IX Ka 179/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Toruniu rozpoznał apelację prokuratora wniesioną od wyroku Sądu Rejonowego w Toruniu, który uniewinnił oskarżonego M. M. od zarzutów popełnienia przestępstw z art. 231 § 1 kk (przekroczenie uprawnień), art. 157 § 1 kk i art. 157 § 2 kk (spowodowanie obrażeń ciała), a także z art. 234 kk i art. 235 kk (fałszywe zeznania). Prokurator zarzucił obrazę przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 17 § 1 pkt 9 kpk, poprzez wydanie wyroku mimo braku skargi uprawnionego oskarżyciela, i domagał się uchylenia wyroku oraz umorzenia postępowania. Sąd Okręgowy uznał apelację za oczywiście bezzasadną. Podzielił stanowisko prokuratora, że w sprawie nie doszło do ziszczenia się warunków do przyznania pokrzywdzonemu statusu oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego, co wymaga dwukrotnego wydania przez prokuratora postanowienia o umorzeniu postępowania lub odmowie jego wszczęcia. W tej sprawie pierwsza decyzja była odmową wszczęcia śledztwa, a kolejna – postanowieniem o umorzeniu postępowania, co nie otwierało drogi do subsydiarnego aktu oskarżenia. Mimo tej usterki formalnej, sąd odwoławczy nie mógł uchylić wyroku uniewinniającego i umorzyć postępowania na podstawie art. 439 § 2 kpk, gdyż byłoby to niekorzystne dla oskarżonego, który został merytorycznie uniewinniony. W związku z tym, sąd utrzymał zaskarżony wyrok w mocy, a wydatkami postępowania odwoławczego obciążył Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja warunków formalnych wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia oraz stosowanie art. 439 § 2 kpk w kontekście wyroków uniewinniających.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z subsydiarnym aktem oskarżenia i kolejnością decyzji prokuratorskich.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pokrzywdzony nabywa uprawnienie do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia, gdy prokurator, po uchyleniu postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, wszczyna postępowanie, a następnie je umarza?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uprawnienie do subsydiarnego aktu oskarżenia otwiera się dopiero w przypadku wydania przez prokuratora po raz wtóry postanowienia o umorzeniu postępowania lub odmowie jego wszczęcia, gdy prokurator konsekwentnie podtrzymuje brak podstaw do ścigania.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy podzielił dominujący pogląd doktryny i orzecznictwa, zgodnie z którym subsydiarne oskarżenie posiłkowe jest wyjątkiem i wymaga dwukrotnego negatywnego rozstrzygnięcia prokuratora. Wykładnia literalna art. 330 § 2 kpk oraz wykładnia systemowa i funkcjonalna przemawiają za tym wymogiem.
Czy w przypadku stwierdzenia ujemnej przesłanki procesowej (braku uprawnionego oskarżyciela) po wydaniu wyroku uniewinniającego, sąd odwoławczy powinien uchylić wyrok i umorzyć postępowanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli uchylenie wyroku miałoby nastąpić wyłącznie z powodu uchybienia określonego w art. 439 § 1 pkt 9 kpk, a wyrok uniewinniający jest korzystny dla oskarżonego.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 439 § 2 kpk, uchylenie orzeczenia z powodu uchybień z art. 439 § 1 pkt 9-11 kpk może nastąpić tylko na korzyść oskarżonego. Umorzenie postępowania w sytuacji, gdy oskarżony został merytorycznie uniewinniony, byłoby dla niego niekorzystne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| J. M. | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy subsydiarny |
| A. M. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| W. M. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Prokuratura Okręgowa w Toruniu | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (11)
Główne
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 9
Kodeks postępowania karnego
Określa przesłanki procesowe negatywne, w tym brak skargi uprawnionego oskarżyciela.
k.p.k. art. 330 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Reguluje warunki wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia przez pokrzywdzonego.
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 9
Kodeks postępowania karnego
Wymienia uchybienia, które stanowią bezwzględne przyczyny odwoławcze.
k.p.k. art. 439 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Stanowi, że uchylenie orzeczenia z powodu uchybień z § 1 pkt 9-11 kpk może nastąpić tylko na korzyść oskarżonego.
k.k. art. 231 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy przestępstwa przekroczenia uprawnień.
k.k. art. 157 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy przestępstwa spowodowania naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia na czas powyżej 7 dni.
k.k. art. 157 § § 2
Kodeks karny
Dotyczy przestępstwa spowodowania naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia na czas poniżej 7 dni.
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
Dotyczy zbiegu przepisów ustawy.
k.k. art. 234
Kodeks karny
Dotyczy przestępstwa znieważenia lub zbezczeszczenia zwłok, szczątków ludzkich lub płodu.
k.k. art. 235
Kodeks karny
Dotyczy przestępstwa znieważenia lub zbezczeszczenia zwłok, szczątków ludzkich lub płodu.
k.p.k. art. 636 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obciążenia Skarbu Państwa kosztami postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Apelacja prokuratora oparta na zarzucie obrazy prawa procesowego (art. 17 § 1 pkt 9 kpk) jest zasadna co do stwierdzenia uchybienia formalnego. • Pokrzywdzony nie nabył skutecznie statusu oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego z powodu niespełnienia wymogu dwukrotnego negatywnego rozstrzygnięcia prokuratora.
Odrzucone argumenty
Wniosek prokuratora o uchylenie wyroku uniewinniającego i umorzenie postępowania w oparciu o art. 17 § 1 pkt 9 kpk jest niezasadny, gdyż byłby niekorzystny dla oskarżonego.
Godne uwagi sformułowania
apelację za oczywiście bezzasadną • nie doszło do ziszczenia się warunków, od których zależy możliwość przyznania pokrzywdzonemu statusu oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego • subsydiarne oskarżenie posiłkowe, jako wyjątek od oskarżania w trybie publicznym przez oskarżyciela publicznego, oparte jest wszak na założeniu, że w sprawie tej prokurator ponownie (...) ścigania takiego nie podejmuje • uchylenie orzeczenia wyłącznie z powodu uchybienia określonego w art. 439 § 1 pkt 9-11 kpk może nastąpić tylko na korzyść oskarżonego • ocenić należy w tej sytuacji jako niekorzystne z punktu widzenia jego interesów
Skład orzekający
Jarosław Sobierajski
przewodniczący-sprawozdawca
Rafał Sadowski
sędzia
Andrzej Walenta
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja warunków formalnych wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia oraz stosowanie art. 439 § 2 kpk w kontekście wyroków uniewinniających."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z subsydiarnym aktem oskarżenia i kolejnością decyzji prokuratorskich.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w polskim prawie karnym – możliwości wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia i tego, jak sąd odwoławczy radzi sobie z usterkami formalnymi, które mogłyby prowadzić do umorzenia postępowania mimo merytorycznego uniewinnienia.
“Czy można umorzyć sprawę, gdy oskarżony został już uniewinniony? Sąd Okręgowy wyjaśnia kluczowe zasady!”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.