IX KP 83/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny rozpoznał skargę konstytucyjną Piotra N., który kwestionował zgodność art. 47 § 1 w zw. z art. 109 § 2 ustawy – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia w zw. z art. 426 § 1 ustawy – Kodeks postępowania karnego z przepisami Konstytucji RP dotyczącymi wolności osobistej, prawa do odwołania się do sądu, prawa do odszkodowania za bezprawne pozbawienie wolności, prawa do zaskarżenia orzeczeń i zasady dwuinstancyjności postępowania. Skarżący został zatrzymany w związku z popełnieniem wykroczenia, a jego zażalenie na zatrzymanie zostało przez Sąd Rejonowy pozostawione bez dalszego biegu. Piotr N. twierdził, że wyłączenie możliwości dalszego odwołania narusza jego konstytucyjne prawa. Trybunał Konstytucyjny, po wstępnym rozpoznaniu, odmówił nadania dalszego biegu skardze. Uzasadnił to przede wszystkim tym, że zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego (art. 176 ust. 1 Konstytucji) nie ma zastosowania do postępowań, w których sąd kontroluje działania organów pozasądowych, a nie prowadzi sprawy od początku do końca. W przypadku kontroli legalności zatrzymania, sąd rozpoznaje odwołanie od decyzji organu pozasądowego, co jest zgodne z art. 41 ust. 2 Konstytucji, gwarantującym prawo odwołania się do sądu. Trybunał wskazał, że skarżący miał możliwość wniesienia zażalenia i zostało ono rozpoznane przez sąd, co zrealizowało jego konstytucyjne prawo. Pozostałe zarzuty uznano za oczywiście bezzasadne, w tym dotyczące art. 31 ust. 1, art. 41 ust. 5 (prawo do odszkodowania nie zaktualizowało się, gdyż zatrzymanie uznano za legalne) oraz art. 78 Konstytucji (postępowanie w przedmiocie kontroli legalności zatrzymania ma charakter odwoławczy i nie wymaga dalszego zaskarżenia).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego w kontekście kontroli sądowej nad działaniami organów pozasądowych, w szczególności w sprawach dotyczących zatrzymania.
Dotyczy specyficznej sytuacji kontroli sądowej nad zatrzymaniem w postępowaniu wykroczeniowym; nie dotyczy spraw prowadzonych od początku do końca przez sądy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy ograniczające możliwość wniesienia środka odwoławczego od orzeczenia sądu wydanego w wyniku wniesienia zażalenia na zatrzymanie dokonane na podstawie art. 45 § 1 k.p.w. naruszają konstytucyjne prawo do dwuinstancyjności postępowania sądowego (art. 176 ust. 1 Konstytucji)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego nie ma zastosowania do postępowań, w których sąd kontroluje działania organów pozasądowych, a nie prowadzi sprawy od początku do końca.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że art. 176 ust. 1 Konstytucji gwarantuje dwuinstancyjność jedynie w sprawach, które są rozpoznawane od początku do końca przez sądy. W przypadku kontroli legalności zatrzymania przez sąd, jest to postępowanie odwoławcze od decyzji organu pozasądowego, które nie musi być dwuinstancyjne.
Czy wyłączenie możliwości dalszego odwołania od postanowienia o zatrzymaniu narusza prawo do odwołania się do sądu w celu ustalenia legalności pozbawienia wolności (art. 41 ust. 2 Konstytucji)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawo do odwołania się do sądu zostało zrealizowane, ponieważ skarżący miał możliwość wniesienia zażalenia na zatrzymanie, które zostało rozpoznane przez sąd.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że art. 41 ust. 2 Konstytucji gwarantuje prawo odwołania się do sądu, a nie wieloinstancyjne ukształtowanie procedury odwoławczej. Skarżący skorzystał z tego prawa, wnosząc zażalenie, które zostało merytorycznie rozpoznane.
