie miała obowiązku uiścić, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podporządkowanie pracownicze w zakresie miejsca i czasu pracy. • Sposób wykonywania pracy, a nie nazwa umowy, decyduje o charakterze stosunku prawnego. • Konieczność uzgadniania opuszczenia miejsca pracy. • Wykonywanie stałych i dodatkowych sprawozdań pod nadzorem i według wytycznych przełożonego. • Brak możliwości zastąpienia pracownika przez inną osobę bez wdrożenia. • Korzystanie z urlopów wypoczynkowych ujętych w planie urlopów. • Interes prawny inspektora pracy w ustaleniu stosunku pracy.
Odrzucone argumenty
Cywilnoprawny charakter umów o świadczenie usług. • Samodzielność B. P. w decydowaniu o czasie i miejscu świadczenia usług. • B. P. dobrowolnie godziła się na zawieranie umów cywilnoprawnych.
Godne uwagi sformułowania
nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy, określonych w §1 • charakter podstawowy, konstrukcyjny dla istnienia stosunku pracy ma przede wszystkim fakt podporządkowania pracownika wyrażający się w określonym czasie pracy i określonym miejscu wykonywania czynności, podpisywaniu list obecności, podporządkowaniu pracownika regulaminowi pracy oraz poleceniom kierownictwa co do miejsca, czasu i sposobu wykonywania pracy • wola stron nadania jej innego charakteru pozostaje bez znaczenia, a umowa spełniająca warunki umowy o pracę musi być uznana za taką, nawet wbrew woli stron.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie istnienia stosunku pracy pomimo pozornych umów cywilnoprawnych, znaczenie faktycznego sposobu wykonywania pracy, rola inspektora pracy w ochronie praw pracowniczych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, które muszą być analizowane w każdym indywidualnym przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd bada faktyczny charakter relacji między pracownikiem a pracodawcą, nawet jeśli formalnie zawarto umowy cywilnoprawne. Jest to częsty problem na rynku pracy.
“Umowa o dzieło czy umowa o pracę? Sąd rozstrzyga, czy pracownik był podporządkowany.”
Dane finansowe
WPS: 22 000 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.