IX P 130/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka, sędzia A. W., domagała się od Sądu Rejonowego w G. zasądzenia kwoty 56 182,56 zł tytułem wyrównania wynagrodzenia za lata 2021-2023, nagrody jubileuszowej i dodatkowego rocznego wynagrodzenia, wskazując na zaniżanie jej uposażenia przez ustawy okołobudżetowe. Argumentowała, że przepisy te, odwołując się do przeciętnego wynagrodzenia z wcześniejszych lat, naruszały art. 91 § 1c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz zasady konstytucyjne. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc, że jako jednostka budżetowa jest związany przepisami ustaw i nie może kwestionować ich zgodności z Konstytucją. Sąd, analizując stan faktyczny i prawny, uznał powództwo za zasadne niemal w całości. Stwierdził, że ustawy okołobudżetowe na lata 2021-2023, wprowadzając odmienne podstawy ustalania wynagrodzenia sędziów niż przewidziane w ustawie Prawo o ustroju sądów powszechnych, naruszyły zasady konstytucyjne. Sąd podkreślił, że zamrożenie wynagrodzeń sędziów, przy jednoczesnym wzroście uposażeń innych grup zawodowych, w tym przedstawicieli władzy wykonawczej i ustawodawczej, stanowi naruszenie zasady równości i proporcjonalności oraz podważa niezawisłość sądownictwa. Sąd odmówił zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych, uznając je za sprzeczne z Konstytucją w kontekście konkretnej sprawy, powołując się na możliwość bezpośredniego stosowania Konstytucji i orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Ostatecznie zasądził na rzecz powódki wyrównanie wynagrodzenia, oddalając powództwo jedynie co do drobnej kwoty 30 groszy z powodu omyłki rachunkowej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych naruszających zasady konstytucyjne dotyczące wynagrodzeń sędziów i niezawisłości sądownictwa.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej sędziów i interpretacji przepisów okołobudżetowych w latach 2021-2023. Może być trudne do bezpośredniego zastosowania w innych przypadkach bez analogicznych naruszeń konstytucyjnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepisy ustaw okołobudżetowych na lata 2021-2023, które odwoływały się do innych podstaw ustalenia wynagrodzenia sędziów niż ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych, naruszają zasady konstytucyjne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy ustaw okołobudżetowych na lata 2021-2023, wprowadzając odmienne podstawy ustalenia wynagrodzenia sędziów niż przewidziane w ustawie Prawo o ustroju sądów powszechnych, naruszyły zasady konstytucyjne dotyczące stabilności uposażeń sędziów, niezawisłości sądownictwa, równości i proporcjonalności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawy okołobudżetowe wybiórczo zamroziły wynagrodzenia sędziów, podczas gdy inne grupy zawodowe, w tym przedstawiciele władzy wykonawczej i ustawodawczej, odnotowały wzrosty uposażeń. Brak było uzasadnionych przyczyn budżetowych dla takiego działania, a naruszenie gwarancji niezawisłości sędziowskiej oraz zasady równego traktowania dyskwalifikuje te przepisy.
Czy sąd orzekający może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za sprzeczny z Konstytucją, nawet jeśli nie ma orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w tej konkretnej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może odmówić zastosowania przepisu ustawy, jeśli stwierdzi jego oczywistą niezgodność z Konstytucją, powołując się na bezpośrednie stosowanie Konstytucji lub wcześniejsze orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego dotyczące analogicznych przepisów.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na możliwość bezpośredniego stosowania Konstytucji oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, które dopuszczają kontrolę konstytucyjności przez sądy orzekające w sytuacjach oczywistych lub gdy Trybunał Konstytucyjny orzekał już o normie analogicznej. W tej sprawie, powołując się na wyrok TK z 2012 r. dotyczący zamrożenia wynagrodzeń sędziów, sąd uznał, że dalsze zamrażanie w latach 2021-2023 było niekonstytucyjne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. W. | osoba_fizyczna | powódka |
| Sąd Rejonowy w G. | instytucja | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
p.u.s.p. art. 91 § § 1c
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego. § 1d stanowi, że jeżeli przeciętne wynagrodzenie jest niższe od przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za drugi kwartał roku poprzedzającego - przyjmuje się podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w dotychczasowej wysokości.