Czy zaskarżone przepisy naruszają prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie w przedmiocie kontroli legalności zatrzymania ma charakter odwoławczy i nie wymaga dalszego zaskarżenia.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że rozstrzygnięcie sądu wydane w wyniku wniesienia zażalenia na zatrzymanie stanowi realizację gwarancji z art. 78 Konstytucji, który nie wymaga, aby to rozstrzygnięcie podlegało dalszemu zaskarżeniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Piotr N. | osoba_fizyczna | skarżący |
Przepisy (11)
Główne
k.p.w. art. 47 § § 1
Ustawa – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Przepis ten, w zw. z art. 109 § 2 k.p.w. i art. 426 § 1 k.p.k., wyłącza możliwość wniesienia środka odwoławczego od orzeczenia sądu wydanego w wyniku wniesienia zażalenia na zatrzymanie.
Konstytucja RP art. 41 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo każdej osoby pozbawionej wolności nie na podstawie wyroku sądowego do odwołania się do sądu w celu ustalenia legalności tego pozbawienia.
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji; nie wymaga dalszego zaskarżenia rozstrzygnięcia sądu w przedmiocie kontroli legalności zatrzymania.
Konstytucja RP art. 176 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego; nie ma zastosowania do postępowań kontrolnych.
Pomocnicze
k.p.k. art. 426 § § 1
Ustawa – Kodeks postępowania karnego
Przepis ten, w zw. z art. 47 § 1 i art. 109 § 2 k.p.w., dotyczy możliwości zaskarżenia orzeczeń.
k.p.w. art. 45 § § 1
Ustawa – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Podstawa zatrzymania osoby ujętej na gorącym uczynku popełnienia wykroczenia.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ogólna zasada prawnej ochrony wolności człowieka; subsydiarny charakter.
Konstytucja RP art. 41 § ust. 5
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do odszkodowania za bezprawne pozbawienie wolności; nie zaktualizowało się w niniejszej sprawie.
ustawa o TK art. 49
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Podstawa do odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
ustawa o TK art. 36 § ust. 3
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Podstawa do odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
ustawa o TK art. 47 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Podstawa do odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego (art. 176 ust. 1 Konstytucji) nie ma zastosowania do postępowań kontrolnych, w których sąd bada legalność decyzji organu pozasądowego. • Prawo do odwołania się do sądu (art. 41 ust. 2 Konstytucji) zostało zrealizowane poprzez rozpoznanie zażalenia na zatrzymanie. • Postępowanie w przedmiocie kontroli legalności zatrzymania ma charakter odwoławczy i nie wymaga dalszego zaskarżenia zgodnie z art. 78 Konstytucji.
Odrzucone argumenty
Zaskarżone przepisy naruszają prawo do dwuinstancyjności postępowania sądowego. • Zaskarżone przepisy naruszają prawo do odwołania się do sądu w celu ustalenia legalności pozbawienia wolności. • Zaskarżone przepisy naruszają prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji.
Godne uwagi sformułowania
„prawodawca konstytucyjny zakłada […] że w danym przypadku sąd rozpoznaje odwołanie w sprawie, w której zapadło wcześniej rozstrzygnięcie wydane przez organ pozasądowy”. • „Konstytucja nie wymaga, aby było ono dwuinstancyjne, ponieważ dana sprawa nie jest rozpoznawana od początku do końca przez sąd”. • „przepis ten gwarantuje dwuinstancyjność postępowania przed sądem jedynie w odniesieniu do spraw, które od początku do końca podlegają kognicji sądów”. • „nie znajduje natomiast zastosowania do postępowań, w których kontrola sądowa pojawia się dopiero na pewnym etapie toczącego się już postępowania, a rola sądu polega na kontrolowaniu działania innych organów władzy publicznej”.
Skład orzekający
Zbigniew Cieślak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego w kontekście kontroli sądowej nad działaniami organów pozasądowych, w szczególności w sprawach dotyczących zatrzymania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kontroli sądowej nad zatrzymaniem w postępowaniu wykroczeniowym; nie dotyczy spraw prowadzonych od początku do końca przez sądy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu praw człowieka – wolności osobistej i prawa do sądu, a także interpretacji fundamentalnej zasady dwuinstancyjności postępowania. Choć dotyczy specyficznego trybu, ma znaczenie dla zrozumienia granic kontroli sądowej.
“Czy zatrzymanie przez policję zawsze musi być dwukrotnie sprawdzane przez sąd?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.