Pomocnicze
u.f.p. art. 109 § ust. 5
Ustawa o finansach publicznych
Ustawa budżetowa nie może zawierać przepisów zmieniających inne ustawy. Sąd stwierdził, że przepisy dotyczące wstrzymania waloryzacji wynagrodzenia sędziów nie były zamieszczane w ustawie budżetowej, lecz w ustawach okołobudżetowych, a przepis art. 109 ust. 5 dotyczy samej ustawy budżetowej.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Podstawa prawna do zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie.
k.c. art. 482
Kodeks cywilny
Podstawa prawna do zasądzenia dalszych odsetek od skapitalizowanych odsetek.
k.p.c. art. 300
Kodeks postępowania cywilnego
Zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego w sprawach z zakresu prawa pracy.
k.p.c. art. 477 § 2 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do nadania wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności.
u.d.w.r. art. 5 § ust. 2
Ustawa o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej
Określa termin wypłaty dodatkowego rocznego wynagrodzenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez ustawy okołobudżetowe zasad konstytucyjnych dotyczących stabilności uposażeń sędziów i niezawisłości sądownictwa. • Wybiórcze zamrażanie wynagrodzeń sędziów przy jednoczesnym wzroście uposażeń innych grup zawodowych. • Brak uzasadnionych przyczyn budżetowych dla zamrożenia wynagrodzeń sędziów w latach 2021-2023. • Możliwość bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sąd orzekający w przypadku oczywistej niezgodności przepisu z Konstytucją.
Odrzucone argumenty
Pozwany jako jednostka budżetowa jest związany przepisami ustaw i nie może kwestionować ich zgodności z Konstytucją. • Przepisy ustaw okołobudżetowych, jako późniejsze, uchylają przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych.
Godne uwagi sformułowania
Ustawodawca nie wykazał podstaw do zamrożenia wynagrodzeń przedstawicieli wyłącznie jednej z trzech władz. • Zamrożenie płac jedynie przedstawicieli władzy sądowniczej, przy jednoczesnym podwyższeniu wynagrodzeń przedstawicieli pozostałych władz, stanowi naruszenie zasady równego traktowania podmiotów podobnych oraz narusza zakaz dyskryminacji. • Sąd nie pozbawia ustawodawcy prawa do kształtowania wynagrodzenia osób zatrudnionych w szeroko rozumianej sferze publicznej, a więc również sędziów. Zwraca jedynie uwagę, że wprowadzanie ewentualnych zmian powinno przede wszystkim nastąpić w drodze odpowiednio uzasadnionej nowelizacji wskazanego art. 91 § 1c Prawa o ustroju sądów powszechnych , a także nie dyskryminować przedstawicieli jedynie jednej z trzech władz.
Skład orzekający
Konrad Kujawa
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych naruszających zasady konstytucyjne dotyczące wynagrodzeń sędziów i niezawisłości sądownictwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej sędziów i interpretacji przepisów okołobudżetowych w latach 2021-2023. Może być trudne do bezpośredniego zastosowania w innych przypadkach bez analogicznych naruszeń konstytucyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy wynagrodzeń sędziów i ich niezawisłości, co jest kluczowe dla funkcjonowania państwa prawa. Pokazuje konflikt między ustawami okołobudżetowymi a Konstytucją, a także rolę sądów w ochronie praw obywatelskich.
“Sędziowie walczą o godne uposażenie: Czy ustawy okołobudżetowe łamią Konstytucję?”
Dane finansowe
WPS: 56 182,56 PLN
wyrównanie wynagrodzenia: 38 103,8 PLN
Sektor
prawo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.